ماقسات – قوعامدىق سانا قالىپتاستىرۋ

قازىر ەلىمىزدە اتا زاڭىمىزدىڭ 15 جىلدىعىنا وراي ءار ءت ۇلى ءىس-شارا­لار وكىزىلىپ جاتقانى بەلگىلى. سونداي شارانىڭ ءبىرى “كونستيتۋتسيا – دەمو­كراتيا مەن قوعامدىق تۇراق­تىلىق نەگىزى” تاقىرىبىندا ء“دوڭ­گە­لەك ءۇس­تەل” سارسەنبى كۇنى استانا­دا­عى بەيبىت­شىلىك جانە كەلىسىم سا­رايىندا ءوتتى. اتالعان شارانى قا­زاق­ستان حال­قى اسسامبلەياسى, اس­تانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن “كا­زاح­ستانسكايا پراۆدا” گازەتى ۇيىم­داستىردى. دوڭگەلەك ۇستەل جۇمىسىنا سە­نات ءتو­راعاسىنىڭ ورىنباسارلارى مۇ­حام­­­بەت كوپەەۆ پەن الەكساندر سۋدين, اسسامبلەيادان سايلانعان پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتات­تارى, مەملەكەت­تىك ورگاندار, مەملە­كەت­تىك ەمەس ۇيىم­دار مەن مادەني بىرلەستىكتەر باس­شىلارى قاتىستى. شارانى قا­زاق­ستان حالقى اسسامب­لەياسى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. وسى رەتتە شارا اياسىندا “كا­زاح­ستان­سكايا پراۆدا” گازەتى بەت­تەرىندە جارىق كورگەن ماتەريالدار نەگى­زىندە ازىرلەنگەن “كازاحستان: تەر­­ري­­توريا ميرا ي سوگلاسيا” اتتى كى­تاپ­­تىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى وتكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. كىتاپ ەل كونستي­تۋتسيا­سى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەيا­سىنىڭ مەرەيتوي­لارىنا ورايلاستى­رى­لىپتى. “كا­زاحس­تانسكايا پراۆدا” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اق باسقارما توراعاسى الەكساندر تاراكوۆ كىتاپ­تىڭ تەك العاشقى 40 داناسى عانا جەدەل جەتكىزىلگەندىگىن تىلگە تيەك ەتسە, كىتاپ بويىنشا ءوز پىكىرلەرىن ءماجىلىس دەپۋ­تاتى ولەگ دىموۆ پەن رەسپۋب­ليكالىق ادەبي-كوركەم جانە قوعام­دىق-ساياسي “نيۆا” جۋر­نالىنىڭ باس رەداكتورى ۆلاديمير گۋندارەۆ ورتاعا سالدى. الدىمەن ءسوز العان ەرالى توع­جانوۆ اتا زاڭنىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى. “كونستيتۋتسيا مەملە­كەت قۇرىلۋىنداعى قوعامنىڭ مۇرات, ماقساتىن ايقىندايتىن باستى قۇجات. اتا زاڭنىڭ باستى ماقساتى دا ىلگەرى مەملەكەت ورناتۋ, مەملەكەت ءىشىن­دەگى قارىم-قاتىناس­تاردىڭ سي­پاتىن ايشىقتاۋ”, دەدى ول. ءوز كەزە­گىندە مۇ­حامبەت كوپەەۆ ويىن بىلاي ءوربىتتى: ء“بىز بەيبىت­شىلىك پەن ىنتى­ماقتىڭ ارقاسىندا وتكەنىمىزدى باعام­داپ, العا ۇلكەن ماقساتتار قويىپ ءجۇرمىز. وسى­نىڭ بارلىعى قازاقستان­دىقتار­دىڭ تىرلىگى مەن بىرلىگىنىڭ, ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ سالي­قالى سايا­ساتىنىڭ ارقاسى دەپ ەسەپ­تەيمىن”. سونداي-اق ەۋروپالىق قۇ­قىق جانە ادام قۇقىعى ينستيتۋتى­نىڭ ديرەك­تورى مارات باشيموۆ, “نۇر وتان” حدپ ساراپتامالىق ورتالى­عىنىڭ ديرەكتورى قازبەك قازكەنوۆ ءسوز سويلەدى. جالپى, دوڭگە­لەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار ەتنوسارا­لىق جانە كونفەسسياارالىق ءتوزىمدى­لىك قازاق­ستاندىق مودەلىنىڭ قۇقىق­تىق نەگىز­دەرى 1995 جىلعى كونستيتۋ­تسيادا كورىنىس تاپقانىن اتاپ كورسەتتى. قورىتىندىسىندا دوڭگەلەك ءۇس­تەلگە قاتىسۋشىلار ەلدىڭ دامۋىن­داعى پرەزيدەنت – ۇلت كوشباس­شىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەرەكشە ءرولىن اتاي كەلىپ, قوعامدىق سانادا كونستيتۋتسيا كۇنىن قوعامدى ۇيىم­داس­تىرۋشى ەرەكشە ماڭىزدى شارا دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستىرىپ, ازا­مات­تاردىڭ نا­زارىن مەملەكەتتىلىك پەن تاۋەل­سىزدىك دەگەن ەڭ ماڭىزدى قۇندىلىق­تارعا اۋدارۋ قاجەتتىلىگىن جان-جاقتى اڭگىمە وزەگىنە اينال­دىردى. اسقار تۇراپباي ۇلى.