قارا جولدىڭ ازابى

جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ 37-سەسسياسىندا وبلىس اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ شەڭبەرىندە 2015 جىلى وڭىردە 90 ملرد. تەڭگەنىڭ 60 جوباسى ىسكە اسىرىلاتىنىن مالىمدەدى. تەرىسكەيدەگى وبلىستىڭ ەكونوميكاسىنا وسىنداي كولەمدەگى ينۆەستيتسيا قۇيىلعانىن بۇرىن-سوڭدى ەستىمەگەن ەدىك, تۋعان جەرىمىز بولعان سوڭ قۋانىپ قالدىق. ءوزىمىز ەڭبەك دەمالىسىندا بولعان كەزدە وبلىستاعى قىزۋ ءتىر­لىككە كۋا بولدىق. اسىرەسە, پەتروپاۆل قالاسىنداعى كوپتەگەن كوشەلەر شۇعىل جوندەلىپ جاتىر. ال ورتالىقتاعى جامبىل, م.اۋەزوۆ, اباي اتىنداعى كوشەلەر ايناداي جارقىرايدى. جوندەلىپ بولماعاندارىندا ءتۇرلى جول تەحنيكالارى مەن جول جوندەۋشىلەر ەڭبەك ەتۋدە. قاي جاققا قاراساڭ دا قىزۋ تىرلىك. الايدا, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ كوبى مۇنىڭ بارىنە كەزەكتى ناۋقان سياقتى قاراپ, سامار­قاۋ كوز تاستايدى ەكەن. «ە, الگى فورۋمعا دايىندىق ءۇشىن عانا جاسالىپ جاتقان دۇنيەلەر عوي, شىن ءجون­دەگىش بولسا, اۋىلدىڭ جولدارىن جوندەمەي مە؟» دەگەن پىكىرلەردى دە ەستىپ قالدىق. ولاردىڭ سوزدەرىنىڭ جانى بار. كەلەسى, 2016 جىلى پەتروپاۆلدا قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ايماقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەزەكتى فورۋمى بولادى. ونىڭ جۇمىسىنا ەكى ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. شۇعىل جۇرگىزىلىپ جاتقان جوندەۋ جۇمىس­تارى الدىمەن سوعان دايىندىق ءۇشىن جاسالىپ جاتقانى كورىنىپ تۇر. سول ءۇشىن فورۋمعا قاتىساتىندار جۇرەتىن جەرلەردىڭ ءبارىن ايناداي جارقىراتۋدا. ال سولتۇستىكتىڭ اۋىلدارى اراسىنداعى جولدىڭ جاعدايى ادام توزگىسىز ەكەنىن باسشىلار قايتىپ جاسىرماق؟ تاس جول بولماعان سوڭ جازدا جاۋىننان, قىستا قاردان تۋعان اۋىلىنا جەتە المايتىندار نەمەسە كەرى قايتا المايتىندار وتە كوپ. مىسالى, تاۋاعاش – ايماقتاعى ەڭ ۇلكەن قازاق اۋىلىنىڭ ءبىرى. تۇرعىندار ءوز كۇندەرىن وزدەرى كورىپ, اۋىلدى توزدىرماي, كوشىپ كەتپەي, قوزعالماي وتىر. شاما-شارقىنشا جەكە ءىسىن دوڭگەلەتىپ, دۇكەن, ءدامحانا اشىپ العاندار دا بار. كوپ ۇيلەر وزدەرىنىڭ تەحنيكالارىمەن اۋلاسىنداعى شارۋاسىن تىندىرىپ الادى. جاقسى ۇيلەر, جاڭا قۇرىلىستار كوتەرىپ جاتقاندار دا جەتكىلىكتى. جەڭىل ماشينا, ءتىپتى, ءاربىر ۇيدە بار دەسە بولادى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بيلىكتەن جالعىز-اق ءوتىنىشى بار, ونىسى – تەك جول قاجەتتىگى عانا. «بىزگە باسقا ەشتەڭە دە كەرەگى جوق, تەك جول سالىپ بەرسە ەكەن», دەيدى ولار. اۋىل ادامدارى وسى تىلەگىن دە­پۋتاتتارعا جەتكىزىپ, ولار ءوز تاراپىنان ۇكىمەتكە ساۋال دا جولداعان ەدى. ءبىر جىلى وبلىستىق ءماسليحات بيۋدجەتتە تاۋاعاش جولىنىڭ شىعىنىن قاراستىردىق دەپ تە ايتقان بولاتىن. ال 2012 جىلى اۋىلعا جاڭا مەكتەپ سالىنعاندا كەلگەن سول كەزدەگى وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ تە جول سالعىزامىن دەپ, ءوز اۋزىنان ۋادە بەرىپ كەتكەن-ءدى. ءتىپتى, جولدىڭ جوبالىق-سمە­تالىق قۇجاتتارى دا جاسالعان. سودان بەرى 3-4 جىل ءوتتى. بىراق, جولدان ءالى كۇنگە حابار جوق. وسىنداي جايت جالعىز تاۋاعاش ەمەس, كوپتەگەن قازاق اۋىلدارىنىڭ باسىندا بار. 9 مامىردا ۇلى وتان سوعىسىنان امان كەلگەندەرگە اۋىل­دا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلىپ, الىستا جۇرگەن اۋىلداستاردىڭ ءبارى باردى. سول كۇنى جاڭبىر جاۋىپ, كەلگەن جەڭىل ماشينالاردىڭ ءبارىن تراكتورلارمەن سۇيرەپ شىعارۋعا ءماجبۇر بولدى. ءححى عاسىردا جول ازابىن شەككەن دە ۇيات ەكەن. وسى ەلدى مەكەننەن 7 شاقىرىم جەردەگى بۇرىن اسفالت جولى بولعان قىزىلاسكەر اۋىلىندا دا وسىنداي جاعداي. ونىڭ ارعى جا­عىنداعى «مامبەتوۆ جانە ك» شارۋاشىلىعى ورىن تەپكەن مەڭگەسەر اۋىلىنىڭ جولى دا وسىعان ۇقساس, ءبىر شۇڭقىردان شىعىپ, ەكىنشىسىنە تۇسەسىڭ. «نۇرلى جول – بولاشاققا باس­تار جول» اتتى بيىلعى جىلعى جولداۋىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «جول – شىن مانىندە ءومىردىڭ وزەگى, باقۋاتتى تىرلىكتىڭ قاينار كوزى», دەپ تاپ باسىپ ايتقان ەدى. اتتەڭ, جەرگىلىكتى اكىم-قارالار كەيدە وسى سوزدەردىڭ تەرەڭ مازمۇنىن ۇقپاي ما دەپ قالاسىڭ. پرەزيدەنت ايماقارالىق جولداردى عانا ەمەس, ايماقىشىلىك جولداردى دا مەگزەپ وتىرعانىن, جالپى بار­لىق جولدار تۋرالى ەسكەرتكەنىن تۇسىنسەك ەتتى. جول ءجوندى بولماعان سوڭ, وڭىرلەر قايدان جاقسى دامىسىن؟! ەڭبەك دەمالىسىندا رەسەيدىڭ تۇمەن وبلىسىنىڭ ءبىر تۇكپىرىندە تۇراتىن تۋىستارعا دا بارىپ قايت­قان ەدىك. مۇنداعى كەيبىر سەلولاردا تۇرعىندار ازايىپ, كەيبىرىندە 5-6 ۇيدەن عانا قالىپتى. بىراق, سونىڭ بارىنە اسفالت جول  توسەپ تاستاعان. ونى قىستا قاردان ۇنەمى تازا­لاپ تۇرادى ەكەن. سونىڭ ءبارى بەرتىنگى, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزىلگەن جايلار. كەڭەس وداعى جىلدارىندا ولاردىڭ دا كوپتەگەن اۋىلدارىنا جەتە الماي, زىقىمىز شىعاتىن... سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قازىرگى اكىمى ە.سۇلتانوۆ ىسكەر باسشى. ايماقتاعى وسىنداي ولقىلىقتاردى تۇزەتەر دەپ ءۇمىت ەتكىڭ كەلەدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.