ماسكەۋدە ورنالاسقان «روسسيا سەگودنيا» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ مۋلتيمەديالىق ءباسپاسوز-ورتالىعىندا رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ جانە رەسەي عالىمدارى اكادەمياسى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ قامقورلىعىمەن «تمد كەڭىستىگىندەگى ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستار: رەسەي مەن قازاقستاننىڭ تاجىريبەسى» اتتى تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
بۇرىنعى كەڭەس وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ اراسىندا قازاقستان مەن رەسەي ەتنوستىق قۇرامى بويىنشا ەڭ كۇردەلى مەملەكەتتەر بولىپ سانالادى. وسى ورايدا, ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياساتىن ىسكە اسىرۋعا قوعامدىق قۇرىلىمدار, ياعني قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى بەلسەندى قاتىسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
قاتىسۋشىلار تمد كەڭىستىگىندەگى ەلدەردىڭ ۇلتتىق ساياساتتارى ەرەكشەلىكتەرىن قاراستىرىپ, ەتنو جانە دىنارالىق ىنتىماقتى ساقتاۋ ماسەلەسىندە ەكى ەلدىڭ ءتاجىريبەلەرىن تالداپ شىقتى جانە اعىمداعى قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ قازىرگى قالىپتاسىپ وتىرعان ساياسي-الەۋمەتتىك ۇدەرىستەرگە ىقپال ەتۋ دەڭگەيىن ايقىنداۋعا تىرىستى.
ءىس-شارانى باستاۋ سوزىندە رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعاسى سۆەتلانا سميرنوۆا قازاقستاندا مەملەكەت پەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر اراسىندا ءوزارا تابىستى قاتىناستاردىڭ ەرەكشە تاجىريبەسى قالىپتاسقانىن ايتتى. سونداي-اق, ول قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى رەسەيلىك ارىپتەس اسسامبلەيادان بۇرىن قۇرىلىپ, وعان ۇلگى كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ پىكىرى بويىنشا, اسسامبلەيانى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى باسقاراتىنى وسى ۇيىمنىڭ قوعامداعى ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن ايعاقتايدى.
«قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستامانى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇسىنعانى قيسىن تۇرعىسىنان وتە ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن, سەبەبى, ءوز مەملەكەت باسشىسىنا سەنىم ءبىلدىرۋ دەڭگەيىن كورسەتۋ اسا ماڭىزدى جانە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭ جوعارى پايىزدىق داۋىس الاتىنىنا سەنەمىن», – دەدى س.سميرنوۆا.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى (قحا) اناتولي باشماكوۆ ءوز كەزەگىندە الەمدىك تاريحتا سوڭعى ۋاقىتقا دەيىن ۇلت ماسەلەسىن تەك ەكى جولمەن شەشۋگە مۇمكىندىك بولعانىن ايتتى. ەۋروپا ەلدەرىندە كەڭ تاراعان «مۋلتيكۋلتۋراليزم» تاجىريبەسى بەينەسىندە بارلىق ەتنوستار ءبىر «قازان ىشىندە» ارالاساتىن, نەمەسە ەلدىڭ اتاۋىن بەرگەن ۇلتقا باسىمدىق بەرىلەتىن. «قازاقستان بولسا, ءوزىنىڭ كوپۇلتتى حالقىن بەلگىلى ۇلگىلەرگە سالماي, ءوزىنىڭ ەرەكشە ۇلگىسىن قالىپتاستىردى. ونىمەن ۇلتتاردىڭ الۋان تۇرلىلىگى جويىلماي, كەرىسىنشە, كوپۇلتتىلىق قازاقستان حالقى بىرلەستىگىنىڭ رۋحاني نەگىزىنە اينالدى. بارلىعىمىز ءوزىمىزدى ءبىر ەلدىڭ ازاماتتارى دەپ سەزىنەمىز, سونىمەن دە ءوز تاريحي تۇپتەرىمىزدى, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىمىزدى جانە ءتىلىمىزدى ۇمىتپاۋعا تىرىسامىز», – دەدى ا.باشماكوۆ.
ماسكەۋ كارنەگي ورتالىعى عىلىمي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى الەكسەي مالاشەنكو ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس ماسەلەسىن ىلعي وزگەرىپ تۇراتىن اۋا رايىمەن سالىستىردى جانە كەرەك جاعدايدا پايدالانۋعا بولاتىن قولشاتىر قۇراستىرا ءبىلۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ول قانداي احۋالعا دا دايىن بولۋ قاجەت دەپ سانايدى. «قازاقستان شىنايى ءتيىمدى ۇلتتىق ساياسات جۇرگىزەتىن الەمدەگى از ەلدەردىڭ ءبىرى», – دەدى ول. ا.مالاشەنكو, سونداي-اق, قازاقستان باسشىلىعى ىسكە اسىرىپ وتىرعان ۇلتارالىق ساياساتتى الەمدەگى ەڭ تابىستىلارىنىڭ بىرىنە جاتقىزاتىنىن جانە بۇل قازاقستانداعى ىشكى مەملەكەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزىن قۇرايتىنىن ايتىپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, ساراپشىنىڭ ايتۋى بويىنشا, ەلىمىزدەگى ۇلتتىق ساياسات ۇلگىسىنىڭ ەرەكشەلىگى كوپ ۇلتتاردىڭ ءبىر اۋماقتا بەيبىتقاتار تۇرۋ داستۇرىمەن, ەتنوستىق جانە ءدىني ارتىقشىلىققا جول بەرىلمەيتىنىمەن, كوپشىلىك اراسىندا ءتوزىمدى مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىمەن سيپاتتالادى.
ايماقتىق ماسەلەلەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى دميتري جۋراۆلەۆ ءوز سوزىندە قىتايدىڭ كونە تاريحىندا ايتىلعانداي, دارىگەرگە ەمدەلۋشى اۋىرعان كەزىندە ەمەس, امان-ساۋ جۇرگەن كەزىندە ايلىق تولەگەنى تۋرالى مىسال كەلتىردى. «سونىمەن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەمدەلۋشىنىڭ دەنى ساۋ كەزىندەگى دارىگەرى سەكىلدى قىزمەت ەتۋدە», – دەدى ول. مۇنداي جاعداي مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ اسسامبلەياعا جەتكىلىكتى ساياسي نازار بەرۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر, دەپ مالىمدەدى د.جۋراۆلەۆ.
عالىمنىڭ پىكىرىنشە, ۇلتارالىق پروبلەمانىڭ باستى سەبەبى – كەدەيشىلىك پەن كەلەشەكسىزدىكتە. قازىرگى كەزدە جەر شارىندا شيەلەنىسكەن ءتۇرلى ەتنوسارالىق داعدارىستاردىڭ نەگىزىندە الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك فاكتورى جاتاتىندىعىنا كوپتەگەن مىسالدار بار, دەپ اياقتادى ءسوزىن عالىم.
الماتى قالاسىندا ورنالاسقان قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى شتاب-پاتەرىنىڭ باسشىسى ءمادينا نۇرعاليەۆا ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق احۋالدى سيپاتتايتىن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر كورسەتكىشتەرىمەن ءبولىستى. ونىڭ مالىمەتىنە سايكەس, قازاقستانداعى ءتۇرلى ەتنوستىق توپتار وكىلدەرىنىڭ 88,7%-ى ەلىمىزدە ءوزدەرىن جاقسى سەزىنەدى, 61,8%-ى ءوزى تۇرىپ جاتقان ايماقتاعى ۇلتارالىق قاتىناستاردى تاتۋ دەپ باعالايدى, ال 28,9%-ى بەيتاراپ دەپ سانايدى. ازاماتتاردىڭ 75%-ى باسقا ەتنوس وكىلدەرىمەن ءىس جۇرگىزۋگە, 90%-دان استامى ءبىر ۇجىمدا وقۋعا جانە قىزمەت ەتۋگە, كورشى جانە دوس بولۋعا, 63%-ى وزگە ۇلتتىڭ وكىلىمەن وتاۋ قۇرۋعا دايىن. م.نۇرعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, وتانىمىزدا ازاماتتىق جانە ەتنوستىق باعىتتاردى قامتيتىن قازاقستان ۇلتىن قالىپتاستىرۋ ساياساتى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ساراپشىسى تيمۋر كوزىرەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەتنوسارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى قاي ەل ءۇشىن دە ءتيىمدى. ءويتكەنى, بۇگىندە قازاقستان قوعامى ەتنوسارالىق داعدارىستارعا قارسى جوعارى يممۋنيتەتكە يە بولىپ وتىر. ال ماسكەۋ مەملەكەتتىك حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتى تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اندرەي كازانتسەۆ قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ءتۇرلى ايماقتارىندا ەتنو جانە دىنارالىق فاكتورلارعا بايلانىستى داۋ-دامايلار كوبەيگەنىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, ەلدەگى قالىپتاسقان ۇلتارالىق اۋىزبىرشىلىك مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماقساتتى ورىندالۋىنىڭ ناتيجەسى.
رعا شىعىستانۋ ينستيتۋتى جانىنداعى ورتالىق ازيا مەن كاۆكازدى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ وكىلى ستانيسلاۆ پريتچين ءوزىنىڭ سوزىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردە بىرلەسكەن يدەولوگيالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ماسەلەلەرگە جاۋاپتى ينتەگراتسيالىق ورگاندار ازىرشە قۇرىلماعانىنا وكىنىش ءبىلدىرىپ, بولاشاقتا مۇنداي مەملەكەتارالىق قۇرىلىمدار پايدا بولاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزسە, ءماسكەۋ قالاسىنداعى لەۆ گۋميلەۆ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى پاۆەل زاريفۋللين قازاقستاننىڭ ەتنوسارالىق ساياساتىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەرگە تاراتۋدى ۇسىندى.
جالپى العاندا, قاتىسۋشىلار قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ەتنو جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم ۇلگىسى الەمدەگى ەڭ ءتيىمدى ۇلگىلەردىڭ بىرەگەيى دەگەن ورتاق ۇستانىم ءبىلدىردى. ساراپشىلار ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتى, ەكونوميكالىق رەفورمالارعا باسىمدىق بەرۋ, قوعامدا بارلىق ۇلتتار مەن الەۋمەتتىك توپتاردىڭ ءومىرلىك مۇددەلەرىن ەسكەرۋ سەكىلدى قازاقستاننىڭ ەل بىرلىگى دوكتريناسى نەگىزگى ەرەجەلەرىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ءىس-شارا سوڭىندا قاتىسۋشىلار قازاقستانداعى ىسكە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ەتنوسارالىق مەملەكەتتىك ساياسات پەن تاجىريبە وزگە دە شەتەلدەر مەن تمد مەملەكەتتەرىنە پراكتيكا تۇرعىسىنان پايدالى ەكەنىمەن ءبىراۋىزدان كەلىستى. سونىمەن قاتار, ساراپشىلار الداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق ىنتىماق سالاسىنداعى قازاقستاندا قول جەتكىزىلگەن وڭ ناتيجەلەر ارقاسىندا ەلدە ىشكى ساياسي احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىنا ەش نارسە قاۋىپ توندىرمەيدى دەگەن ورتاق پىكىرگە توقتادى.
ساۋلەبەك ءبىرجان.
ماسكەۋدە ورنالاسقان «روسسيا سەگودنيا» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ مۋلتيمەديالىق ءباسپاسوز-ورتالىعىندا رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ جانە رەسەي عالىمدارى اكادەمياسى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ قامقورلىعىمەن «تمد كەڭىستىگىندەگى ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستار: رەسەي مەن قازاقستاننىڭ تاجىريبەسى» اتتى تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
بۇرىنعى كەڭەس وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ اراسىندا قازاقستان مەن رەسەي ەتنوستىق قۇرامى بويىنشا ەڭ كۇردەلى مەملەكەتتەر بولىپ سانالادى. وسى ورايدا, ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياساتىن ىسكە اسىرۋعا قوعامدىق قۇرىلىمدار, ياعني قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى بەلسەندى قاتىسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
قاتىسۋشىلار تمد كەڭىستىگىندەگى ەلدەردىڭ ۇلتتىق ساياساتتارى ەرەكشەلىكتەرىن قاراستىرىپ, ەتنو جانە دىنارالىق ىنتىماقتى ساقتاۋ ماسەلەسىندە ەكى ەلدىڭ ءتاجىريبەلەرىن تالداپ شىقتى جانە اعىمداعى قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ قازىرگى قالىپتاسىپ وتىرعان ساياسي-الەۋمەتتىك ۇدەرىستەرگە ىقپال ەتۋ دەڭگەيىن ايقىنداۋعا تىرىستى.
ءىس-شارانى باستاۋ سوزىندە رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعاسى سۆەتلانا سميرنوۆا قازاقستاندا مەملەكەت پەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر اراسىندا ءوزارا تابىستى قاتىناستاردىڭ ەرەكشە تاجىريبەسى قالىپتاسقانىن ايتتى. سونداي-اق, ول قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى رەسەيلىك ارىپتەس اسسامبلەيادان بۇرىن قۇرىلىپ, وعان ۇلگى كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ پىكىرى بويىنشا, اسسامبلەيانى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى باسقاراتىنى وسى ۇيىمنىڭ قوعامداعى ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن ايعاقتايدى.
«قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى باستامانى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇسىنعانى قيسىن تۇرعىسىنان وتە ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن, سەبەبى, ءوز مەملەكەت باسشىسىنا سەنىم ءبىلدىرۋ دەڭگەيىن كورسەتۋ اسا ماڭىزدى جانە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭ جوعارى پايىزدىق داۋىس الاتىنىنا سەنەمىن», – دەدى س.سميرنوۆا.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى (قحا) اناتولي باشماكوۆ ءوز كەزەگىندە الەمدىك تاريحتا سوڭعى ۋاقىتقا دەيىن ۇلت ماسەلەسىن تەك ەكى جولمەن شەشۋگە مۇمكىندىك بولعانىن ايتتى. ەۋروپا ەلدەرىندە كەڭ تاراعان «مۋلتيكۋلتۋراليزم» تاجىريبەسى بەينەسىندە بارلىق ەتنوستار ءبىر «قازان ىشىندە» ارالاساتىن, نەمەسە ەلدىڭ اتاۋىن بەرگەن ۇلتقا باسىمدىق بەرىلەتىن. «قازاقستان بولسا, ءوزىنىڭ كوپۇلتتى حالقىن بەلگىلى ۇلگىلەرگە سالماي, ءوزىنىڭ ەرەكشە ۇلگىسىن قالىپتاستىردى. ونىمەن ۇلتتاردىڭ الۋان تۇرلىلىگى جويىلماي, كەرىسىنشە, كوپۇلتتىلىق قازاقستان حالقى بىرلەستىگىنىڭ رۋحاني نەگىزىنە اينالدى. بارلىعىمىز ءوزىمىزدى ءبىر ەلدىڭ ازاماتتارى دەپ سەزىنەمىز, سونىمەن دە ءوز تاريحي تۇپتەرىمىزدى, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىمىزدى جانە ءتىلىمىزدى ۇمىتپاۋعا تىرىسامىز», – دەدى ا.باشماكوۆ.
ماسكەۋ كارنەگي ورتالىعى عىلىمي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى الەكسەي مالاشەنكو ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس ماسەلەسىن ىلعي وزگەرىپ تۇراتىن اۋا رايىمەن سالىستىردى جانە كەرەك جاعدايدا پايدالانۋعا بولاتىن قولشاتىر قۇراستىرا ءبىلۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ول قانداي احۋالعا دا دايىن بولۋ قاجەت دەپ سانايدى. «قازاقستان شىنايى ءتيىمدى ۇلتتىق ساياسات جۇرگىزەتىن الەمدەگى از ەلدەردىڭ ءبىرى», – دەدى ول. ا.مالاشەنكو, سونداي-اق, قازاقستان باسشىلىعى ىسكە اسىرىپ وتىرعان ۇلتارالىق ساياساتتى الەمدەگى ەڭ تابىستىلارىنىڭ بىرىنە جاتقىزاتىنىن جانە بۇل قازاقستانداعى ىشكى مەملەكەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزىن قۇرايتىنىن ايتىپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, ساراپشىنىڭ ايتۋى بويىنشا, ەلىمىزدەگى ۇلتتىق ساياسات ۇلگىسىنىڭ ەرەكشەلىگى كوپ ۇلتتاردىڭ ءبىر اۋماقتا بەيبىتقاتار تۇرۋ داستۇرىمەن, ەتنوستىق جانە ءدىني ارتىقشىلىققا جول بەرىلمەيتىنىمەن, كوپشىلىك اراسىندا ءتوزىمدى مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىمەن سيپاتتالادى.
ايماقتىق ماسەلەلەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى دميتري جۋراۆلەۆ ءوز سوزىندە قىتايدىڭ كونە تاريحىندا ايتىلعانداي, دارىگەرگە ەمدەلۋشى اۋىرعان كەزىندە ەمەس, امان-ساۋ جۇرگەن كەزىندە ايلىق تولەگەنى تۋرالى مىسال كەلتىردى. «سونىمەن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەمدەلۋشىنىڭ دەنى ساۋ كەزىندەگى دارىگەرى سەكىلدى قىزمەت ەتۋدە», – دەدى ول. مۇنداي جاعداي مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ اسسامبلەياعا جەتكىلىكتى ساياسي نازار بەرۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر, دەپ مالىمدەدى د.جۋراۆلەۆ.
عالىمنىڭ پىكىرىنشە, ۇلتارالىق پروبلەمانىڭ باستى سەبەبى – كەدەيشىلىك پەن كەلەشەكسىزدىكتە. قازىرگى كەزدە جەر شارىندا شيەلەنىسكەن ءتۇرلى ەتنوسارالىق داعدارىستاردىڭ نەگىزىندە الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك فاكتورى جاتاتىندىعىنا كوپتەگەن مىسالدار بار, دەپ اياقتادى ءسوزىن عالىم.
الماتى قالاسىندا ورنالاسقان قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى شتاب-پاتەرىنىڭ باسشىسى ءمادينا نۇرعاليەۆا ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق احۋالدى سيپاتتايتىن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر كورسەتكىشتەرىمەن ءبولىستى. ونىڭ مالىمەتىنە سايكەس, قازاقستانداعى ءتۇرلى ەتنوستىق توپتار وكىلدەرىنىڭ 88,7%-ى ەلىمىزدە ءوزدەرىن جاقسى سەزىنەدى, 61,8%-ى ءوزى تۇرىپ جاتقان ايماقتاعى ۇلتارالىق قاتىناستاردى تاتۋ دەپ باعالايدى, ال 28,9%-ى بەيتاراپ دەپ سانايدى. ازاماتتاردىڭ 75%-ى باسقا ەتنوس وكىلدەرىمەن ءىس جۇرگىزۋگە, 90%-دان استامى ءبىر ۇجىمدا وقۋعا جانە قىزمەت ەتۋگە, كورشى جانە دوس بولۋعا, 63%-ى وزگە ۇلتتىڭ وكىلىمەن وتاۋ قۇرۋعا دايىن. م.نۇرعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, وتانىمىزدا ازاماتتىق جانە ەتنوستىق باعىتتاردى قامتيتىن قازاقستان ۇلتىن قالىپتاستىرۋ ساياساتى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ساراپشىسى تيمۋر كوزىرەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەتنوسارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى قاي ەل ءۇشىن دە ءتيىمدى. ءويتكەنى, بۇگىندە قازاقستان قوعامى ەتنوسارالىق داعدارىستارعا قارسى جوعارى يممۋنيتەتكە يە بولىپ وتىر. ال ماسكەۋ مەملەكەتتىك حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتى تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اندرەي كازانتسەۆ قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ءتۇرلى ايماقتارىندا ەتنو جانە دىنارالىق فاكتورلارعا بايلانىستى داۋ-دامايلار كوبەيگەنىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, ەلدەگى قالىپتاسقان ۇلتارالىق اۋىزبىرشىلىك مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماقساتتى ورىندالۋىنىڭ ناتيجەسى.
رعا شىعىستانۋ ينستيتۋتى جانىنداعى ورتالىق ازيا مەن كاۆكازدى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ وكىلى ستانيسلاۆ پريتچين ءوزىنىڭ سوزىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردە بىرلەسكەن يدەولوگيالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ماسەلەلەرگە جاۋاپتى ينتەگراتسيالىق ورگاندار ازىرشە قۇرىلماعانىنا وكىنىش ءبىلدىرىپ, بولاشاقتا مۇنداي مەملەكەتارالىق قۇرىلىمدار پايدا بولاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزسە, ءماسكەۋ قالاسىنداعى لەۆ گۋميلەۆ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى پاۆەل زاريفۋللين قازاقستاننىڭ ەتنوسارالىق ساياساتىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەرگە تاراتۋدى ۇسىندى.
جالپى العاندا, قاتىسۋشىلار قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ەتنو جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم ۇلگىسى الەمدەگى ەڭ ءتيىمدى ۇلگىلەردىڭ بىرەگەيى دەگەن ورتاق ۇستانىم ءبىلدىردى. ساراپشىلار ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتى, ەكونوميكالىق رەفورمالارعا باسىمدىق بەرۋ, قوعامدا بارلىق ۇلتتار مەن الەۋمەتتىك توپتاردىڭ ءومىرلىك مۇددەلەرىن ەسكەرۋ سەكىلدى قازاقستاننىڭ ەل بىرلىگى دوكتريناسى نەگىزگى ەرەجەلەرىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ءىس-شارا سوڭىندا قاتىسۋشىلار قازاقستانداعى ىسكە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ەتنوسارالىق مەملەكەتتىك ساياسات پەن تاجىريبە وزگە دە شەتەلدەر مەن تمد مەملەكەتتەرىنە پراكتيكا تۇرعىسىنان پايدالى ەكەنىمەن ءبىراۋىزدان كەلىستى. سونىمەن قاتار, ساراپشىلار الداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق ىنتىماق سالاسىنداعى قازاقستاندا قول جەتكىزىلگەن وڭ ناتيجەلەر ارقاسىندا ەلدە ىشكى ساياسي احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىنا ەش نارسە قاۋىپ توندىرمەيدى دەگەن ورتاق پىكىرگە توقتادى.
ساۋلەبەك ءبىرجان.
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆتى سالتاناتتى تۇردە قارسى الدى
ەلوردا • بۇگىن, 02:45
قوعام • كەشە
«اتىراۋ» فۋتبول كلۋبى ساتىلىمعا شىعارىلدى
فۋتبول • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
25 اقپانعا دەيىن سالىقتاردى تولەپ ۇلگەرىڭىز
سالىق • كەشە
«رەال» باس باپكەرگە بايلانىستى شەشىم قابىلدادى
فۋتبول • كەشە
