سۋعا ءجۇزۋ سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزە الاتىن سپورتتىڭ تاماشا تۇرلەرىنىڭ ءبىرى. سۋ سپورتىن سەرىك ەتكەندەر كوبىنە الپىس, ءجۇز مەترلىك قىسقا قاشىقتىقتاردا ءبىر-بىرىمەن جارىسا ءجۇزىپ جاتادى. مۇنىڭ ءبارى, ارينە, رۇقسات ەتىلگەن ارنايى ورىنداردا, جابىق ءجۇزۋ باسسەيندەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
ءجۇزۋدىڭ دە ءجۇزۋى بار. ۇزىندىعى ونداعان, جۇزدەگەن شاقىرىمدارعا سوزىلاتىن اشىق سۋ ايدىندارى مەن كولدەرگە شىعىپ ونى ءجۇزىپ كەسىپ وتۋگە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ تاۋەكەلى جەتە بەرمەسە كەرەك. باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ءا.ماۋقۇلوۆتى وسىنداي جۇرەگىنىڭ تۇگى بار ازامات دەپ ايتا الامىز.
ول كاسىبي جۇزگىش ەمەس. ءتىپتى كەرەك دەسەڭىز ءامىرحان وزەن-كولى جوق جەردە تۋىپ-ءوسىپتى. سۋعا ءجۇزۋدى بەرىرەكتە, ون توعىز جاسىندا ۇيرەنىپتى. ونىڭ ءبىر باقىتى ياكۋتيادا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىندە سۋدا بالىقشا جۇزەتىن كانىگى سپورتشىلاردان ءتالىم-تاربيە العاندىعى.
ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز العاش رەت ساحا رەسپۋبليكاسىنداعى يانا وزەنىنىڭ 8 شاقىرىمدىق دەڭگەيىن ءجۇزىپ ءوتىپتى. سونداي-اق, قىزمەت بابىمەن كوكشەتاۋ وڭىرىنە اۋىسقان كەزدە وسى ايماقتاعى ءبىرى 4, ەكىنشىسى 6 شاقىرىم بولاتىن كىشى شاباشى جانە ۇلكەن شاباشى وزەندەرىن باعىندىرىپتى.
ال ونىڭ باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىنداعى شالقار كولىن ءبىر دەممەن ءجۇزىپ وتكەنىنە تىكەلەي ءوزىمىز كۋا بولدىق. شالقار كولىنىڭ بۇعان دەيىنگى ۇزىندىعى 17, ەنى 14 شاقىرىم دەلىنەتىن. سوڭعى جىلدارى كولدىڭ سۋى اجەپتاۋىر تارتىلىپ قالدى. سونىڭ وزىندە دە ونىڭ ەڭ الشاق جاعالاۋى 12 شاقىرىمعا جەتىپ جىعىلاتىنىن ارنايى ولشەۋىش قۇرال – ناۆيگاتور ارقىلى انىقتاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
شالقار كولىندە جەل ءجيى سوعىپ تۇرادى. ءا.ماۋقۇلوۆ ونى كەسىپ وتپەك بولعان كۇنى دە جەلدىڭ كۇشتىلىگىنەن تولقىندار كول جاعالاۋىنا ەكىلەنە سوعىپ جاتتى. قارسى بەتتەن سوققان قاتتى جەلدىڭ باسىلاتىن ءتۇرى بايقالمايدى. جەلگە قارسى ءجۇزۋ – كىم كىمگە دە وڭاي سوقپايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ءامىرحان دا ونىڭ باسىلعانىن كۇتە تۇراتىن شىعار دەپ ويلاعانبىز. جوق, ولاي بولمادى. ول بۇل ويىمىزدى مۇلدەم تەرىسكە شىعارىپ:
– اعالار, سىزدەر ياحتامەن العا كەتە بەرىڭىزدەر. 2-3 شاقىرىمنان كەيىن كۇتىپ الارسىزدار. مەن ءجۇزۋدى باستاي بەرەيىن, – دەدى دە تولقىندارى تايداي تۋلاپ جاتقان ۇلكەن كولگە قويىپ كەتتى.
مىنە, وسىلايشا ول العاشقى 2600 مەتر قاشىقتىقتى تۇپ-تۋرا ءۇش ساعات 22 مينوتتە ءجۇزىپ ءوتتى. ياحتاعا كوتەرىلىپ كوزىلدىرىگىن اۋىستىرىپ سۋ ءىشتى. ەكى ءمينوتتەن كەيىن قايتادان سۋعا كۇمپ بەردى. سودان كەيىن جۇرەك جۇتقان جىگىت ءبىر دەممەن تاعى دا 3 شاقىرىمدى ارتقا تاستادى. بۇل جولى ءامىرحاننىڭ ءۇزىلىسى ءۇش مينوتكە سوزىلدى. وسى قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءۇش دانا ورىك جەپ, سۋ ءىشتى.
...مىنە, مارافونشى 9-شى شاقىرىمعا دا شارشاماي جەتتى. قۋىرىلعان كارتوپ پەن ەت جەپ, ءسال جۇرەگىن جالعاپ العان سوڭ سۋعا قايتا سەكىردى. “اعالار, ماعان ەندى الاڭداماي-اق قويىڭىزدار. كولدىڭ ارعى جاعالاۋىنان ءبىر-اق كۇتىڭىزدەر”, – دەدى ول بىزگە وزىنە-ءوزى سەنىمدى تۇردە.
ءىنىمىزدىڭ ايتقانىن ورىنداۋعا تۋرا كەلدى. سوڭعى ۇلگىدەگى “اكۆالاين” ياحتاسىمەن شالقار كولىنىڭ قارسى جاعالاۋىنا زىر ەتپەي, سىر ەتىپ جەتىپ باردىق. كولدىڭ ارعى بەتى وتە تەرەڭ ەكەن. جاعاسى سىڭسىعان قامىس پەن قوعادان كورىنبەيدى. اپىرماي, ءامىرحان, شارشاپ قالماس پا ەكەن؟ امان-ەسەن جاعالاۋعا جەتسە جارار ەدى, – دەپ ىشتەي الاڭداپ وتىرمىز. تاڭەرتەڭگىلىك ەكىلەنە سوققان جەل سايابىر تاپقان. ايدىن بەتىندە بىلىنەر-بىلىنبەس مايدا تولقىندار عانا جۇگىرەدى. ءبىر كەزدە جولباسشىمىزدىڭ: “انە, ابەكەڭ دە كورىندى. قول سوعىپ قارسى الايىق”, – دەپ ساڭقىلداي شىققان داۋىسى اينالانى جاڭعىرتىپ جىبەردى.
مىنە, وسىلايشا وبلىستىڭ باس كەدەنشىسى ۇزىندىعى 12 شاقىرىمعا جۋىق شالقار كولىن 9 ساعات 3 مينوتتە ءجۇزىپ ءوتتى. تۇششى سۋمەن سالىستىرا قاراعاندا, تۇزدى سۋدا ءجۇزۋ الدەقايدا اۋىر سوعاتىنى سۋ سپورتى ءتاجىريبەسىندە دالەلدەنگەن. شالقار كولىنىڭ سۋى تۇزدى ەكەنى بەلگىلى. بۇل جۇرەك جۇتقان جىگىتكە اجەپتاۋىر سالماق ءتۇسىرىپ, كەدەرگى كەلتىرگەنىن, سوندىقتان دا وعان كۇش-جىگەردى ەكى ەسە ارتىق جۇمساۋعا تۋرا كەلگەنىن دە ايتقان ءجون. ايتسە دە تاۋەكەلى تاستاي ازامات بۇل اۋىرتپاشىلىققا مويىمادى. سوعان بولا جىگەرىن جاسىتپادى. شالقار كولىنەن ءبىز وسىعان كۋا بولىپ ورالدىق.
ءامىرحان ماۋقۇلوۆتىڭ ەندىگى جەردە العا قويىپ وتىرعان ماقساتىنىڭ ءبىرى – الماتى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارى اۋماعىنداعى ايگىلى الاكولدى ءجۇزىپ ءوتۋ. ال ونىڭ ۇزىندىعى 108, ەڭ جالپاق ەنى 52 كيلومەتر, ەڭ تەرەڭ تۇسى 54, ورتاشا تەرەڭدىگى 22 مەتر ەكەنىن ەسكەرسەك – بۇل ماقساتتىڭ ىسكە اسۋى وڭايعا سوقپايتىنى بىردەن كورىنەدى.
دەگەنمەن, تاباندى مىنەزىنەن تايماي كەلە جاتقان جۇزگىش ءجىگىتتىڭ بۇل قاشىقتى دا باعىندىرا الاتىنىنا سەنىم مول.
تەمىر قۇسايىن, باتىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتەردە: ءامىرحان ماۋقۇلوۆ شالقار كولىن وسىلايشا ءجۇزىپ ءوتتى.
ءجۇزۋدىڭ دە ءجۇزۋى بار. ۇزىندىعى ونداعان, جۇزدەگەن شاقىرىمدارعا سوزىلاتىن اشىق سۋ ايدىندارى مەن كولدەرگە شىعىپ ونى ءجۇزىپ كەسىپ وتۋگە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ تاۋەكەلى جەتە بەرمەسە كەرەك. باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ءا.ماۋقۇلوۆتى وسىنداي جۇرەگىنىڭ تۇگى بار ازامات دەپ ايتا الامىز.
ول كاسىبي جۇزگىش ەمەس. ءتىپتى كەرەك دەسەڭىز ءامىرحان وزەن-كولى جوق جەردە تۋىپ-ءوسىپتى. سۋعا ءجۇزۋدى بەرىرەكتە, ون توعىز جاسىندا ۇيرەنىپتى. ونىڭ ءبىر باقىتى ياكۋتيادا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىندە سۋدا بالىقشا جۇزەتىن كانىگى سپورتشىلاردان ءتالىم-تاربيە العاندىعى.
ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز العاش رەت ساحا رەسپۋبليكاسىنداعى يانا وزەنىنىڭ 8 شاقىرىمدىق دەڭگەيىن ءجۇزىپ ءوتىپتى. سونداي-اق, قىزمەت بابىمەن كوكشەتاۋ وڭىرىنە اۋىسقان كەزدە وسى ايماقتاعى ءبىرى 4, ەكىنشىسى 6 شاقىرىم بولاتىن كىشى شاباشى جانە ۇلكەن شاباشى وزەندەرىن باعىندىرىپتى.
ال ونىڭ باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىنداعى شالقار كولىن ءبىر دەممەن ءجۇزىپ وتكەنىنە تىكەلەي ءوزىمىز كۋا بولدىق. شالقار كولىنىڭ بۇعان دەيىنگى ۇزىندىعى 17, ەنى 14 شاقىرىم دەلىنەتىن. سوڭعى جىلدارى كولدىڭ سۋى اجەپتاۋىر تارتىلىپ قالدى. سونىڭ وزىندە دە ونىڭ ەڭ الشاق جاعالاۋى 12 شاقىرىمعا جەتىپ جىعىلاتىنىن ارنايى ولشەۋىش قۇرال – ناۆيگاتور ارقىلى انىقتاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
شالقار كولىندە جەل ءجيى سوعىپ تۇرادى. ءا.ماۋقۇلوۆ ونى كەسىپ وتپەك بولعان كۇنى دە جەلدىڭ كۇشتىلىگىنەن تولقىندار كول جاعالاۋىنا ەكىلەنە سوعىپ جاتتى. قارسى بەتتەن سوققان قاتتى جەلدىڭ باسىلاتىن ءتۇرى بايقالمايدى. جەلگە قارسى ءجۇزۋ – كىم كىمگە دە وڭاي سوقپايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ءامىرحان دا ونىڭ باسىلعانىن كۇتە تۇراتىن شىعار دەپ ويلاعانبىز. جوق, ولاي بولمادى. ول بۇل ويىمىزدى مۇلدەم تەرىسكە شىعارىپ:
– اعالار, سىزدەر ياحتامەن العا كەتە بەرىڭىزدەر. 2-3 شاقىرىمنان كەيىن كۇتىپ الارسىزدار. مەن ءجۇزۋدى باستاي بەرەيىن, – دەدى دە تولقىندارى تايداي تۋلاپ جاتقان ۇلكەن كولگە قويىپ كەتتى.
مىنە, وسىلايشا ول العاشقى 2600 مەتر قاشىقتىقتى تۇپ-تۋرا ءۇش ساعات 22 مينوتتە ءجۇزىپ ءوتتى. ياحتاعا كوتەرىلىپ كوزىلدىرىگىن اۋىستىرىپ سۋ ءىشتى. ەكى ءمينوتتەن كەيىن قايتادان سۋعا كۇمپ بەردى. سودان كەيىن جۇرەك جۇتقان جىگىت ءبىر دەممەن تاعى دا 3 شاقىرىمدى ارتقا تاستادى. بۇل جولى ءامىرحاننىڭ ءۇزىلىسى ءۇش مينوتكە سوزىلدى. وسى قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءۇش دانا ورىك جەپ, سۋ ءىشتى.
...مىنە, مارافونشى 9-شى شاقىرىمعا دا شارشاماي جەتتى. قۋىرىلعان كارتوپ پەن ەت جەپ, ءسال جۇرەگىن جالعاپ العان سوڭ سۋعا قايتا سەكىردى. “اعالار, ماعان ەندى الاڭداماي-اق قويىڭىزدار. كولدىڭ ارعى جاعالاۋىنان ءبىر-اق كۇتىڭىزدەر”, – دەدى ول بىزگە وزىنە-ءوزى سەنىمدى تۇردە.
ءىنىمىزدىڭ ايتقانىن ورىنداۋعا تۋرا كەلدى. سوڭعى ۇلگىدەگى “اكۆالاين” ياحتاسىمەن شالقار كولىنىڭ قارسى جاعالاۋىنا زىر ەتپەي, سىر ەتىپ جەتىپ باردىق. كولدىڭ ارعى بەتى وتە تەرەڭ ەكەن. جاعاسى سىڭسىعان قامىس پەن قوعادان كورىنبەيدى. اپىرماي, ءامىرحان, شارشاپ قالماس پا ەكەن؟ امان-ەسەن جاعالاۋعا جەتسە جارار ەدى, – دەپ ىشتەي الاڭداپ وتىرمىز. تاڭەرتەڭگىلىك ەكىلەنە سوققان جەل سايابىر تاپقان. ايدىن بەتىندە بىلىنەر-بىلىنبەس مايدا تولقىندار عانا جۇگىرەدى. ءبىر كەزدە جولباسشىمىزدىڭ: “انە, ابەكەڭ دە كورىندى. قول سوعىپ قارسى الايىق”, – دەپ ساڭقىلداي شىققان داۋىسى اينالانى جاڭعىرتىپ جىبەردى.
مىنە, وسىلايشا وبلىستىڭ باس كەدەنشىسى ۇزىندىعى 12 شاقىرىمعا جۋىق شالقار كولىن 9 ساعات 3 مينوتتە ءجۇزىپ ءوتتى. تۇششى سۋمەن سالىستىرا قاراعاندا, تۇزدى سۋدا ءجۇزۋ الدەقايدا اۋىر سوعاتىنى سۋ سپورتى ءتاجىريبەسىندە دالەلدەنگەن. شالقار كولىنىڭ سۋى تۇزدى ەكەنى بەلگىلى. بۇل جۇرەك جۇتقان جىگىتكە اجەپتاۋىر سالماق ءتۇسىرىپ, كەدەرگى كەلتىرگەنىن, سوندىقتان دا وعان كۇش-جىگەردى ەكى ەسە ارتىق جۇمساۋعا تۋرا كەلگەنىن دە ايتقان ءجون. ايتسە دە تاۋەكەلى تاستاي ازامات بۇل اۋىرتپاشىلىققا مويىمادى. سوعان بولا جىگەرىن جاسىتپادى. شالقار كولىنەن ءبىز وسىعان كۋا بولىپ ورالدىق.
ءامىرحان ماۋقۇلوۆتىڭ ەندىگى جەردە العا قويىپ وتىرعان ماقساتىنىڭ ءبىرى – الماتى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارى اۋماعىنداعى ايگىلى الاكولدى ءجۇزىپ ءوتۋ. ال ونىڭ ۇزىندىعى 108, ەڭ جالپاق ەنى 52 كيلومەتر, ەڭ تەرەڭ تۇسى 54, ورتاشا تەرەڭدىگى 22 مەتر ەكەنىن ەسكەرسەك – بۇل ماقساتتىڭ ىسكە اسۋى وڭايعا سوقپايتىنى بىردەن كورىنەدى.
دەگەنمەن, تاباندى مىنەزىنەن تايماي كەلە جاتقان جۇزگىش ءجىگىتتىڭ بۇل قاشىقتى دا باعىندىرا الاتىنىنا سەنىم مول.
تەمىر قۇسايىن, باتىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتەردە: ءامىرحان ماۋقۇلوۆ شالقار كولىن وسىلايشا ءجۇزىپ ءوتتى.
