دەر كەزىندە قابىلدانىپ وتىر

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىز­مەتىندە ورتالىق ازيا بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باس ەكونوميسى كريستوس كوستوپۋلوس پەن «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق-تىڭ پرەزيدەنتى ماقسات مۇقانوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتقا قادام باسقانى مەن تەڭگەنىڭ ەركىن اينالىمعا شىققانى ءسوز بولدى. قازاقستاننىڭ جاڭا اقشا-نەسيە ساياساتىنا قادام باسىپ, تەڭگەنى ەركىن اينالىمعا جىبەرگەنىن ءوز باسى قۇپتايتىنىن بىلدىرگەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باس ەكونوميسى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ ەمىن-ەركىن اڭگىمەلەسۋگە مۇمكىندىك جاساعان وكق قىزمەتكەرلەرىنە العىسىن ءبىلدىردى. ءسويتىپ, مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى مەن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ ۇردىستەرى تۋرالى بىرنەشە سلايدتار اكەلگەنىن, سوندىقتان سول دالەلدەمەلەر بويىنشا ءسوز وربىتەتىنىن ايتتى. قازىرگى جاڭا اقشا-نەسيە سايا­ساتى ۇلتتىق كىرىستىڭ شىنايى تومەندەۋىن ەسكەرەدى. «قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ بۇل وزگەرتۋلەرى ەكى جاعدايعا بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. بىرىنشىدەن, مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى. ول ايتارلىقتاي دەڭگەيگە قۇلدىرادى. بۇل تەك سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدى عانا ەمەس, الەمدەگى كوپتەگەن مەملەكەتتەرگە ۇلتتىق ۆاليۋتالارى بويىنشا ءتۇرلى شارالار قابىلداۋعا مىندەتتەدى. ەكىنشى جاعداي, رەسەي مەن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ كۇرت وزگەرۋى. ولار قازاقستاننىڭ ساۋدا-ساتتىقتاعى ەڭ ماڭىزدى سەرىكتەستەرى بولىپ سانالادى», دەدى ك.كوستوپۋلوس. ماماننىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, رەسەي ءرۋبلىنىڭ قۇلدىراۋى مەن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ قارقىنىڭ تومەندەۋى قازاقستاندى ءوز ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا شارالار قابىلداۋعا يتەرمەلەپ وتىر. مۇنىمەن بىرگە, قازاقستاننىڭ جاڭا اقشا-نەسيە ساياساتى ەل ەكونوميكاسى كىرىسىنىڭ شىنايى تومەندەۋىن ەسكەرەتىندىگىن ايتىپ ءوتتى. دەسە دە, مۇناي باعاسىنىڭ نارىقتا ورتا مەرزىمدى تومەندەۋىنىڭ كۇتىلۋى بۇل ساياساتقا دا تۇزەتۋ ەنگىزۋى عاجاپ ەمەس ەكەن. «ەگەر مۇناي باعاسىن قاپەرگە الار بولساق, تەڭگەنىڭ ايىرباس باعامى ءبىرشاما تومەن بولۋى ءتيىس. سوندىقتان, بۇل شارا تەڭگەنىڭ ەركىن ايىرباس باعامى مۇناي باعاسى وزگەرگەن كەزدەگى نارىقتاعى باعا ەمەس, تەڭگەنىڭ باعاسىن وزگەرتۋگە باعىتتالعان قادام. ۇلتتىق كىرىستەردەگى وزگەرىستەرگە وراي ەكونوميكا قۇرىلىمى دا بارىنشا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن وسىلاي وزگەرىسكە ۇشىراۋى قاجەت», دەدى باس ەكونوميست. كورشى رەسەي مەن قىتاي ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ تىم كۇردەلى بولىپ تۇرعانىنا توقتالعان «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينس­تيتۋتى» اق-تىڭ پرەزيدەنتى م.مۇقانوۆ, قازىرگى قيىندىقتاردان شىعۋدىڭ جولى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە وتاندىق بيزنەستى قولداۋ شاراسى ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەنىن تاراتىپ بەردى. «ەۋروپانىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنە قاراساق, ولار ەكونوميكالىق داعدارىستاردان جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىكتەردى قولداۋ ارقىلى شىعىپ وتىرعان. اسىرەسە, باسەكەگە قابىلەتتى كاسىپورىنداردىڭ بيزنەسىن كەڭەيتىپ, تابىسىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك جاساعان. قازىرگى ءار تۇتىناتىن تاۋارعا باسەكەلەستىك ارتىپ وتىرعان زاماندا بۇل شارا وتە ءتيىمدى ەكەنىنە داۋ جوق. سوندىقتان, قازاقستان دا باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الاتىن كاسىپورىنداردى ىرىكتەپ, ولاردىڭ ەركىن قيمىلداۋىنا جاعداي تۋدىرۋدا. بۇل دەگەنىمىز, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ, جۇمىسسىزدار سانىنىڭ ازايۋىنا اسەر ەتپەك», دەدى عالىم. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».