06 تامىز, 2010

ەقىۇ ءسامميتىن بيىلعى جىلدىڭ 1-2 جەلتوقسانى كۇندەرى استانادا وتكىزۋ تۋرالى شەشىمنىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ مالىمدەمەسى

500 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
نۇرسۇلتان نازارباەۆ: ءبىز ەقىۇ ءححى عاسىرداعى الەمنىڭ كوپقىرلىلىعىن تانيتىن قۇرىلىم بولۋى ءۇشىن ءبارىن دە جاسايتىن بولامىز.

(قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان).

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار! ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسى 3 تامىزدا تاريحي شەشىم قابىلدادى. مۇشە ەلدەردىڭ ورتاق ۇيعارىمى بويىنشا وسى جىلدىڭ 1-2 جەلتوقسان كۇندەرى استانادا مارتەبەلى ۇيىمنىڭ ءسامميتى وتەدى. بۇل تاريحي شەشىم – قازاقستاندىق تولايىم تابىستاردىڭ ابىرويلى ايعاعى! بۇگىندە قازاقستان عالامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ۇيىتقىسىنا, تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ كە­پى­لىنە, بەيبىتشىلىكتىڭ بەرەكەلى بەلدەۋىنە اينالدى. تورتكۇل دۇنيەگە تورەلىك ايتقان قازاق ەلى ازيا جانە تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا تۇڭعىش رەت بەدەلدى ۇيىمنىڭ ءسامميتىن وتكىزەدى. قازاق ەلى بۇرىن-سوڭدى مۇنداي بيىككە جەتكەن ەمەس. بارشاڭىز بىلەسىزدەر, بەدەلدى ۇيىمنىڭ القالى جيىنى 11 جىلدان بەرى وتپەگەن ەدى. قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ءباتۋالى باسقوسۋ – ۇيىم ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى وقيعا بولىپ سانالادى. سامميت وتكىزۋدى قازاقستاندىق توراعالىقتىڭ باستى باسىمدىعى رەتىندە مەنىڭ ەقىۇ-نىڭ تۇراقتى كەڭەسىنە قاڭتار ايىندا جاساعان بەينە-ۇندەۋىمدە اتاپ ايتقانىم ءمالىم. قابىلدانعان شەشىم قازاقستان حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارىنا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ جوعارى قۇرمەتىنىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى. ءبىز بۇدان ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەقىۇ-نىڭ ءىس با­سىن­داعى توراعاسى قىزمەتىندەگى كۇش-جىگەرىنە كەڭ اۋقىمدى قولداۋدى كورەمىز. ۇيىمدى باسقارا وتىرىپ, قازاقستان ەۋروپالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بۇگىندە قۇرلىقتىق شەڭبەر اۋقىمىنان اسىپ كەتكەن دەگەن تەزيستى بەلسەندى تۇردە ۇسىنۋمەن كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندەي, بۇگىننىڭ وزىندە-اق حالىقارالىق قوعامداستىق ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك كاتەگوريالارىن پايدالانۋدا. ەقىۇ توراعالىعىنا كىرىسە وتىرىپ, ءبىز ۇيىمنىڭ جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەرگە, ءبىرىنشى كەزەكتە, تەرروريزم مەن ەسىرتكى تاسىمالىنا قارسى تۇرۋداعى ءرولىن نىعايتۋ جونىندەگى ءوز نيەتىمىزدى مالىمدەگەن بولاتىنبىز. وسىعان بايلانىستى ءبىز اۋعانستانداعى جاعدايدى بەيبىت رەتتەۋ جونىندەگى كۇش-جىگەردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋدى قازاقستاندىق نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۇسىندىق. ءبىز ەقىۇ بويىنشا ارىپتەستەرىمىزدىڭ نازارىن ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنا اۋدا­رۋعا ۇمتىلعان كەزدە, ەشكىم دە قىرعىز­ستان­داعى تەرەڭ ساياسي داعدارىسقا بولجاۋ جاساي العان جوق. وسى ەلدە ورىن العان قايعىلى وقيعالار كەڭ كولەمدى ءوڭىردىڭ تۇراقتىلىعى ءۇشىن ناعىز ەسكەرتۋ بەلگىسىنە اينالدى. ول ەقىۇ, باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى تاراپىنان ءتيىمدى شارالار قابىلداۋدى تالاپ ەتتى. ءبىز ەكونوميكالىق قىزمەتتەستىكتى دامىتۋداعى, ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى, اسىرەسە ارال پروبلەماسىن شەشۋدەگى ەقىۇ-نىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ ماقساتىن قويدىق. بىزگە ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە بارلىق ءۇش ولشەمدە دە ساقتالىپ وتىرعان جانە جاڭادان تۋىندايتىن قاتەرلەرگە قاتىستى بىرلەسكەن قادامداردى قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر. استانا ءسامميتى ستراتەگيالىق باعىتتار مەن ەقىۇ دامۋىنىڭ “جول كارتاسىن” بەلگىلەپ بەرۋدى كوزدەيدى. استانادا ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىمنىڭ تاريحي كۇنگە سايكەس كەلۋىنىڭ تەرەڭ سيمۆولدىق ءمانى بار دەپ ەسەپتەيمىن. وسىدان 35 جىل بۇرىن, 1975 جىلدىڭ 1 تامى­زىن­دا حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنە قول قويىلدى. جوعارى دارەجەلى كەزدەسۋدىڭ ءبىزدىڭ ۇيىمدى قازىرگى ءومىر شىندىعىنا بەيىمدەۋگە جاعداي جاسايتىنىنا سەنىمىم مول. ول الەم جۇرتشىلىعىنا ەقىۇ-نىڭ “حەلسينكيدەن استاناعا دەيىنگى” تابىستى ەۆوليۋتسياسىن پاش ەتەتىن بولادى. استانادا حالىقارالىق ومىردەگى ەڭ باستى ساياسي وقيعالاردىڭ ءبىرىن وتكىزۋ فاكتىسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ الەم الدىنداعى بەدەلىن كوتەرىپ قانا قويمايدى. استانا ءسامميتى قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە دەموكراتيالىق دامۋىنا سەرپىن بەرىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگى مەن ءپاتريوتيزمىن بۇرىنعىدان بەتەر نىعايتا تۇسەتىن بولادى. ەندىگى جەردە ونى دايىنداۋ مەن ەڭ جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيدە وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى زور. ءبىز ءۇشىن ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ – تولە­رانت­تىلىق, داستۇرلەردى قۇرمەتتەۋ, سەنىم مەن ءوزارا ءتۇسى­نىستىك ءتارىزدى باستى قۇندىلىقتارىن پاش ەتۋدىڭ تاڭعاجايىپ مۇمكىندىگى تۇر. قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار! بۇل شەشىم ءبىزدىڭ باعىت-باعدارىمىز بەن ۇستانعان جولىمىزدىڭ دۇرىس ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەپ بەردى. سونىمەن قاتار, مارتەبەلى ۇيىمنىڭ ءسامميتىن وتكىزۋ – بارشامىزعا ابىرويلى مىندەت پەن ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ەندەشە, وسى جولدا بارشاڭىزعا مول تابىس تىلەيمىن!
سوڭعى جاڭالىقتار