«كورشىنىڭ قىزى»

وسىدان تۋرا ون جىل بۇرىن سەمەي وڭىرىندەگى اتا-اناسىنا الىپ-ۇشىپ بارا جاتقان ءانشى توقتاردى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ قاراشاڭىراعىندا ايالداتىپ, جاس وقىرماندار كوڭىلىنەن شىققان اڭگىمە ۇيىمداستىرعان ەدىك. سول سۇحبات «كورشىنىڭ قىزىنا عاشىق بولىپ كورمەپپىن» دەپ اتالاتىن. ول كەزدە تالاي ارۋدى وزىنە ونەرىمەن ءتانتى ەتكەن توقتار وردا بۇزار وتىز جاسقا ىلىگىپ جاتقان ءسۇر بويداق بولسا, ەندى مىنە, ەس توقتاتقان جىگىت اعاسىنا دا اينالىپتى. زىمىراعان ءومىر... توقتار سەرىك سالعان اندەردىڭ جۇرەككە جىلى تيەتىنىن كىم جوققا شىعارسىن. ونەر دەگەن الەمگە ءوز سۇرلەۋىمەن كەلگەن ول ءسوزى دە, سازى دا سۇلۋ اندەرىمەن جۇرتتى از جىل ىشىندە باۋراپ العان-دى. ادامنىڭ ىشكى الەمىنىڭ ايناسى – ونىڭ اۋزىنان شىققان لەبىزى ەكەنى اقيقات. سويتسەك, ءانشىنىڭ ءوزى ەشقاشان كورشىنىڭ قىزىنا عاشىق بولىپ كورمەپتى. «شوپانداردا كورشى بولمايدى دەيسىڭ عوي؟», دەيمىز ءبىز توقتارعا. – شوپانداردا كورشى بولادى, بىراق جايىلىمدارى الىس قوي, دەيدى ول. جاقىنداسا قويلارى قوسىلىپ كەتەدى. بىراق «كورشىنىڭ قىزىن» العاش ايتقاندا اۋىل ىشىنە ءبىر ءسوز تاراپتى. شىنىندا دا ءاپ-ادەمى قىزى بار, اۋىلدان كوشىپ كەتكەن كورشىمىز بار ەدى. ال شىندىعىندا ول بەكجان اشىرباەۆتىڭ ءانى. بەكجان ول ءاندى ءبىراز انشىلەرگە ۇسىنعاندا الماعان ەكەن. سودان ماعان كەلدى. باسىندا مەن دە بۇل ءاندى ايتا قويايىن دەپ قۇلشىنعان جوقپىن. بەكجاننىڭ كوڭىلى ءۇشىن ايتقان ەدىم. شىنىمدى ايتسام, وسى ءان جۇرتقا ءدال وسىلاي ۇنايدى دەپ ويلاماپ ەدىم. بىراق, قىزىقتى وسى «كورشىنىڭ قىزىنان» كوردىم عوي. ال ءان تاريحى تۋرالى اقىن-كومپوزيتور, «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بەكجان اشىرباەۆ بىلاي دەيدى: «كورشىنىڭ قىزى» ءانى 1999 جىلى جارىققا شىقتى. مەنى كومپوزيتور رەتىندە حالىققا تانىتقان العاشقى تۋىندىم. 1994 جىلى قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا 25 جاسقا دەيىنگى جاس اقىندار اراسىندا ءمۇشايرا ءوتىپ, وسى ولەڭىم جۇلدەلى ورىن يەلەنگەن بولاتىن. كەيىن بارىپ, قاتەلەسپەسەم, 1995 جىلى ءان ومىرگە كەلدى. مەن ول كەزدە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ستۋدەنتىمىن. 5-ءشى جاتاقحانانىڭ 302-بولمەسىندە ءامىرحان بالقىبەك, ساندىبەك جۇبانيازوۆ ۇشەۋمىز تۇراتىنبىز. جارىقتىق, ءامىرحان اعام ۆلاديمير ۆىسوتسكيدىڭ, ۆيكتور تسويدىڭ, يگور تالكوۆتىڭ جانە ءوزىمىزدىڭ تابىلدى دوسىموۆتىڭ كوپ اندەرىن جاتقا بىلەتىن, وزىنە ءتان قوڭىر داۋسىمەن ورىنداپ تا بەرەتىن. «بەكجان, ولەڭ جازعاندا ىشتەي ءبىر ماقامعا سالى­پ ال, سوندا گارمونياسى بۇزىلماي, تۇتاس دۇنيە شىعادى», – دەپ اقىلىن ايتاتىن. ءبىر كۇنى سول ابەكەڭە ءان شىعارعانىمدى ايتتىم. تىڭداپ كوردى دە: «جۇرەكتى تەربەيتىن ەرەكشە ءيىرىمى بار ەكەن. ءجۇر, 17-ءشى جاتاقحاناداعى تۇرارعا بارايىق, الگى قىزىلوردالىق, باياندا جاقسى وينايدى, سوعان ءانىڭدى تارتقىزىپ كورەيىك», – دەدى. جىلت ەتكەن جاقسىلىققا, رۋحاني جاڭالىققا بالاشا قۋانىپ, قولداپ, دەمەپ وتىراتىن اقمارقا ازامات ەدى عوي, شىركىن! تۇرەكەڭنىڭ اسپابىنا تۇسكەندە ءان توتى قۇستاي تۇرلەنىپ شىعا كەلدى. سودان ءوزىمىزدىڭ ستۋدەنتتىك ورتادا ورىندالىپ ءجۇردى. ءبىر كۇنى ونەرىن, ادامي بولمىسىن قادىر تۇتاتىن اعام, كوم­­پو­زيتور, سىرلى ليريزمگە تولى تاماشا اندەردىڭ اۆتورى قال­دىبەك قۇرمانالى ۇيگە ىزدەپ كەلدى. شىمكەنتتە ءبىر دوسىنىڭ تۋعان كۇن كەشىندە «كورشىنىڭ قى­زىن» تىڭداپتى. ء«انىڭدى كاسىبي وڭدەۋگە بەرىپ, تانىمال انشىگە ورىنداتساق حيتقا اينالعالى تۇر», دەپ جەلپىندىرىپ تاستادى. سودان الىپ-ۇشىپ ۇلىقپان جولداسوۆتىڭ ستۋدياسىنا باردىق. ول اعام ءاندى ۇناتتى دا, كومپيۋتەرگە جازىپ الىپ قالدى. ءدال قازىر تاپسىرىستارى كوپ ەكەنىن, ارانجيروۆكا ءبىر ايدىڭ كولەمىندە بىتەتىنىن ايتتى. بىراق, قىزىعى سول, ۇلقاڭ ەرتەسىنە تاڭەرتەڭ قوڭىراۋ شالىپ تۇر. «كەشەگى ءان مەنى وزىنە بىردەن ءيىرىپ اكەتتى, ارلەۋىن اياقتاپ قويدىم, دايىن تۇر, كەلىپ تىڭداپ كەت», دەدى. ءان مەن ارلەۋ تاماشا ۇيلەسىم تاۋىپ, تاڭداعان «كويلەگى» وزىنە جاراسىپ كەتىپتى. العاشىندا ءاندى سايات مەدەۋوۆ­كە ۇسىنسام با دەگەن وي بولعان. بىردە ول «كورشىنىڭ قىزىن» اقىن دوسىم جاناربەك ءاشىمجاننىڭ ورىنداۋىندا تىڭداپ, ەرەكشە ۇناتقانى بار ەدى. ايتسە دە, سول مەزەتتە سايات باۋىرىمنىڭ قىم-قۋىت شارۋالارى كوبەيىپ كەتتى دە, مەن ءاندى تەزىرەك جارىققا شىعارعىم كەلدى, ءسويتىپ, تاڭداۋ توقتار سەرىككە ءتۇستى. قاتەلەسپەگەن ەكەنمىن, ءاننىڭ حيت بولىپ, بۇكىل ەلگە كەڭىنەن تارالۋىندا توقتار زامانداسىمنىڭ ۇلەسى ەرەكشە. ول ءاننىڭ, ءان ونىڭ باعىن اشتى. جۇرەكتى باۋراعان حيت ءاننىڭ حيكاياسى وسىنداي. بەكجان اشىرباەۆ اقىن-كومپو­زيتور عانا ەمەس, ءبىزدىڭ ارىپتەسىمىز دە – جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇ­شەسى, اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى, رەسپۋبليكالىق «زاڭ گازەتىنىڭ» باس رەداكتورى. جاقىندا عانا «قازاقستان» ۇلتتىق تەلەارناسىنان بەكجان اشىرباەۆتىڭ شىعارماشىلىق كەشى بەرىلدى. بەكجان «مۇڭايما, قالقام» (ورىنداۋشى سايات مەدەۋوۆ), «سەنى ويلاپ» (زاتتىبەك كوپبوسىن ۇلى), «نازىگىم» (اقىلبەك جەمەنەي), «سەن جۇرگەن كوشەلەر» (جانبولات پەن جازيرا), «جاينا, قازاقستان!» ء(ادىل سلامحان), «جانىم, جانىم!..» (نۇر-مۇقاسان دۋەتى), «جاۋھارىم» (ماقسات بازارباەۆ), «سىرداريا اعىسى» (سىرىم يساباەۆ), «ماقتاارالىم – ماقپال ءانىم» (روزا القوجا), «جالعىز الما» (جاندوس ابدرايموۆ) سياقتى قىرىقتان استام ءاننىڭ اۆتورى. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.