اباي ەسىمىن اسقاقتاتقان ابزال

قازاق حالقى ءوزىنىڭ ار-نامى­سىنا اينالعان ۇلدارى مەن قىز­دا­رىن لايىقتى قۇرمەتتەپ, ارقا­شاندا ۇمىتپايدى. ءبىر اللادان كەيىنگى سيىنارى دا, ارقا سۇيەرى دە سولار. ارۋاقتاردى اسپەتتەۋ ەجەل­دەن قا­لىپتاسقان يگى ءداستۇ­رى­مىز. حالقىمىز جاقسىلىققا, پا­راساتتىلىققا جانە يماندىلىققا ۇندەيتىن دانىشپان­دارىن, اقىل-ويدىڭ شامشىراعىن جاققان عۇلا­مالارىن جانە ەل قورعاعان باتىر­لارىن ۇنەمى ماقتان ەتىپ, ارتقا قالدىرعان وسيەتتەرىن رۋحاني ازىق ەتەدى. سوندىقتان دا ەلىمىز الەمدىك وركەنيەتتىڭ تورىنەن لايىقتى ورىن الىپ, ومىرشەڭدىك قادىر-قاسيە­تىمەن دۇنيە جۇزىنە بارعان سايىن كەڭ تانىلا تۇسۋدە. وسىنداي تەڭدەسى جوق تۇلعالا­رىمىزدىڭ الدىڭعى ساپىندا ۇلت ۇستازى اتانعان ۇلى اقىن-فيلوسوف اباي قۇنانباەۆ تۇر. بۇل دانىش­پاندى تەك قازاق حالقى ەمەس, ەلى­مىزدى مەكەندەگەن باسقا دا كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى ورىندى ماقتانىش ەتە­دى. سول كىسىنىڭ گۋمانيستىك وسيەت­تەرىنە ارقاشاندا ساي بولۋدى ولار وزدەرىنە زور ابىروي سانايدى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنىڭ ارقا­سىندا ابايدىڭ داڭقى بۇگىندە ءدۇ­نيە جۇزىنە كەڭ جايىلدى. ول تاۋەل­سىز قازاق ەلىنىڭ بىردەن-ءبىر نى­شا­نىنا اينالدى. اباي دەسە, شەتەل­دىك­تەر قازاقتى بىردەن تانيتىن بول­دى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ باستاماسىمەن الەمدىك ۇيىم – يۋنەسكو شە­ڭ­بە­رىندە عۇلامانىڭ 150 جىلدىق مە­­رەي­­تويى سالتاناتپەن اتاپ ءوتىل­گەنى بەل­گىلى. تاعى دا نۇرسۇلتان ءابىش­­­ ۇلىنىڭ ۇلكەن بەدەلى ارقا­سىن­دا رەسەي مەم­لەكەتىنىڭ ءتورى – ءماس­كەۋدە ابايدىڭ تاماشا ەسكەرت­كىشى بوي كوتەردى. اقىن ەسىمى تەڭ­دەسى جوق تۇلعا رەتىندە كوپتەگەن شەت­ە­لدەردە ءاس­پەتتەلىپ وتىر. اتاپ ايت­ساق, ەگي­پەت­تە, ءتۇر­كيادا, گەر­مانيادا, فران­تسيا­­دا جانە باسقا دوستاس مەملەكەتتەردە. تاۋەلسىز قازاقستاندا اباي ەسىمى ۇلكەن قۇرمەتكە بولەنگەن. بىزدە مەك­تەپتەر, جوعارى وقۋ ورىندارى, ءما­دەنيەت مەكەمەلەرى, قالا مەن اۋ­داندار جانە كوشەلەر اقىن اتىمەن اتالادى. سونىڭ ءبىرى – جامبىل وبلىسىنداعى قازاق دراما تەاترى بولاتىن. بۇل مادەنيەت ورتالىعىنا اباي ەسىمى 1945 جىلى بەرىلگەن. ال سول وبلىستىق قازاق دراما تەاترى قازىر اباي ەسىمىمەن اتالمايدى. 1974 جىلعى قازاق سوۆەت ەنتسيكلو­پە­دياسىنىڭ 4 تومىنداعى 254 بەت­تە: “اباي قۇنانباەۆتىڭ 100 جىل­دى­عىنا وراي 1945 جىلى جامبىل وب­لىستىق قازاق دراما تەاترىنا ابايدىڭ ەسىمى بەرىلدى” دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. وسى تاقىرىپتا 2004 جىلدان بەرى جەتى ماقالا جازدىم. ولار رەسپۋبلي­كا­لىق باسىلىمداردا جاريالاندى. مەنىڭ ماقالالارىما ءۇن قوسىپ رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا ءبىر­نەشە ماقالا دا جارىق كوردى. ونىڭ ءبارىن كوزى قاراقتى جۇرت جاقسى بىلەدى. ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, مەنىڭ ابايعا قاتىستى باسپاسوزدە جارىق كور­گەن ماقالالارىمنىڭ ءبارى ءما­دەنيەت مينيسترلىگىنە جىبەرىلىپ, حات جازىلدى. مۇراعاتتاردان الىنعان قۇجاتتار دا قوسا جولدانىلدى. امال نە, اباي ەسىمىن تەاترعا قاي­تارتۋعا ەشبىر ارەكەت جاسالمادى. مەن وسى ماڭىزدى ماسەلە ءجو­نىن­دە وبلىستىڭ جاڭا اكىمىنە دە, اكىم­نىڭ ورىنباسارىنا دا ايتتىم. قولىمداعى دالەل-دايەكتەردى كور­سەتتىم. سودان بەرى جارتى جىل وتسە دە “باياعى جارتاس ءبىر جارتاس, قاڭق ەتەر تۇكتى بايقاماستىڭ” كەبى كەلدى. ورىن العان كەمشىلىكتەردى تۇزەتۋگە ەشبىر شارا قولدانىلعان جوق. مىنە, ۇلى ابايدىڭ تۋعانىنا 165 جىل تولۋىن تويلايتىن كەزەڭ دە كە­لىپ جەتتى. وكىنىشكە قاراي, جام­بىل وب­لىستىق قازاق دراما تەات­رى 2004 جىل­دان بەرى اقىن ەسى­مىن­سىز جەتىم­سى­رەپ, يەسىز قالعان كۇندەردى باستان كەشۋدە. ساعات ارىن ۇلى, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى. تاراز.