حالىق بىرلىگى – ماڭگىلىك قۇندىلىق
پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆپەن شاعىن سۇحبات
– قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى, ءماجىلىستىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋىنە پارلامەنتتىڭ جوعارعى پالاتاسىنىڭ ءتوراعاسى رەتىندە ءسىزدىڭ كوزقاراسىڭىزدى بىلگىمىز كەلەدى. – ارىپتەستەرىمىزدىڭ – ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىن تولىقتاي قولدايمىن. بۇل ولاردىڭ ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىنە دەگەن جوعارى ساياسي جاۋاپكەرشىلىگىن كورسەتەدى. پارلامەنتتىڭ دە, ۇكىمەتتىڭ دە الدىندا ەلباسى ۇسىنعان مازمۇنى بىرەگەي ستراتەگيا – ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيلەسىمدى تۇردە جالعاستىرۋ مىندەتى تۇر. حالىقارالىق احۋال شيەلەنىسىپ, الەمدىك نارىق مىڭ قۇبىلىپ تۇرعان بۇگىنگى جاعدايدا ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ءمان-ماڭىزى ارتا تۇسەدى. ءتىپتى, الپاۋىت ەلدىڭ باسشىسى وباما دا تاياۋدا حالىققا ارناعان ۇندەۋىندە بۇگىنگى دۇربەلەڭگە تولى دۇنيەدە قاتەرلى قايشىلىقتار تۋىنداعاندا جەدەل جانە كەلىسىلگەن شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن اقش-تىڭ بۇكىل ساياسي جۇيەسىن «جوندەۋگە» شاقىردى. ال ءبىزدىڭ ەلباسىمىز ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قوعامداعى ىنتىماق پەن كەلىسىم تۇجىرىمداماسىن باياعىدا-اق جاريا ەتىپ قويعانى بەلگىلى. بۇگىندە الەم بۇل ستراتەگيانى «قازاقستاندىق جول» رەتىندە بىلەدى. – الەمدى جايلاعان داعدارىس قازاقستانعا دا اسەرىن تيگىزۋدە. بۇل جاعدايدان ەلىمىز از شىعىنمەن شىعا الا ما؟ – نەگىزىنەن, حالىقارالىق ارەناداعى قايشىلىقتاردان تۋىنداعان داعدارىستى ءبىزدىڭ ەلىمىز ءسوزسىز ەڭسەرىپ شىعاتىنىنا مەن كامىل سەنەمىن. وسىنداي سىن ساتتە ەلباسىنىڭ توڭىرەگىنە مىزعىماستاي توپتاسىپ, جاھاندىق دەڭگەيدەگى ساياساتتى ۇستانۋىمىز ءبىز كوزدەگەن تابىستىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. داعدارىستار وتەدى دە كەتەدى, ال حالىق بىرلىگى – ماڭگىلىك قۇندىلىق. داعدارىس كۇردەلى سىناق بولعانىمەن, بۇل جاڭا ءمۇمكىندىكتەردىڭ دە ۋاقىتى, ءارى ول بولاشاقتا وڭ شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق دامۋداعى ولقىلىقتاردى سىني كوزقاراسپەن تالداۋعا ىقپال ەتەدى. ۇكىمەتتە ءارتۇرلى جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بىرقاتار داعدارىسقا قارسى شارالار جوسپارىنىڭ بارى قۋانتادى. سەنات اتقارۋشى بيلىكتىڭ وسى شارالارىن ىسكە اسىرۋعا زاڭنامالىق تۇرعىدا جاردەم بەرەتىن بولادى. مەنىڭ ويىمشا, قازىرگى جاعدايدا ءبىز حالىقارالىق رەيتينگكە قول جەتكىزۋدى ەمەس, الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, سايىپ كەلگەندە, ەلباسىنىڭ ۇلت جوسپارىنان تۋىندايتىن قازاقستاننىڭ كۇش-قۋاتىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ناقتى ناتيجەلەردى باستى نازارعا الۋىمىز قاجەت. سامات مۇسا, «ەگەمەن قازاقستان».ۋاقتىلى ۇيعارىم
جۋىردا عانا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋلارىن كۇزگە قالدىرماي, جاقىن ارادا وتكىزۋ كەرەك دەگەن ماجىلىسمەندەردىڭ باستاما كوتەرىپ, ۇندەۋ تاستاعاندارىن تەلەديداردان كورىپ, قۋانىپ قالدىم. ويتكەنى, كازىرگى تاڭداعى الەمدەگى احۋال تۇراقسىز, ءار مەملەكەتتەگى گەوساياسي تەڭسىزدىك, ءدىني-ەكسترەميستىك جانە تەررورلىق جانجالداردىڭ ءورشۋى, شىنتۋايتىنا كەلگەندە, ءبىزدىڭ ەلگە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن. سول سەبەپتەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى ەسكەرگەن ماجىلىستەگى ويى تەرەڭ, الىستى بايقاي الاتىن حالىق قالاۋلىلارىنىڭ بۇل باستاماسىن اۋدان جاستارى جانە «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ وكىلدەرى مەن بەلسەندىلەرى ءبىراۋىزدان قولدايدى. مەن ءوزىم جەتەكشىلىك ەتەتىن اۋداندىق جاستار ورتالىعىنىڭ ۇجىمى مەن «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ بەلسەندىلەرى ۇندەۋ قابىلدانعان كۇنى جيىن وتكىزدىك. وندا بۇل سايلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن اتقاراتىن ءرولى, ونىڭ قوعام ءۇشىن پايداسى قانشالىقتى ەكەنى تۋرالى ساۋالدار توڭىرەگىندە اڭگىمە ءوربىدى. سول باسقوسۋدا جاستار ءبىراۋىزدان ەكى قولدارىن كوتەرىپ, سايلاۋدىڭ كۇزگە قالماي, كوكتەم ىشىندە وتكەنىن قالايتىندىقتارىن ءبىلدىردى. جاستار بۇل رەتتە سايلاۋعا ارقاشان قولداۋ تانىتىپ, ەرىكتى تۇردە جۇمىس جاساپ, قوعامدىق-ساياسي ءمانى بار جۇمىسقا بەل شەشە كىرىسەتىندىكتەرىن دە ايتىپ ءوتتى. «جاستار – قوعامدى العا سۇيرەۋشى لوكوموتيۆ بولۋى كەرەك. ول ءۇشىن ولارعا بارلىق جاعداي جاسالۋدا», دەپ ەلباسى ن.نازارباەۆ «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ءىى سەزىندە ەرەكشە توقتالعان ەدى. سوندىقتان بىلتىرعى وتكەن سايلاۋدا دا اۋدان جاستارى ۇگىت جۇمىستارىندا بەلسەندى قىزمەت ەتسە, بيىلعى سايلاۋ جۇمىستارىندا دا بەلسەندىلىك تانىتىپ قوعامنىڭ بەلسەندى توپ ەكەندىگىن تاعى دالەلدەۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ويتكەنى, اۋدان جانە اۋىل جاستارى بۇل سايلاۋدىڭ ماڭىزى تەرەڭ, مىندەتى زور, بولاشاعى جارقىن ەكەنىن جاقسى ۇعىنادى. اللابەرگەن قونارباەۆ, ماڭعىستاۋ اۋداندىق جاستار ساياساتى ورتالىعىنىڭ باسشىسى, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ توراعاسى. ماڭعىستاۋ وبلىسى.بۇل – ساياسي ورە وسكەندىگىنىڭ بەلگىسى
پارلامەنت ءماجىلىسى قازاقستان حالقىنا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءوزىن ءوزى تاراتۋ جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋلارىن وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋىن تەلەديداردان تىڭداپ, گازەتتەردەن وقىپ تانىستىم. باسىندا توسىنداۋ ەستىلگەنىمەن, تەرەڭىرەك بويلاپ باعامداعاندا, بۇل باستامانىڭ وتە ورىندى بولعانىنا, سونداي-اق, دەر كەزىندە قابىلدانعانىنا كوز جەتكىزدىم. قازىر ىرعالىپ-جىرعالاتىن ۋاقىت ەمەس. الەمدى قارجى داعدارىسى بۋىپ تۇر. ونىڭ سالقىنىن ءبىزدىڭ ەلدىڭ دە سەزىنۋى زاڭدىلىق. الەمدىك ەكونوميكامەن ينتەگراتسيالانعان قازاقستان بۇدان تىسقارى قالا المايتىنى دا اقيقات. دەگەنمەن, قازاقستان وزگە ەلدەردەي «ءالىپتىڭ ارتىن باقپاي» بىردەن داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ كەشەندى شارالارىن الۋعا دەن قويدى. قولعا الىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالىپ, جۇيەلى جولدارى ناقتى اتاپ كورسەتىلسە, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى جولداۋىندا بۇل باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ جۇيەلەنە ءتۇستى. مەملەكەت باسشىسى «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» باعدارلاماسىندا ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تاجىريبەلىك تەتىكتەرىن ناقتىلاپ بەردى. ۇندەۋدە «قازاقستان ەگەمەن ەل رەتىندە دامىپ كەلە جاتقان 25 جىلدىڭ ىشىندە الەمدىك داعدارىستاردىڭ سىن-قاتەرلەرىمەن سان مارتە بەتپە-بەت كەلدى جانە ءبىز ولاردىڭ بارلىعىنا لايىقتى تويتارىس بەردىك. ءتىپتى, ءبىز ونداي كەزەڭدەردى ءاردايىم دامۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنە شىعۋدىڭ مۇمكىندىگى رەتىندە پايدالانا بىلدىك» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل جولى دا قازاقستاننىڭ جاڭا جاھاندىق سىن-قاتەرلەردەن شىعۋعا باعىتتالعان كەشەندى ءىس-قيمىل جوسپارى بار ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. وسىنداي تاعدىرلى ساتتە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەلدىڭ مۇددەسى تۇرعىسىنان پايدالى جولدى ۇستانىپ, ءوزىن ءوزى تاراتۋ جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن وتكىزۋگە باستاماشى بولۋى دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم, دۇرىس تاڭداۋ دەر ەدىم. ۇندەۋدە ءماجىلىستىڭ ۇلت جوسپارىنىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن قالاپ, ءوزىنىڭ تاريحي ميسسياسىن ورىنداعانى, پارلامەنتتىڭ 80-گە جۋىق زاڭ قابىلداعانى, پرەزيدەنتتىڭ 5 ينستيتۋتتىق رەفورماسىنىڭ ارقايسىسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ «جول كارتاسى» جاسالعانى ايتىلعان. بۇل دەگەنىڭ – قىرۋار جۇمىس, ۇلكەن تابىس ەكەنى ءسوزسىز. مۇنىڭ ءوزى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قانشالىقتى قايتارىمدى جۇمىس ىستەگەنىنىڭ ناقتى دالەلى. شىندىعىندا, قازىرگىدەي تاريحي كەزەڭدە پارتيالاردىڭ سايلاۋشىلاردىڭ جاڭا سەنىم مانداتىن الۋدى ۇيعارۋى ورىندى جانە ۋاقىت تالابى دا وسىنى قاجەت ەتەدى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ۇندەۋىن ەلىمىزدەگى بىرلىك پەن تاتۋلىقتىڭ تاعىلىمدى كورىنىسى رەتىندە باعالايمىن. اركىم كورپەنى وزىنە قاراي تارتپاي, ورتاق ىسكە جۇمىلۋدىڭ قايتارىمدى بولاتىنىن تۇسىنگەندىك دەپ بىلەمىن. وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدە ەلدىكتىڭ مۇددەسى تۇرعىسىنان قادام باسۋ وسىلاي بولسا كەرەك-ءتى. شۇكىر, بۇل باعىتتا ەلىمىزدەگى ىنتىماقتىڭ ىرگەتاسىنىڭ بەرىكتىگى تاعى دا ايقىن اڭعارىلدى. الەمدىك داعدارىستىڭ سالدارىن اناعۇرلىم جەڭىلدەتۋدىڭ بارلىق تەتىكتەرى ىسكە قوسىلۋدا. ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جولدارى قايتا قارالىپ, بيۋدجەتتىك الەۋەتكە وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە. مىنە, وسى تۇستا ءماجىلىستىڭ ءوزىن ءوزى تاراتۋى جانە ءماسليحاتتاردىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن وتكىزىپ, جاڭا دەپۋتاتتىق كورپۋس جاساقتاۋعا باستاماشى بولۋى قازىرگى ساياسي جانە قوعامدىق دامۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىن تۇسىنۋشىلىك دەپ ويلايمىن. «كوپ تۇرسا, سۋ دا ساسيدى» دەگەندەي, داعدارىستى جاعدايداعى كۇردەلى مىندەتتەردى شەشۋگە جاڭا تولقىن كەلىپ جاتسا, شىعار بيىگىمىز بۇرىنعىدان دا جوعارى بولارىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتامىز. ءماجىلىستىڭ بۇل باستاماسى ەلىمىزدەگى ساياسي ورەنىڭ وسكەندىگىنىڭ ايقىن ايعاعى, دەموكراتيالىق ۇستانىمداردىڭ تۇعىرلى بولا تۇسكەنىنىڭ دايەكتى دالەلى. جاڭادان قاشاندا جاقسىلىق كۇتەمىز, ىلگەرى كۇننەن ءۇمىتىمىز ۇلكەن. سوندىقتان جاڭا پارلامەنتشىلەرىمىز مەملەكەتشىل تۇلعالاردان بولىپ, ەلدىك مۇددەنى كوزدەۋى ءتيىس. ارينە, سوڭعى شەشىمدى ەلباسى ايتاتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن, ۋاقىت تالابىنان العا تارتىلعان ۇندەۋدىڭ پرەزيدەنتتەن دە, قالىڭ جۇرتشىلىقتان دا قولداۋ تاباتىنىنا سەنىمىمىز مول. مۇنىڭ قوعامدىق ءومىرىمىزدىڭ بۇگىنگى اقيقاتى بيىگىنەن قاراعاندا ۇتىمدى ۇسىنىس, ۇلاعاتتى ۇستانىم ەكەنى داۋسىز. بالقيا رىسباەۆا, ويىل اۋداندىق شىعاناق بەرسيەۆ اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى. اقتوبە وبلىسى.قوزعالىستا بولۋ – ىلگەرىلەۋ
ۋاقىت اعىمىنداعى اسا كۇردەلى جاعدايدا جۇمىس ىستەگەن قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمداعى دەپۋتاتتارى قوعامدى العا باستاۋدا ايتارلىقتاي ىقپال جاسادى. حالىق قالاۋلىلارى ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن قالادى, 80-گە جۋىق زاڭ قابىلداندى. سونداي-اق, ەلباسىنىڭ 5 ينستيتۋتتىق رەفورماسىنا قاتىستى سالالىق «جول كارتاسى» تيىمدىلىگىن كورسەتۋدە. بۇل دەپۋتاتتاردىڭ كاسىبي تۇرعىداعى بىلىكتىلىگىن ايقىندايدى. سوعان قاراماستان, ءماجىلىس ءوزىن ءوزى تاراتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعانى مەملەكەتىمىزدىڭ بيىك مۇراتتارىنا سايكەس كەلەدى. جاڭا تاريحي كەزەڭگە اياق باسىپ, ەلىمىزدى اۋقىمدى جاڭعىرتۋعا جانە پرەزيدەنت رەفورمالارىن بارلىق باعىتتار بويىنشا ناقتى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسكەن ساتتە جاڭا ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار جاڭا لەپتىڭ باستاماشىلارى بولۋى ءتيىس. ەل حالقى قولداپ وتىرعان (96 پايىزعا جۋىق) قادام قوعامدىق قۇرىلىستىڭ ءار بۋىنىنا قوسىمشا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءبىزدىڭ سالاعا قاتىستى ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. قازاقستاننىڭ وڭىرلىك كوشباسشى بولۋى ءۇشىن ونىڭ مىقتى قۇرىلىمدارى بولۋى قاجەت. پرەزيدەنت, بۇل ورايدا, ەلىمىزدە 6 ماكرووڭىرلەر قۇرۋدىڭ ارنايى جوسپارىن ۇسىندى. قازىردىڭ وزىندە باسىم باعىتتاردى قامتيتىن 11 جوبا قولعا الىندى. ماكرووڭىرلەر «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىنداعى كولىكتىك, لوگيستيكالىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق ارحيتەكتۋرانى بىرىكتىرەدى. جوبانىڭ «ورتالىق – وڭتۇستىك», «ورتالىق – شىعىس», «ورتالىق – باتىس» تارماقتارى اقمولا وبلىسىنىڭ اۋماعىنان وتەدى. وسىعان بايلانىستى 32 شاقىرىمدىق اۆتوموبيل جولى جاڭا ساناتقا قوسىلىپ وتىر. جۋىق ۋاقىتتا بۇل ءىس قارقىن الىپ, ساپالىق جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلەدى. باعدارلامانىڭ ءتيىستى دارەجەدە ورىندالۋىنا ءبىزدىڭ قىزمەت ءوزىنىڭ سالماقتى ۇلەسىن قوساتىن بولادى. قوعامدىق ومىرىمىزدەگى وزگەرىستەر وسىنداي يگى نيەتتەرگە نەگىزدەلگەن. سوندىقتان, رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-ارەكەتتەرىمىزدى بارلىق دەڭگەيدە ۇيلەستىرۋ ءۇشىن پارلامەنتتىك سايلاۋدى جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار سايلاۋىمەن قوسا وتكىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. بۇل داعدارىس جاعدايىندا سايلاۋ ناۋقانىن ۇزاق مەرزىمگە سوزباۋعا جانە سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋگە جۇمسالاتىن بيۋدجەت شىعىستارىن ءبىرشاما قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بەكزات بەكىشەۆ, اقمولا وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى. اقمولا وبلىسى.قۇپتايتىن ءارى قولدايتىن باستاما
ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىنا ساياسي پارتيالار دا, قوعامدىق ۇيىمدار دا, جالپى قازاقستاندىقتار دا قولداۋ ءبىلدىرىپ جاتىر. ءوز باسىم بۇل دەر شاعىندا كوتەرىلگەن باستاما جانە وتە ورىندى شەشىم دەپ ەسەپتەيمىن. سەبەبى, جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس, وزگە دە گەوساياسي جاعدايلار جاڭاشا جۇمىس ىستەۋدى قاجەت ەتىپ وتىر. وتكەن كەزەڭدە ءماجىلىس زاڭ شىعارۋشى ورگان رەتىندە ءونىمدى جۇمىس ىستەگەنىن باسا ايتقىم كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە دەپۋتاتتار ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن قالادى. بۇعان قوسا, ەلباسىنىڭ 5 ينستيتۋتتىق رەفورماسىنىڭ ارقايسىسىن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى ءىس-شارالار كەشەنىن جاساۋعا اتسالىستى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋىن ءماجىلىس سايلاۋىمەن ءبىر كۇندە وتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. قۇپتايتىن, قولدايتىن ماسەلە. ويتكەنى, وسى ارقىلى ساياسي ناۋقانعا جۇمسالاتىن قارجىنىڭ ەداۋىر بولىگىن ۇنەمدەۋگە بولادى. بۇگىندە پارلامەنتتە ءۇش پارتيانىڭ وكىلدەرى بار. ەگەر جاڭا سايلاۋ بولا قالعان جاعدايدا, ەلىمىزدەگى وزگە دە ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋ ارقىلى وزدەرىنىڭ باقتارىن سىناۋلارىنا مۇمكىندىك بەرىلمەك. جالپىلاي العاندا, سايلاۋ بيلىك پەن ازاماتتىڭ قوعام اراسىنداعى بايلانىستى قازىرگىدەن دە نىعايتىپ, كۇردەلى دە اۋقىمدى ماسەلەلەردى بىرلەسە وتىرىپ شەشۋگە وزىندىك ىقپال ەتەدى. وسىنىڭ بارلىعى ەلىمىزدەگى ىشكى ساياسي بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ نىعايۋىنا, ءسويتىپ, كەز كەلگەن سالا بويىنشا ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتى جاعدايلار جاسايدى. احمەت مۇرادوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى.قوعامعا سەرپىلىس قاجەت شاق
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن ۇندەۋى جان-جاقتى تارازىلانعان شەشىم دەپ ايتا الامىن. بۇل, ساراپشىلاردىڭ پىكىرلەرىنشە, كەزدەيسوق قابىلدانعان شەشىم ەمەس. وسى ماسەلە توڭىرەگىندەگى پىكىر الماسۋلار ساراپشىلار اراسىندا, بايقاۋشىلار اراسىندا سوڭعى ەكى-ءۇش ايدىڭ كولەمىندە بەلسەندى تۇردە تالقىلاندى. الەمدەگى ەكونوميكالىق كۇردەلى داعدارىس, ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنا ىقپالى تۇرعىسىنان كەلگەندە, بۇل, شىن مانىندە, ءتىپتى دە كەزدەيسوقتىق ەمەس. بىرىنشىدەن, بۇل – زاڭدى قالىپتاسقان جاعداي. ەكىنشىدەن, دەر كەزىندە كوتەرىلىپ وتىرعان ماڭىزدى وقيعا دەپ ايتۋ كەرەك. سوندىقتان بۇل باستاما قوعامدا وتە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر جانە جان-جاقتى قولداۋ تابۋدا. جاڭا سايلاۋ ەلىمىزدەگى قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەرگە جاڭاشا ءبىر سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايمىن. تەك ساياسي-پارتيالىق ۇدەرىستەرگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, قوعامدىق-ساياسي تالقىلاۋلارعا دا جاڭاشا سەرپىن بەرەدى. سونداي-اق, جاڭا يدەيالاردىڭ, جاڭا ويلاردىڭ كوتەرىلۋىنە جول اشادى. سايلاۋ قوعامنىڭ ىشىندەگى قوردالانعان وزەكتى ماسەلەلەردى ساراپتاۋعا, تالداۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. وسىنىڭ بارلىعى مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىزدىڭ الەمدىك داعدارىسقا قارسى جاڭا ساياساتتى ءىس جۇزىنە اسىرۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان دا ءبىز, ساراپشىلار سايلاۋ ناۋقانى ساياسي-قوعامدىق ءومىردىڭ جاڭا ءبىر سەرپىلىس, جاڭادان ءبىر جاندانۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن قازاقستاندىق ارماندى فاكتور رەتىندە قاراستىرامىز. ونىڭ ۇستىنە, ەلىمىز جاڭا كەزەڭگە, 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن ورىنداۋدىڭ پراكتيكالىق كەزەڭىنە اياق باستى. وسىنداي كەزدە قازاقستاندىق ارماندى ىسكە اسىرۋ جولىندا جاڭا قۇرامداعى ءماجىلىستىڭ دە ىقپالى جوعارى بولاتىنى انىق. ەندەشە, پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىنىڭ قوعامداعى ورنى بولەك. ەرلان قارين, قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.جارقىن بولاشاق جولىندا
بەسىنشى سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ 13 قاڭتارداعى, ياعني سارسەنبىنىڭ ءساتتى كۇنگى باستاماسى بارشا قازاقستاندىقتاردى ەلەڭ ەتكىزگەنى بەلگىلى. حالىق قالاۋلىلارىنىڭ وسىنداي شەشىمىنە تىكەلەي اسەر ەتكەن «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» دەپ اتالاتىن ەلباسىنىڭ 2015 جىلدىڭ 30 قاراشاسىنداعى جولداۋى دەپ قابىلداۋ كەرەك. سونىمەن قاتار, وعان قامشى بولعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» ستراتەگيالىق ماقالاسى دەر ەدىك. بۇل شەشىمدەرىمەن دەپۋتاتتار وزدەرىنىڭ ساياسي ساۋاتتىلىعىن, دارەجەسىنىڭ بيىكتىگىن كورسەتە الدى. سەبەبى, تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق كەزەڭىندە ۇلت جوسپارىندا كورسەتىلگەن ناقتى تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا تىڭ ساياسي كۇش جاڭا كوزقاراستاعى ادامدار كەرەك ەكەنىن تۇسىنگەنىندە. وسى تۇرعىدان العاندا بۇل ۇندەۋ دەر كەزىندە جانە وڭتايلى ۇسىنىس. سونداي-اق, بەسىنشى سايلانعان دەپۋتاتتار جۇمىستى جاڭا عانا باستاپ جاتقان جوق. مەرزىمدەرى دە تاقاپ قالدى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قازىرگى قۇرامى ەلىمىزدى جانە قوعامدى دامىتۋ ءۇشىن كوپ ءىس تىندىردى. ونىڭ جۇمىس قورىتىندىسىندا ۇلت جوسپارىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2016 جىلدىڭ باسىنان باستاپ, ءبىز ازاماتتىق قوعامدى جانە بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن تىڭ مۇمكىندىكتەر اشاتىن جاڭا زاڭدارمەن ءومىر سۇرە باستادىق جانە ولار قوعامنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسۋدا. تاريحي مەرزىمنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ قازاقستان حالقىن ورتاق مۇددە مەن ورتاق ماقسات ءۇشىن بىرىكتىرە تۇسەدى, ەكونوميكامىز ءۇشىن جانە بۇكىل ەلىمىز ءۇشىن قورعانىس شارالارى بولىپ تابىلاتىن داعدارىسقا قارسى ىستەردى, ياعني ۇلت جوسپارىن تىڭ كۇشپەن ساۋاتتى, ءارى داعدارىسقا قارسى ساياساتتى دۇرىس جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇسىنىستىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول داعدارىستى ەسكەرە وتىرىپ, ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار سايلاۋىن بىرگە وتكىزۋ. ول مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماقتى ازايتادى. الەمدىك داعدارىسقا قارسى جاڭا باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرعالى وتىرعاندا مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ دۇرىس جانە دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم بولىپ تابىلادى دەپ ەسەپتەۋ كەرەك. جومارت سيمتيكوۆ, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى «سوربوننا – قازاقستان» ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى. الماتى.ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعان
مۇنداي قادام مەملەكەتىمىز تاجىريبەسىندە بار. ول ەلىمىز كونستيتۋتسياسى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. مەن سەناتتا كەلىپ تۇسەتىن زاڭ جوبالارىمەن جۇمىس ىستەۋدە بارلىق پروبلەمالى ماسەلەلەردى شەشە الاتىن بىلىكتى ماماندار جەتكىلىكتى دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان دا زاڭ شىعارۋشىلىق قىزمەتتە ەشقانداي دا پروبلەمالار تۋىندامايدى دەپ سەندىرە الامىن. ال ماجىلىستەگى پارتيا فراكتسيالارىنىڭ شەشىمىنە كەلەر بولساق, بۇل ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىر. سوندىقتان دا تومەنگى پالاتا دەپۋتاتتارى قابىلداعان شەشىم – وتە ساليقالى شەشىم. ەكونوميكاداعى جانە وزگە دە سالالارداعى قازىرگى قالىپتاسقان جاعداي دەر كەزىندە سايلاۋ وتكىزۋ قاجەتتىگىن تالاپ ەتىپ وتىر. سوندىقتان بۇل باعىتتا ەشقانداي پروبلەما بولمايدى دەپ ويلايمىن. مۇنىڭ بارلىعى دا قازاقستان زاڭدارى مەن كونستيتۋتسياعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. الەمدەگى كەز كەلگەن مەملەكەتتى الار بولساق, مۇنداي تاجىريبە بار. ولاي بولسا, مۇنداي ۇدەرىس ەل ىشىندەگى جاعدايعا, الەمدەگى ورىن الىپ وتىرعان وزگەرىستەرگە سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتادى. سوندىقتان دا مۇنى وبەكتيۆتى ۇدەرىس جانە ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعان باستاما دەپ قابىلداعان ءجون. ال جاستاردىڭ كەلۋى قاجەت دەگەن پىكىرگە قاتىستى ايتارىم, ءار نارسەدە تەڭگەرىمدىلىك قاجەت. پارلامەنتكە نەگىزىنەن وزىندىك ۇستانىمى بار تاجىريبەلى مامانداردىڭ كەلگەنى ورىندى. ارينە, الداعى سايلاۋ دەموكراتيالىق جاعدايدا وتەتىنىنە كۇمان جوق, ال قاي پارتيانىڭ جەڭىسكە جەتەتىنىن سايلاۋ شەشەدى. اقان بيجانوۆ, سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى.كوڭىل تارازىسى دۇرىس دەيدى
الەمدە بولىپ جاتقان ءىرى وقيعالار پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىنا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋلارىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋىن كوڭىل تارازىسىنان وتكىزىپ, دۇرىس شەشىم قابىلداعان ەكەن دەپ سۇيسىندىك. قازىر دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ مىقتى مەملەكەتتەردىڭ ءوزى داعدارىس ءبىزدىڭ ەلدىڭ ءبىر بۇراۋىن بوساتا المادى دەي المايدى. قاي-قايسىسىنا دا وڭاي تيمەي, ەكونوميكالىق سوققىلاردى باسەڭدەتۋدىڭ بارلىق العىشارتتارىنا كىرىسىپ كەتتى. قازاقستان دا وسى لەكتە. مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى دۇنيەجۇزىندەگى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسشىلاردى مىڭداپ قىسقارتۋىنا الىپ كەلىپ جاتىر. ماسەلەن, ءىرى كونتسەرن – «British Petroleum» بىردەن ءتورت مىڭ ادامىن جۇمىستان قىسقارتاتىنىن حابارلادى. قارا التىننىڭ نارقى كەتكەن شىعىننىڭ ورنىن جابا الماعاندىقتان, وسىنداي قادامعا بارىپ وتىر. كومپانيا 20 ملرد. دوللارعا قارىزعا باتقان. مۇنداي جاعداي وزگە دە ءىرى كومپانيالاردىڭ باسىنا ءتۇسىپ, ولار دا مۇناي ءوندىرۋدى ازايتىپ, مىڭداعان ماماندارىن قىسقارتتى. الەمدەگى ورىن الىپ جاتقان اۋىر جاعدايلار قازاقستاندى اينالىپ وتەدى دەپ ءوزىمىزدى ءوزىمىز الدارقاتۋدى قويۋ كەرەك. ال ءماجىلىستىڭ تاراۋى دۇرىس شەشىم بولدى. ەندى بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋلاردى دۇرىس وتكىزىپ, پارلامەنتكە كاسىبي, داعدارىسپەن كۇرەسۋگە ءبىلىم-بىلىگى جەتەتىن ازاماتتاردى تارتىپ, ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك ماسەلەلەردى جەدەل ءارى وڭتايلى شەشۋىنە كومەكتەسەۋىمىز كەرەك. امانگەلدى سوپبەكوۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى. شىمكەنت.سەنىمدى, سەرپىندى قادام قاجەت
سوڭعى كۇندەرى «ەلىمىزدە پارلامەنت ءماجىلىسى وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتا ما, سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ قاجەت پە, جوق پا؟» دەگەن ساۋالدىڭ توڭىرەگىندە تولعانعاندا, الدىمەن قازاقستانداعى ەتنوسارالىق ىنتىماقتىڭ بەرىك بولۋىن ويلادىم. بۇل تەك مەنىڭ عانا قالاۋىم ەمەس, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ دا نەگىزگى ۇستانىمى – ىنتىماق پەن بىرلىك. اسىرەسە, ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ جونىندەگى ۇندەۋىمەن تانىسقان سوڭ, بۇل ەڭ دۇرىس شەشىم دەگەن توقتامعا كەلدىم. ويتكەنى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇدان ءبىر جىل بۇرىن: «ءبىز – ورەسى بيىك, رۋحى بەرىك وتانشىل ەلمىز. ءبىز ءۇشىن تۋعان ەلدىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىنان قاسيەتتى جەر جوق, ءبىر ءتۇپ جۋسانىنان جۇپار ءيىس جوق. ەلدىڭ بىرلىگىن نىعايتىپ, وتانىمىزدى كوركەيتۋگە باعىتتالعان كەز كەلگەن ۇسىنىس مەن ءۇشىن قۇندى», دەپ ەدى. ءبارىمىز ءۇشىن وتانىمىز – قازاقستانداعى ىنتىماق پەن بىرلىكتەن ەڭ ىزگى, ەڭ قىمبات قۇندىلىق بولمايدى. ىنتىماق قانا ىرىسقا باستايدى. قازاقستان حالقىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇدايى ىنتىماق پەن بىرلىككە شاقىرىپ كەلەدى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىنە ۇلكەن ۇمىتپەن قاراعان قازاقستاندىقتار نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قازاقستاندى قۋاتتى ەلگە اينالدىرۋ يدەياسىنا ۇنەمى قولداۋ بىلدىرۋدە ىنتىماعىنان جاڭىلعان ەمەس. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى دا ەلدى ەكونوميكالىق داعدارىستارعا ۇرىندىرماۋدىڭ ماڭىزىن بەك تۇسىنەدى دەپ ويلايمىن. مەرزىمىنەن بۇرىن ءماجىلىستىڭ, وعان قوسا بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ سايلاۋلارىن وتكىزسەك, بۇل تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدى داعدارىستىڭ شىرماۋىنا ىلىكتىرمەي, قۋاتتى, باقۋاتتى ەلگە اينالدىرۋعا جاسالاتىن ەڭ سەنىمدى, ەڭ سەرپىندى قادام بولار ەدى. ءسويتىپ, ۇلت جوسپارىندا ايقىندالعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جاڭارعان قۇرامى دا اتسالىسار ەدى. يۋري كۋستادينچەۆ, «ۆوزروجدەنيە» بولگار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى. اتىراۋ وبلىسى.ناقتى كەزەڭدەگى وڭتايلى ۇسىنىس
دەپۋتاتتار ەلدەگى احۋالدى ناقتى باعامداپ, ءماجىلىستى تاراتىپ, مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ەلباسىنىڭ اتىنا ۇندەۋىن جاريالادى. كۇندەلىكتى گازەت-جۋرنالدار مەن تەلەارنالاردان دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسىن حالىقتىڭ دا قىزۋ قولداپ وتىرعانىن بايقادىق. ەلدىڭ بىرلىگى, ىنتىماعى, تۇتاستىعى ءدال وسى ارادا كورىندى. ءماجىلىستى نە ءۇشىن تاراتۋ كەرەك؟ ءدال قازىر سايلاۋ وتكىزۋ قانشالىقتى قاجەت؟ دەپۋتاتتاردىڭ اتالعان باستاماسى بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى, ەلباسىنىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى جولداۋىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اسا قاجەت دەگەن ويدامىز. ويتكەنى, قازىرگى ءماجىلىس ءوزىنىڭ تاريحي ءرولىن تولىعىمەن اتقارىپ شىقتى. ەلىمىزدەگى زاڭناماعا مەملەكەت تاريحىندا ەشقاشان بولماعان وزگەرىستەر جاسالدى. قابىلدانعان زاڭدار مەملەكەتتىڭ, ەكونوميكانىڭ, قوعامنىڭ دامۋىندا تۇبەگەيلى جاڭا قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىردى. بىلاي ايتقاندا, ۇلكەن رەفورمالاردىڭ نەگىزىن قالادى. بۇل دەگەنىڭىز, جاڭا قازاقستاندىق ارمانعا جەتەلەيدى. ياعني, الەمدەگى 30 وزىق ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ نەگىزگى ماقساتىمىز بولسا, جاڭا قابىلدانعان زاڭنامالار تىكەلەي سوعان اپارادى. مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ جاڭا كەزەڭىندە, «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق پاتريوتتىق يدەياسىنىڭ قۇندىلىقتارىن بەكىتۋ, ازاماتتىق قاعيداتى نەگىزىندە جاڭا قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن ەلدىڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنىڭ جۇمىسىنا جاڭا ساپا قاجەت. ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بويىنشا ەل ۇكىمەتىمەن ەگىزدىڭ سىڭارىنداي جۇمىس ىستەۋ مىندەت. كۇردەلى جاعدايدا زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, اشىق ۇكىمەتتى قالىپتاستىرۋ, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءارى قاراي وسۋىنە جاعداي جاساۋ جونىندەگى تەرەڭ رەفورمالاردىڭ تيىمدىلىگى ءۇشىن پارلامەنت ءماجىلىسىن جاڭارتۋ ورىندى باستاما دەپ بىلەمىن. ءدال وسى باستاما مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان رەفورمالاردىڭ وراسان زور باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ, قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە, قارجى داعدارىسى القىمنان الىپ تۇرعان تۇستا, سايلاۋدى تەزىرەك وتكىزىپ, الداعى ۋاقىتتا الاڭسىز جۇمىس ىستەۋگە جول اشۋىمىز كەرەك. قازىرگى قيىن-قىستاۋ, تاريحي تاڭداۋ تۇسىندا بيلىك پەن حالىقتىڭ ويى ءبىر جەردەن شىعۋى ەل بىرلىگىنىڭ بەكەمدىگىن ايقىن كورسەتسە كەرەك. ۋاليحان يبراەۆ, «قوعامدىق كەلىسىم» كمم-ءنىڭ ديرەكتورى. قىزىلوردا. وزگەرىستەر ومىرشەڭدىگىمەن ۇتىمدى جاڭا تاريحي كەزەڭگە اياق باسقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ساياسي ارەنادا بەدەلى بيىك, ماقساتى ايقىن. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەل كەلەشەگىنە كەمەڭگەرلىكپەن كوز تىككەن كورەگەندىگى مەجەلى ماقساتتارعا جەتۋ جولىمىزداعى باستى باعىت-باعدارىمىز بولىپ وتىر. ءبىز تورتكىل دۇنيەگە وزىندىك باسقارۋ ينستيتۋتى, باسقارۋ مادەنيەتىنىڭ ۇلتتىق مودەلى قالىپتاسقان مەملەكەت رەتىندە تانىلدىق. بۇل يگى ىسكە ءبىزدىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگاندارىمىزدىڭ قوسقان ۇلەسى زور, سىڭىرگەن ەڭبەگى دە ەلەۋلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ V شاقىرىلىمداعى دەپۋتاتتارى دا ۇلتتىق زاڭناماعا كەڭ كولەمدى وزگەرىستەر ەنگىزىپ, ۇلت جوسپارىنىڭ ورىندالۋىنا ايتۋلى ۇلەستەرىن قوستى. دەسەك تە, بۇگىنگى قوعامدىق احۋال جاڭا كوزقاراستار مەن تىڭ سەرپىلىستەردى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان دا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋدى دەر كەزىندە قابىلدانعان دۇرىس شەشىم دەپ ويلايمىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋ ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, رۋحاني-مادەني ومىرىنە سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى باستامالار اكەلەتىنىنە سەنىمدىمىز. بۇل باستامالار مەملەكەتتىك دامۋ مەن قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىن رەفورمالاۋعا ارنالعان باعدارلاما رەتىندە وزەكتىلىگى ارتىپ وتىرعان ۇلت جوسپارىنىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلۋىنە, ەلباسىنىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى جولداۋىنداعى مىندەتتەردىڭ ورىندالىپ, «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق پاتريوتتىق يدەياسىنىڭ قۇندىلىقتارىن نىعايتۋ جانە دامىتۋعا باعىتتالعان جاڭا ماقساتتاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق, قازىرگى كەزەڭدەگى قىسپاققا العان قارجىلىق قيىنشىلىقتاردان شىعۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن تاڭداۋعا جانە ەل بىرلىگىن ورتاق مۇددەمىز بەن ورتاق ماقساتىمىز ءۇشىن جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان تىڭ يدەيالار مەن جاڭا باستامالاردىڭ ومىرگە كەلۋى ەلدىڭ ەرتەڭگە دەگەن سەنىمىن بۇرىنعىدان دا نىعايتا تۇسەرى انىق. بەكزات التىنبەكوۆ, كاسىپكەر, جەزقازعان قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, جالپىۇلتتىق «التىن جۇرەك» سىيلىعىنىڭ يەگەرى. قاراعاندى وبلىسى.ماڭىزدى ساياسي وقيعانىڭ ءبىرى
پارلامەنت ماجىلىسىندەگى پارتيالار فراكتسياسىنىڭ ءماجىلىس سايلاۋى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ جونىندەگى ۇندەۋىنە قازاقستاننىڭ قاتارداعى ازاماتى رەتىندە دە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلى رەتىندە دە قولداۋ بىلدىرەمىن. دەپۋتاتتاردىڭ بۇل باستاماسىنا ەلىمىزدەگى كوزى قاراقتى ازاماتتار مەن ازاماتشالاردىڭ دا ءۇن قوساتىنى انىق. ونىمەن تەلەراديو حابارلارى ارقىلى, كۇندەلىكتى جارىق كورىپ جاتقان گازەتتەردەگى ماقالالار ارقىلى ءجانە اگەنتتىكتەردىڭ اقپاراتتارى بويىنشا حاباردار بولىپ وتىرمىز. قازىرگى ۋاقىت ەلىمىز ءۇشىن تاريحي كەزەڭ بولعالى وتىر. ءويتكەنى, الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىسپەن قاتار, گەوساياسي جاعدايلار دا ۋشىعا تۇسۋدە. قاقتىعىستار مەن كيكىلجىڭدەر ءجيى كورىنىس بەرە باستاعانى شىنىمەن دە الاڭداتادى. سوندىقتان, ەلىمىز كەز كەلگەن سىن-قاتەردىڭ الدىن الۋعا ءازىر بولۋى ءتيىس. ءاسىرەسە, جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسەرۋگە بايلانىستى. ال ول ءۇشىن جاڭا كۇش, جاڭاشا سەرپىلىس قاجەت. بۇگىندە جۇمىس ىستەپ جاتقان ءماجىلىس ءوزىنىڭ ميسسياسىن ويداعىداي اتقاردى دەپ ايتۋعا بولادى. سەبەبى, بەسىنشى شاقىرىلىمنىڭ دەپۋتاتتارى پرەزيدەنتتىڭ 5 ينستيتۋتتىق رەفورماسىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان قاجەتتى زاڭداردى قابىلدادى. سونىمەن بىرگە, الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسەرۋگە نەگىزدەلگەن ءىس-جوسپارلارى بەكىتىلدى. ەندى, مىنە, زامان اعىمىنا قاراي جاڭاشا جۇمىس ىستەپ, جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋ ءۇشىن كۇش جۇمىلدىرماقپىز. وسىلايشا, ءبىز الەمدىك قوعامداستىققا قازاقستاننىڭ دامۋشى ەل ەكەنىن دالەلدەيتىن بولامىز. ازات شاۋەەۆ, «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ قورى» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمىنىڭ ديرەكتورى.ۇندەۋ ۇدەسى – ۇنەمدەۋ
پارلامەنت – ەلىمىزدەگى ەڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگان. سوندىقتان, پارلامەنت قۇرامىنىڭ جاڭارىپ وتىرۋى زاڭدىلىق بولۋى ءتيىس. ماجىلىستەگى «نۇر وتان», «اق جول» جانە قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتيالارى فراكتسيالارىنىڭ وكىلدەرى تومەنگى پالاتانى تاراتۋ جانە مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ ءجونىندە ۇندەۋ جولدادى. مۇنداي ساياسي قادامدارعا دەموكراتيالىق ۇردىستەرى كەمەلدەنگەن قوعامى بار ەلدەر عانا بارا الادى. ءبىزدىڭ پارلامەنتىمىز تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا قاجەتتى زاڭنامالىق جوبالاردى دەر كەزىندە قابىلداپ كەلە جاتقانىمەن ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان, جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ قوعامدى جەتىلدىرۋگە قوسقان وزىندىك ۇلەسى بار ەكەنىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. دەسە دە, ءبىز ءبىر ورىندا توقتاپ, تۇرىپ قالماۋىمىز ءتيىس. مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ – مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيىن ارتتىرۋ جولىندا ەڭبەك ەتەتىن جاڭا قۇرامى بار پارلامەنت جاساقتاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. ساراپشىلار, ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى سالالارىندا قىزمەت ەتىپ ءجۇرگەن ازاماتتارى قازىرگىدەي قارجىلىق قىسپاقتار كۇشەيىپ, الەمدىك احۋالدىڭ ءوزى ورنىقسىز بولىپ تۇرعان كەزدە سايلاۋدى وتكىزىپ الۋدىڭ ۋاقىت پەن قارجى ۇنەمدەۋدە جانە ەلباسى جۇكتەگەن تاپسىرمالاردى جۇيەلى تۇردە ورىنداۋعا جول اشاتىنىن ايتىپ جاتىر. ماسەلەن, ورتالىق تەلەكوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتى قاراپ وتىرساق, الەۋمەتتىك زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ جۇرگىزگەن ساۋالداماسى ناتيجەسىندە حالىقتىڭ قاي سالاداعى توپتارى بولسىن, ءماجىلىس جانە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن ءوتۋىن قولداۋى 95 پايىزدىڭ توڭىرەگىنەن تابىلىپ وتىر. الەۋمەتتىك ساۋالدامالاردان بولەك, ءتۇرلى ۇيىمدار مەن مەكەمەلەر دە ءوز مالىمدەمەلەرىمەن بۇل ۇندەۋدىڭ ءوز كوكەيلەرىنەن شىققانىن جەتكىزۋدە. باعدان قايىرجانوۆ, سەمەي قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى. شىعىس قازاقستان وبلىسى.جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەگەن باستاما
قازاقستان – ايتۋلى حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولىپ جانە الەمدىك ماڭىزى بار ماسەلەلەردى كوتەرگەن جيىندارعا قاتىسىپ, ونداعى كەلەلى ماسەلەگە ءوز ءۇنىن قوسا بىلگەن, سونداي-اق, ءىرى باسقوسۋلارعا باستاما بولىپ, ءوز تورىندە وتكىزە العان, الەمدەگى الىپ ەلدەرمەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدا تىعىز بايلانىسقا تۇسكەن ەل. بۇل جاعدايلاردىڭ قازاقستان ءۇشىن بەرەرى كوپ. دەمەك, الەم ەلدەرىندە بولىپ جاتقان ءارتۇرلى احۋالداردىڭ قازاقستانعا ازدى-كوپتى اسەرى بولاتىنى دا زاڭدى. وسى ماسەلەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلباسىمىز 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن بەكىتكەن بولاتىن. بارىنشا ەلەپ-ەكشەلىپ, پىسىقتالعان جوسپاردىڭ قازىرگى تاڭدا پراكتيكالىق كەزەڭى باستالدى. ەل تاعدىرى, ەل تۇرمىسى ءۇشىن ماڭىزدى تاريحي قۇجاتتى جۇزەگە اسىرۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. سوندىقتان, ەلىمىزدىڭ 2012 جىلى سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى بىرنەشە زاڭنامالاردى قابىلداپ ۇلگەردى. الايدا, ارتىنشا ماجىلىسمەندەر مەملەكەت باسشىسىنا قازىرگى ءماجىلىستى تاراتىپ, مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ قاجەتتىگىنە ۇندەۋ جولدادى. بۇل – جاڭا رەفورمالارعا قاتىستى جاڭاشا ءىس جۇرگىزىپ, كاسىبي تۇرعىدا زامان تالابىنا جاۋاپ بەرە الاتىن ازاماتتاردى ورتاعا تارتىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرۋ دەگەن ءسوز. بۇل – ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە داعدارماي ەرتەڭگە سەنىممەن قادام باسۋ ءۇشىن جاسالعان ساۋاتتى, بايىپتى قادام. بۇل – الدى-ارتىن باعامداي قاراعان بۇگىنگى ماجىلىسمەندەردىڭ دەر كەزىندە ارەكەت ەتىپ, شەشىم قابىلداي العان جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ كورىنىسى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ بۇعان دەيىنگى اتقارعان قىزمەتىنە العىس ايتىپ, ەلباسى مەن حالىققا جاساعان ۇندەۋىنە قولداۋ ءبىلدىرەمىن. ءپانيا سارمۋرزينا, ماڭعىستاۋ وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. اقتاۋ.
