ەكولوگيا – ەرتەڭىمىز ءۇشىن ەرەكشە ورنى بار سالا

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنت­تىگىنە كانديدات ابىلعازى قۇسايىنوۆ ەلورداداعى «استانا-زەلەنستروي» اق كاسىپورنىندا بولدى.  كەزدەسۋ كەزىندە ابىلعازى قۇسايىنوۆ بىرلەستىك جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەرىن ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىمەن تانىستىردى. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, حح عاسىر مەن ءححى عاسىردىڭ باسىندا بولعان كۇرت ەكونوميكالىق ءوسىم قورشاعان تابيعي ورتا مۇمكىندىكتەرى ءتيىستى دەڭگەيدە ەسەپكە الىنباي جۇزەگە اسىرىلدى. ءسويتىپ, قورشاعان ورتاعا اسىرا سالماق سالىندى. وسىنىڭ سالدارىنان تابيعات-انا توزىپ, كوپتەگەن ەكولوگيالىق پروبلەمالار بوي كورسەتتى. وسىعان مىسال رەتىندە ءا.قۇسايىنوۆ جەر رەسۋرستارىنىڭ كەدەيلەنە باستاعانىن كەلتىردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, مۇنداي جاعداي تابيعي بايلىقتاردى ءتيىمسىز پايدالانۋدان ورىن الىپ وتىر. وسىلايشا جىل سايىن الەمدىك اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنان شامامەن 7 ميلليون گەكتارداي قۇنارلى جەر شىعىپ قالۋدا. بۇل ۇدەرىسكە نەگىزگى سەبەپ – وسە ءتۇسىپ وتىرعان ۋربانيزاتسيا مەن سۋ جانە جەل ەروزياسى, سونداي-اق, حيميالىق جانە فيزيكالىق قۋاڭدانۋ. وسى جانە باسقا دا ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى دەرەۋ شەشۋ ادام بالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت بولىپ تابىلادى. بۇل ادامزاتتىڭ بولاشاقتاعى تىرشىلىگى مەن تابىستى دامۋى ءۇشىن قاجەت. كەزدەسۋدە ءسوز سويلەگەن ءا.قۇسايىنوۆ ادامزات قورشاعان ورتانى قالاي وزگەرتكىسى كەلگەنىمەن, جەر بەتىندەگى ءومىر تابيعاتتىڭ قاتاڭ زاڭى بويىنشا دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. «ناق سوندىقتان, ادامزات وركەنيەتى ءوزىنىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وسى زاڭدار مەن قاعيداتتارعا ارقا سۇيەۋى كەرەك. تابيعاتپەن ۇيلەسىمدى ءومىر ءسۇرۋ – ادام بالاسىنىڭ جەر بەتىندە تىرشىلىك كەشۋىنە نەگىز قالايتىن باستى قاعيداتتاردىڭ ءبىرى. كەزىندە ۇلى فيلوسوفتاردىڭ ءوزى ايتىپ كەتكەندەي, تابيعاتتى ونىڭ زاڭدارىنا مويىنسۇنىپ قانا باعىندىرۋعا بولادى», دەدى ول. ءا.قۇسايىنوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ادامنىڭ تابيعاتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلى وزىندىك ەرەكشەلىككە يە. ادام – اقىل-وي يەسى جانە بۇل وعان ءوزىنىڭ تابيعاتتاعى ورنى مەن جەردەگى مىندەتىن سەزىنۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە ادام تۇتاستاي پلانەتانىڭ ەكولوگيالىق دامۋى فۋنكتسياسىن باسقارۋدى ءوز موينىنا الۋعا تولىقتاي قابىلەتتى. وسى ورايدا, ءبىزدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتىمىز – تابيعي بايلىقتاردى ءتيىمدى جانە جوسپارلى پايدالانۋ, قورشاعان ور­تانى لاستانۋدان قورعاۋ, مەملەكەتتىك باقى­لاۋ جۇيەسىن جوسپارلى نەگىزدە ەنگىزۋ. وسىنىڭ بارلىعى, تۇپتەپ كەلگەندە, بولاشاق ۇرپاق قاجەتتىلىكتەرىن قانا­عاتتاندىرۋعا جاعداي تۋعىزاتىن بولادى. ءا.قۇسايىنوۆ ەكولوگيالىق اعارتۋ قىزمەتىن ماڭىزى ايتارلىقتاي ماسەلە دەپ ەسەپتەيدى. «ءبىز بالالارعا جاس­تايىنان ەكولوگيانىڭ اسا قاراپايىم قاعيداتتارىن ۇيرەتىپ, ولاردىڭ بويلارىنا تابيعات پەن قورشاعان ورتانى شىن مانىندە كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ كەرەكتىگىن سىڭىرۋلەرىمىز كەرەك», دەدى وسى ورايدا ءا.قۇسايىنوۆ. «استانا-زەلەنستروي» جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسۋدە, سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ابىلعازى قۇسايىنوۆتىڭ رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابىنىڭ جەتەكشىسى رۇستەم جولامان دا ءسوز سويلەدى. ر.جولامان ءوزىنىڭ سوزىندە رەس­پۋب­ليكالىق سايلاۋالدى شتابىنىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى اڭگىمەلەپ, الداعى كەزەڭگە ارنالعان جۇمىس جوس­پارلارى تۋرالى جان-جاقتى ايتىپ بەردى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زي­دەنتتىگىنە كانديدات ابىلعازى قۇسايىنوۆ ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس, جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن ادام ومىرىندەگى اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرگە اۋدارماق بولىپ وتىر. ماسەلەن, ول بۇگىندە جانە بولاشاقتا ادامزاتتىڭ تولىققاندى ءومىر ءسۇرۋى تىكەلەي بايلانىستى بولىپ تابىلاتىن پلانەتامىزداعى ەكولوگيا مەن بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ ماسەلەلەرىن تۋ ەتىپ كوتەرمەك نيەتىندە», دەدى ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ابىلعازى قۇسايىنوۆتىڭ سايلاۋالدى شتابىنىڭ جەتەكشىسى رۇستەم جولامان. ەلميرا ماتىباەۆا, «ەگەمەن قازاقستان». استانا.