انمەن ورىلگەن, سالدىقپەن ءسانى كىرگەن سوقتىقپالى دا سوقپاقتى ءومىرىنىڭ وكسىكتى ءبىر تۇسىندا ىشتەگى كۇيىگىن كەلەر كۇنگە ارتقان ۇمىتىمەن وزەكتەستىرە “تەمىرتاس, اسىل, اقىق, قاراقتارىم” دەپ شىرقايتىن سال ءبىرجاننىڭ اسقاق ءانىن كىم بىلمەيدى! سوڭىندا قالىپ بارا جاتقان ۇرپاعىنا ءوزىنىڭ بار اكەلىك ماحابباتىن, جان تولعانىسىن, الاڭ كوڭىلىن وسى انمەن جەتكىزەتىن ءبىرجان عۇمىرى اسپانداعى اققۋعا ءۇنىن قوسقان ءجۇيرىك انشىلىگىمەن, ەرەن سالدىعىمەن بىرگە, سوڭىندا قالعان ۇرپاعىمەن دە ءبىر توبە ەدى. داۋىلپاز ءبىرجان تۋرالى ءسوز قوزعالسا, ەندىگى جەردە ءبىردەن-بىرگە جالعاسىپ, سوڭىندا قالعان وسى نەمەرە-شوبەرەلەرىن مەدەت تۇتاتىنبىز, سولارمەن كوركەيەتىنبىز.
جىلجىپ اققان سۋداي ءبىر ورنىندا تۇرمايتىن بەۋ, دۇنيە-اي! ەندى, مىنە, سال بابامىزدىڭ ۇلى تەمىرتاستان قالعان نەمەرەسى, اسىلدىڭ سىنىعى مۇحامەدقالي اقساقالدىڭ دا 85 جاسىندا بۇل پانيدەن باقيعا وزعاندىعى تۋرالى قارالى حابار وزەگىمىزدى ورتەپ وتىر. وسى رەتتە, كىمگە بولسىن, ۇلى ادامنىڭ نەمەرەسى بولىپ جەر باسىپ ءجۇرۋ وڭاي سوقپاسا دا, مۇحامەدقالي تەمىرتاس ۇلىنىڭ وسى بيىك پارىزعا لايىق ماعىنالى دا ءماندى, ۇزاق عۇمىر كەشىپ, ءبىرجان سال اتاسىنىڭ اتىنا دا, ءوز ەسىمىنە دە قىلاۋداي داق تۇسىرمەي وتكەندىگىن ەرەكشە ريزاشىلىق سەزىممەن اۋىزعا الماي تۇرا المايمىز.
اتاقتى ءبىرجان سالدىڭ تىكەلەي ۇرپاعى ەكەندىگىنە قاراماستان, تاعدىر جاستايىنان مۇقاڭنىڭ دا ءومىر جولىن وڭاي قالىپتاستىرمادى. اكەسى تەمىرتاس وتىزىنشى جىلداردىڭ ناۋبەتىنە ىلىككەندە بالا مۇحامەدقالي نەبارى ون جاستا بولاتىن. سودان ناعاشى جۇرتىن پانالاپ, سوناۋ ىشكى رەسەيدەن, ءتۇمەن وبلىسىنىڭ ايىمجان اۋىلىنان ءبىر-اق شىعادى. ءسويتىپ, ول جاقتان تەك 1965 جىلى عانا كوكشەتاۋعا ورالۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ, اتاسى سال ءبىرجاننىڭ انشىلىك داۋرەنى وتكەن وڭىرمەن قايتا تابىسادى.
اتاسىنا تارتقان انشىلىك ونەردەن ءوزى دە قارا جاياۋ ەمەس مۇحامەدقالي اقساقالمەن كەزدەسكەن ادام ونىڭ ءبىرجانداي التىننىڭ سىنىعى ەكەندىگىن جازباي تانيتىن. سونىڭ ىشىندە:
“الدىمدا شامشىراعىم, تەمىرتاسىم,
تىلەگىم, سەنىڭ ۇزاق بولسىن جاسىڭ.
قوش بولىڭدار باۋىرىم, بالاپانىم,
بايقايمىن اجال شىركىن, قۇتقارماسىن,–
دەپ ءدۇلدۇل اتاسى سياقتى داۋىسىن ءبىر ىرعالتىپ الىپ, ء“بىرجان سال”, “ايتپاي”, “جانبوتا”, تاعى باسقا بابا مۇراسىن الديلەپ, ايالاۋدان استە ءبىر تانبايتىن مۇحامەدقالي اتامىزدىڭ دا مايدا قوڭىر داۋىسىن ءالى تالاي ساعىنارمىز, تالاي ءىزدەرمىز. بار سانالى عۇمىرى قاراپايىم ەڭبەك ادامى, كوپتىڭ ءبىرى بولىپ, ەلىنە, حالقىنا حال-قادەرىنشە ادال قىزمەت ەتۋمەن وتكەن تەكتى جاننىڭ سوڭىندا قالعان سەرىك, ءشارىپ, ورال, مارال سەكىلدى ۇلدارى عانا ءدال وسى ءسات كوڭىلىمىزگە اجەپتاۋىر مەدەت.
ءبىر ءوزى ءبىرجان سال باباسىنىڭ سايراپ جاتقان ايشىقتى ىزىندەي كورىنەتىن مۇقاڭدار كەتكەنىمەن, وسى ازاماتتار باردا ءانشى بابا ۇرپاعى ءالى دە ورنىندا دەپ ءتۇيسىنبەسكە شارا جوق ەندى. قايتەيىك, جەر بەتىنە ىزگىلىكتىڭ, تۇتاس ءبىر ونەر كوشىنىڭ سوڭعى ۇزىگىنىڭ نۇرىن دا, سىرىن دا سەبەزدەتە قۇيىپ, ديدار-عايىپقا اينالىپ جۇرە بەرگەن مۇحامەدقالي اقساقالدىڭ دا كوزى تىرىسىندەگى تەكتى كەيپى ءوزىن ىزدەتپەي قويماس. ءبىرجان سال اۋلەتىنىڭ ۇلكەن ءبىر تۇعىرىنىڭ وپىرىلىپ, بۇتىندەۋ ءبىر تۇسىنىڭ ويسىراپ قالعانى انىق. جاتقان جەرىڭىز جايلى, توپىراعىڭىز تورقا بولىپ, و دۇنيەنىڭ بار جاقسىلىعىن بەرسىن, ءبىرجان اتاسىن, قازاقتىڭ ءان ونەرىن جان دۇنيەسىندە قۇنداقتاپ, تەربەتىپ وتكەن عازيز دا جومارت جۇرەكتى اسىل جان, ارداقتى اعا!
بۇلاندى, ەڭبەكشىلدەر, بۋراباي اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى.
انمەن ورىلگەن, سالدىقپەن ءسانى كىرگەن سوقتىقپالى دا سوقپاقتى ءومىرىنىڭ وكسىكتى ءبىر تۇسىندا ىشتەگى كۇيىگىن كەلەر كۇنگە ارتقان ۇمىتىمەن وزەكتەستىرە “تەمىرتاس, اسىل, اقىق, قاراقتارىم” دەپ شىرقايتىن سال ءبىرجاننىڭ اسقاق ءانىن كىم بىلمەيدى! سوڭىندا قالىپ بارا جاتقان ۇرپاعىنا ءوزىنىڭ بار اكەلىك ماحابباتىن, جان تولعانىسىن, الاڭ كوڭىلىن وسى انمەن جەتكىزەتىن ءبىرجان عۇمىرى اسپانداعى اققۋعا ءۇنىن قوسقان ءجۇيرىك انشىلىگىمەن, ەرەن سالدىعىمەن بىرگە, سوڭىندا قالعان ۇرپاعىمەن دە ءبىر توبە ەدى. داۋىلپاز ءبىرجان تۋرالى ءسوز قوزعالسا, ەندىگى جەردە ءبىردەن-بىرگە جالعاسىپ, سوڭىندا قالعان وسى نەمەرە-شوبەرەلەرىن مەدەت تۇتاتىنبىز, سولارمەن كوركەيەتىنبىز.
جىلجىپ اققان سۋداي ءبىر ورنىندا تۇرمايتىن بەۋ, دۇنيە-اي! ەندى, مىنە, سال بابامىزدىڭ ۇلى تەمىرتاستان قالعان نەمەرەسى, اسىلدىڭ سىنىعى مۇحامەدقالي اقساقالدىڭ دا 85 جاسىندا بۇل پانيدەن باقيعا وزعاندىعى تۋرالى قارالى حابار وزەگىمىزدى ورتەپ وتىر. وسى رەتتە, كىمگە بولسىن, ۇلى ادامنىڭ نەمەرەسى بولىپ جەر باسىپ ءجۇرۋ وڭاي سوقپاسا دا, مۇحامەدقالي تەمىرتاس ۇلىنىڭ وسى بيىك پارىزعا لايىق ماعىنالى دا ءماندى, ۇزاق عۇمىر كەشىپ, ءبىرجان سال اتاسىنىڭ اتىنا دا, ءوز ەسىمىنە دە قىلاۋداي داق تۇسىرمەي وتكەندىگىن ەرەكشە ريزاشىلىق سەزىممەن اۋىزعا الماي تۇرا المايمىز.
اتاقتى ءبىرجان سالدىڭ تىكەلەي ۇرپاعى ەكەندىگىنە قاراماستان, تاعدىر جاستايىنان مۇقاڭنىڭ دا ءومىر جولىن وڭاي قالىپتاستىرمادى. اكەسى تەمىرتاس وتىزىنشى جىلداردىڭ ناۋبەتىنە ىلىككەندە بالا مۇحامەدقالي نەبارى ون جاستا بولاتىن. سودان ناعاشى جۇرتىن پانالاپ, سوناۋ ىشكى رەسەيدەن, ءتۇمەن وبلىسىنىڭ ايىمجان اۋىلىنان ءبىر-اق شىعادى. ءسويتىپ, ول جاقتان تەك 1965 جىلى عانا كوكشەتاۋعا ورالۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ, اتاسى سال ءبىرجاننىڭ انشىلىك داۋرەنى وتكەن وڭىرمەن قايتا تابىسادى.
اتاسىنا تارتقان انشىلىك ونەردەن ءوزى دە قارا جاياۋ ەمەس مۇحامەدقالي اقساقالمەن كەزدەسكەن ادام ونىڭ ءبىرجانداي التىننىڭ سىنىعى ەكەندىگىن جازباي تانيتىن. سونىڭ ىشىندە:
“الدىمدا شامشىراعىم, تەمىرتاسىم,
تىلەگىم, سەنىڭ ۇزاق بولسىن جاسىڭ.
قوش بولىڭدار باۋىرىم, بالاپانىم,
بايقايمىن اجال شىركىن, قۇتقارماسىن,–
دەپ ءدۇلدۇل اتاسى سياقتى داۋىسىن ءبىر ىرعالتىپ الىپ, ء“بىرجان سال”, “ايتپاي”, “جانبوتا”, تاعى باسقا بابا مۇراسىن الديلەپ, ايالاۋدان استە ءبىر تانبايتىن مۇحامەدقالي اتامىزدىڭ دا مايدا قوڭىر داۋىسىن ءالى تالاي ساعىنارمىز, تالاي ءىزدەرمىز. بار سانالى عۇمىرى قاراپايىم ەڭبەك ادامى, كوپتىڭ ءبىرى بولىپ, ەلىنە, حالقىنا حال-قادەرىنشە ادال قىزمەت ەتۋمەن وتكەن تەكتى جاننىڭ سوڭىندا قالعان سەرىك, ءشارىپ, ورال, مارال سەكىلدى ۇلدارى عانا ءدال وسى ءسات كوڭىلىمىزگە اجەپتاۋىر مەدەت.
ءبىر ءوزى ءبىرجان سال باباسىنىڭ سايراپ جاتقان ايشىقتى ىزىندەي كورىنەتىن مۇقاڭدار كەتكەنىمەن, وسى ازاماتتار باردا ءانشى بابا ۇرپاعى ءالى دە ورنىندا دەپ ءتۇيسىنبەسكە شارا جوق ەندى. قايتەيىك, جەر بەتىنە ىزگىلىكتىڭ, تۇتاس ءبىر ونەر كوشىنىڭ سوڭعى ۇزىگىنىڭ نۇرىن دا, سىرىن دا سەبەزدەتە قۇيىپ, ديدار-عايىپقا اينالىپ جۇرە بەرگەن مۇحامەدقالي اقساقالدىڭ دا كوزى تىرىسىندەگى تەكتى كەيپى ءوزىن ىزدەتپەي قويماس. ءبىرجان سال اۋلەتىنىڭ ۇلكەن ءبىر تۇعىرىنىڭ وپىرىلىپ, بۇتىندەۋ ءبىر تۇسىنىڭ ويسىراپ قالعانى انىق. جاتقان جەرىڭىز جايلى, توپىراعىڭىز تورقا بولىپ, و دۇنيەنىڭ بار جاقسىلىعىن بەرسىن, ءبىرجان اتاسىن, قازاقتىڭ ءان ونەرىن جان دۇنيەسىندە قۇنداقتاپ, تەربەتىپ وتكەن عازيز دا جومارت جۇرەكتى اسىل جان, ارداقتى اعا!
بۇلاندى, ەڭبەكشىلدەر, بۋراباي اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى.
ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا قوسىمشا پويىزدار قاتىنايدى
قوعام • بۇگىن, 13:00
كەدەندىك باج تولەۋدىڭ مەرزىمى مەن ءتارتىبى قانداي؟
قوعام • بۇگىن, 12:55
تۇركىستاندا ينۆەستورلارعا قاتىستى نەگىزسىز تەكسەرۋلەر توقتاتىلدى
ينۆەستيتسيا • بۇگىن, 12:50
ەرلان قارين اتا زاڭنىڭ باستى ەرەكشەلىگىن اتادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 12:42
ساراپشى: اتا زاڭ اسىعىس جازىلعان جوق
اتا زاڭ • بۇگىن, 12:35
ادەبيەت وقىرمانسىز ءومىر سۇرە الا ما؟
ادەبيەت • بۇگىن, 12:32
جاساندى ينتەللەكت مۇعالىمنىڭ جۇمىسىن قالاي جەڭىلدەتەدى؟
ءبىلىم • بۇگىن, 12:20
قازاقستان قۇراماسىنىڭ ۇلتتار ليگاسىنداعى قارسىلاستارى انىقتالدى
فۋتبول • بۇگىن, 12:10
جولاۋشىلارعا ەسكەرتۋ: پويىزدا قانداي ارەكەتتەرگە تىيىم سالىنادى؟
قوعام • بۇگىن, 12:05
جۇمىرتقا مەن سارى ماي قىمباتتاعان: جەتىسۋدا باعانى نەگىزسىز وسىرگەن كاسىپكەرلەر جاۋاپقا تارتىلدى
ايماقتار • بۇگىن, 11:58
جەتىسۋ وبلىسىندا بوپسالاۋمەن اينالىسقان 9 ادام سوتتالدى
زاڭ مەن ءتارتىپ • بۇگىن, 11:44
ترامپ اقش-تىڭ كليماتتىق نورمالارىنا نەگىز بولعان قۇجاتتىڭ كۇشىن جويدى
الەم • بۇگىن, 11:33
الماتىدا ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىسقان قىلمىستىق توپ ۇستالدى
ايماقتار • بۇگىن, 11:19
شەت اۋدانىندا جاڭا سپورت كەشەنى اشىلدى
ايماقتار • بۇگىن, 11:07
پاترۋلدىك پوليتسيانى جاساندى ينتەللەكت الماستىردى
قوعام • بۇگىن, 11:00