بۇگىندە جۇرتشىلىق اراسىندا باستى تاقىرىپ ارقاۋىنا اينالىپ, قىزۋ تالقىلاۋعا ءتۇسىپ جاتقان ماسەلە – تەڭگەنىڭ ەركىن اينالىمعا شىققانى جايلى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمدەمەسى. بۇل جونىندە م. قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى التاي قوجاحمەتتىڭ وزىندىك ايتار ويلارى جوق ەمەس.
– تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاپ, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ساياسي باعىتتاردا سارالانعان رەفورمالاردى دايەكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. العى دامۋىمىزدىڭ ناقتى بەلگىلەنگەن قاعيداتتارى باسەكەلەستىككە قابىلەتتى ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋعا داڭعىل جول اشتى. ىشكى گەوساياسي تۇراقتىلىققا, ۇلتتىق تۇتاستىققا نەگىزدەلگەن ەل رەتىندە نەبىر كۇردەلى كەزەڭدەردى باستان كەشىردى. دۇنيەجۇزىنىڭ الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزىن تۇرالاتقان اسا قيىن جاھاندىق داعدارىستاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىمەن جان-جاقتى ويلاستىرىلعان ستراتەگيالىق شەشىمدەر مەن جوسپارلاردى قارسى قويا ءبىلۋدىڭ ارقاسىندا تۇرلاۋلىلىق قامتاماسىز ەتىلدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ ءۇشىنشى ونجىلدىعىنا باتىل قادام باسا وتىرىپ, حالقى ءبىرتۇتاس, بىرلىگى مىزعىماس ەلگە اينالدى. حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلسەندى مۇشەسى ءارى قاتىسۋشىسى رەتىندە ىرگەلى باستامالار مەن ۇسىنىستار كورسەتىپ كەلەدى. ءححى عاسىر بارعان سايىن كۇردەلەنە تۇسكەنىنە كوزىمىز جەتىپ وتىر. ىقتيمال ەكونوميكالىق, قارجىلىق تۇرلاۋسىزدىقتار كەز كەلگەن ۋاقىتتا بوي كورسەتۋى ىقتيمال. وسىعان وراي پرەزيدەنت دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندەگى باسەكەگە قابىلەتتى, الەۋەتى زور, ەكونوميكاسى قۋاتتى قالىپتاسقان قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان باسىم باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى. سونىمەن قاتار, الەمدىك نارىقتاعى قارجىلىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى ەكونوميكامىزعا تەرىس ىقپال ەتۋ فاكتورلارىن دا جوققا شىعارمادى. «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» تاريحي قۇجاتىنداعى ءححى عاسىردىڭ ون جاھاندىق سىن-قاتەرىن ەسكە الايىقشى. وندا ەلباسىنىڭ: «ەگەر ءبىز دامۋىمىزدا جاڭا تابىستارعا ودان ءارى قول جەتكىزۋدى جوسپارلايتىن بولساق, ولاردىڭ ارقايسىسىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرۋگە ءتيىسپىز», دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. تاريحي ۋاقىتتىڭ كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن جەدەلدەۋىنە, قارقىندى تۇردەگى وزگەرىستەردىڭ ەسەلەنە تۇسۋىنە ىلەسۋ قيىن. دەموگرافيالىق تەڭگەرىمسىزدىك, ازىق-ت ۇلىك, ەنەرگەتيكالىق پروبلەمالار, تابيعي رەسۋرستاردىڭ سارقىلۋى, كۇن ساناپ ۇدەي تۇسكەن الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق – مۇنىڭ ءبارى الەمدىك ەكونوميكا ءالى ەڭسەرە الماي وتىرعان داعدارىستىڭ جالعاسى ەكەنى تالاسسىز. ەلباسىنىڭ: «جاھاندىق ەكونوميكالىق جۇيە 2013-2014 جىلداردىڭ وزىندە ەلەۋلى ىركىلىسكە ۇشىراتىپ, اتاپ ايتقاندا, شيكىزاتقا الەمدىك باعانىڭ قۇلدىراۋىن تۋعىزۋى مۇمكىن. ءبىز ءۇشىن مۇنداي كورىنىس اسا ءتيىمدى بولا قويمايدى. ەۋرووداقتاعى جوق دەگەندە ءبىر مەملەكەتتىڭ ىقتيمال دەفولتى «دومينو اسەرىن» تۋدىرىپ, ءبىزدىڭ حالىقارالىق رەزەرۆتەرىمىزدىڭ ساقتالۋى مەن ەكسپورتتىق ءونىم بەرۋىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا كۇمان تۋعىزۋى ىقتيمال», – دەپ تىم قۇبىلمالى تاريحي جاعدايعا قاراتا ايتىلعان بولجامى اينا-قاتەسىز كەلىپ, دامىعان ەلدەردىڭ شيكىزات رەسۋرستارىنا سۇرانىستىڭ تومەندەگەنىن كورىپ وتىرمىز. وعان گرەكياداعى جاعدايدى ايتساق تا جەتكىلىكتى. العا جىلجىعان سايىن كۇردەلى باسەكەلەستىك جاعدايىنداعى بولجاۋسىز جاعدايلاردى, جاڭا داعدارىستاردى, سىن-قاتەرلەردى از كەزدەستىرىپ وتىرعان جوقپىز. ونىڭ ۇستىنە قازاقستاننىڭ جاھاندىق ەكونوميكانىڭ بولىنبەس بولشەگى رەتىندە مويىندالىپ, سىرتقى ساۋدا-ساتتىقتىڭ 90 پايىزدايى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە ەلدەرگە تيەسىلى ەكەنىن ەسكەرسەك, قيىندىقتاردىڭ ءبىزدى دە اينالىپ وتپەسى انىق. اسىرەسە, نەگىزگى ارىپتەستەرىمىز رەسەي مەن قىتاي تاراپىنان وتاندىق ونىمدەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىق كۇرت تومەندەپ كەتتى. قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ سىرتقى تاۋار اينالىمىنىڭ 74,7 پايىزى ەاەو ەلدەرىنە تيەسىلى بولسا, بۇل كورسەتكىشتىڭ كوپ ازايعانى بايقالادى. ەكونوميكامىزدىڭ باستى كوزى سانالاتىن مۇناي, مەتالل سەكىلدى ەكسپورتتىق ونىمدەردىڭ نارىقتاعى باعاسى كەرى قۇلادى. داعدارىستىڭ بارلىق سالالاردى قامتۋى الەمدەگى احۋالدى ودان ءارى شيەلەنىستىرىپ, ءبىراز جىلعا سوزىلاتىنىن اڭعارتىپ وتىر. سول سەبەپتى قالىپتاسقان قيىن جاعدايدا تەڭگەنىڭ ەركىن ايىرباس باعامىن ەنگىزۋ جانە ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋگە كوشۋ جولىن تاڭداۋىمىز – بىردەن-ءبىر دۇرىس قادام. ەلىمىزدىڭ جاڭا اقشا-نەسيە ساياساتىنا كوشۋىن تۇسىنىستىكپەن قابىلداي وتىرىپ, ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ايىرباس باعامىنىڭ ەركىنە جىبەرىلۋىن نارىق قالىپتاستىراتىنىن ەستەن شىعارماعان ءجون. ءبىزدىڭ وبلىستا دا كورشى رەسەيدىڭ ارزان ونىمدەرى مەن تاۋارلارى قاپتاپ, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر كوپ شىعىن كورگەن ەدى. ەندى ۆاليۋتا باعامىن رەتتەۋ ارقىلى تىعىرىقتان شىعارى, جاعدايدىڭ تۇزەلەرى ءسوزسىز. ەلباسىنىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ الداعى شارالارىنا ارنالعان كەڭەستە داعدارىستى ەڭسەرۋ, ەكونوميكا ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ, رەتسەسسيانى بولدىرماۋ مۇمكىندىكتەرىن تاباندى تۇردە قاراستىرۋعا ناقتى تاپسىرمالاردىڭ بەرىلۋى سىننان سۇرىنبەي وتەتىنىمىزدى ايعاقتاسا كەرەك. وسىعان وراي وبلىستا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىكتەر مەن قىزمەتتەر باعالارىنىڭ نەگىزسىز وسىمىنە توسقاۋىل قويۋ ماقساتىمەن ارنايى شتابتىڭ قۇرىلۋى, باسقا دا ۇيىمداستىرۋ شارالارىنىڭ قابىلدانۋى قۇپتارلىق. جۇمىسسىزدىقتى بولدىرماۋ, تۇرمىسى تومەن ازاماتتار مەن وتباسىلارعا الەۋمەتتىك كومەكتى كۇشەيتۋ نازاردان تىس قالماعانى ابزال. دەسەك تە كەي ماسەلەلەر بايىپتى ويلاستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ماسەلەن, ۇكىمەت مۇشەلەرى وتكىزگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەكونوميكانى دوللارسىزداندىرۋ, ۇلتتىق ۆاليۋتانى پايدالانۋ جايى ايتىلدى. نيەت جاقسى, بىراق قالاي؟ ناقتى جاعدايعا ۇڭىلەتىن بولساق, بىرقاتار الەۋەتتى ەلدەردىڭ وزدەرى ۆاليۋتالارىن دوللارعا قاتىستى امالسىز ارزانداتتى. وسىنى كورە, بىلە تۇرا, ەل ىشىندە دوللارمەن ەسەپ ايىرىسۋشىلار قاتارى ازايادى دەگەنگە كىم سەنە قويادى؟ سوسىن قازاقستاندىق بانكتەرگە نەسيەنى تەڭگەمەن بەرۋ مۇمكىندىگى اتالدى. مەنىڭشە, دەپوزيتتەرگە سالىمدى تەڭگەمەن سالۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن پايىزدىق سىياقى مولشەرىن الدەقايدا ۇلعايتقان ءجون. وسى ەكى ماسەلە وڭتايلى شەشىلسە, ەكونوميكا باعام ساياساتىنا تاۋەلسىز بولادى دەگەن ۇسىنىسپەن كەلىسۋگە بولادى. ۇشىنشىدەن, «بىلىكتى ماماننىڭ جۇمىس كۇنى ازايسا, جوعالعان ساعاتتارىن ۇكىمەت موينىنا الىپ, تابىستىڭ ۇشتەن ەكى بولىگى سۋبسيديالانادى» دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى. ادامداردىڭ جۇمىس ساعاتىن قىسقارتىپ, بالا-شاعانى اسىراپ وتىرعان ناپاقاسىنان ايىرعانشا, جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالۋ قارجىلىق جاعىنان دا, پسيحولوگيالىق جاعىنان دا الدەقايدا ءتيىمدى بولارى انىق. سوندىقتان, ۆاليۋتالىق ساياسات باعدارلامالارىن بەلگىلەگەندە قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىسى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى ءبىرىنشى ورىنعا قويىلۋى كەرەك. ويتكەنى, كەشەندى اتقارىلاتىن ساۋىقتىرۋ جۇمىستارى ءبىر رەتتىك شارالارمەن رەتتەلەتىن ناۋقاندىق جۇمىس ەمەس ەكەنىن تۇسىنەتىن مەزگىل جەتتى. ۇكىمەت الدىندا ۇلكەن سىن تۇر. ول – ەلباسى تاپسىرمالارىنا سايكەس جاڭا اقشا-نەسيە ساياساتىن ءتۇزىپ شىعۋ. جازىپ العان ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». پەتروپاۆل.
بىرلىگىمىزدى بەكىتە ءتۇسۋىمىز كەرەك
قانات تاپاەۆ, «جاڭا ءالجان ۇن كومبيناتى» جشس باس ديرەكتورى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقوردادا وتكەن ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ الداعى شارالارى جونىندەگى كەڭەستە: «سوڭعى جىلى الەمدىك ەكونوميكاداعى احۋال ەداۋىر تومەندەدى. ەكونوميكانىڭ بۇكىل دۇنيەدە ناشارلاعانى بارىمىزگە كورىنىپ وتىر. داعدارىس بارلىق باعىتتا, ياعني شيكىزات تاۋارلارىنا, ۆاليۋتا, قارجى نارىقتارىنا اسەر ەتۋدە. بۇل دامۋشى جانە دامىعان مەملەكەتتەردە ورىن الىپ وتىرعان جاعداي. شيكىزات تاۋارلارىنا باعا بارشا الەمدە تومەندەدى, سوندىقتان ءبىزدىڭ بيۋدجەتكە تۇسەتىن قارجىنىڭ اۋقىمى ەداۋىر تومەن بولدى. ءبىز بۇرىن مۇنداي جاعدايلاردىڭ تالايىنان وتتىك», – دەي كەلىپ قازاقستاندىقتاردى سابىرلىلىققا شاقىردى. بۇل وي ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدى بۇرىنعىدان دا بەكىتە تۇسۋگە جۇمىلدىرۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. قاي شارۋا بولماسىن قيىندىقسىز بولمايتىنى بەلگىلى. نارىقتىق قاتىناسقا كوشكەن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى دا كۇردەلى كەزەڭدى باستان كەشكەنبىز. بىراق, جۇدىرىقتاي جۇمىلعان جۇرتىمىز ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمدىلىكتەن اينىعان ەمەس. قازىر شۇكىرشىلىك قوي, تۇرمىسىمىز تۇزەلىپ, شارۋامىز قالىپتاستى. مۇنايدىڭ, ءتۇرلى-ءتۇستى مەتالل باعاسىنىڭ تومەندەۋى ەل ەكونوميكاسىنا اسەر ەتكەنىن سەزىپ وتىرمىز. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى سولارمەن شەكتەلمەيدى عوي, ىشكى مۇمكىندىكتە- ءرىمىز بار. استىق وڭدەۋمەن اينالىساتىن ءبىزدىڭ سەرىكتەستىك «استىق يندۋسترياسى» كومپانياسىنىڭ باتىس قازاقستان وڭىرىندەگى قۇرىلىمدىق بولىمشەسى بولىپ تابىلادى. مۇندا «كورونا» برەندىمەن شىعارىلاتىن ۇنعا تۇتىنۋشىلار تاراپىنان سۇرانىس جوعارى. كومپانيانىڭ فيليالدارى باتىس قازاقستان, قوستاناي جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا جۇمىس ىستەيدى. قازىر ەلىمىز الەمدىك نارىققا ۇن شىعاراتىن ءىرى جەتكىزۋشى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان, باسەكەلەستىكتە توتەپ بەرەتىندەي قاۋقارىمىز سەزىلىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ەلدە بۇعان بارلىق جاعداي جاسالعان. ءبىز قازىرگى تاڭدا جاڭا تەحنولوگيالاردى ساتىپ الىپ, وزىمىزدە ەنگىزۋ ارقىلى الەمدىك نارىققا ەنىپ كەلەمىز. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەكسپورتقا قازاقستان ەتىن, ۇنىن شىعارۋدىڭ مول مۇمكىندىكتەرى بار. ءبىزدىڭ كاسىپورىن بيداي, ۇن, ماكارون سياقتى ءوز ونىمدەرىمىزدىڭ باسىم بولىگىن قازىردىڭ وزىندە ىشكى نارىقتى بىلاي قويعاندا, وزبەكستانعا, تاجىكستانعا, تۇرىكمەنستانعا, اۋعانستانعا جانە كاۆكاز ەلدەرىنە شىعارادى. رەسەيدىڭ وڭتۇستىك ۋرال وڭىرىندە 10 ميلليون حالىق تۇرادى. ولارعا ۇن ورتالىق رەسەيدەن جەتكىزىلۋدە. بۇل قاشىق, بىزگە جاقىن. سوندىقتان, ورىنبور, سامارا, چەليابى, ەكاتەرينبۋرگتى ساپالى قازاقستاندىق ۇنمەن قامتاماسىز ەتۋگە كۇشىمىز جەتەتىنىن ەسكەرىپ, وسى باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزدىك. سەرىكتەستىك ونىمدەرىنىڭ رەسەي نارىعىنا بەرىك ورنىعۋىنىڭ ءمۇمكىندىگى مول.ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز باسەكەگە قابىلەتتى, نان-بولكە جانە ماكارون بۇيىمدارىن دايىنداۋعا تاپتىرمايدى دەسە دە بولعانداي. وتكەن جىلى جاڭا ماكارون فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسىن باستادىق. فابريكانى ۇستىمىزدەگى جىلى مامىر ايىندا پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلۋدە. وعان ورناتىلعان يتاليالىق قوندىرعى ۇن كومبيناتىنا 500 ميلليون تەڭگەگە ءتۇستى. بۇل جوباعا تۇگەلدەي ءوز قارجىمىزدى جۇمسادىق. الايدا, قايتارىمى بولاتىنىنا سەنىم مول. فابريكا اي سايىن 1 مىڭ تونناعا دەيىن ماكارون بۇيىمدارىن شىعاراتىن بولادى. سوندا ەكسپورتقا 35 ءتۇرلى ماكارون ونىمدەرىن شىعارۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز ساپالى دا تابيعي تازا. سوندىقتان دا ونىمدەرىمىزگە, ىشكى نارىقتى بىلاي قويعاندا, ەكسپورتتا دا سۇرانىس جوعارى بولاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان, ءبىز ءونىم ءوندى- رۋدى ارتتىرماساق, كەمىتپەيمىز. وزىمىزدە وندىرىلگەن ءونىمدەردىڭ سىرتتان كەلەتىندەردەن ەش كەمدىگى جوق. جارناماسى مەن ناسيحاتى جەتپەي جاتاتىنى بولماسا. سوندىقتان, ىشكى نارىقتا وتاندىق ونىمدەردىڭ باسىمدىققا يە بولۋىنا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. سونداي-اق, ەكسپورتقا شىعارىلاتىن ءونىمدەرىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدى دا قاپەردە ۇستاعان ءجون اقتوبە وبلىسى.باعانى باقىلاۋدا ۇستاۋ – باستى تالاپ
قارلىعاش ارالبەكوۆا, جامبىل وبلىسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى. اقش دوللارى قۇنىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جامبىل وبلىسىنداعى باعالاردى باقىلاۋدا ۇستاپ تۇرۋ وڭىرلىك تۇراقتاندىرۋ قورى ارقىلى ىسكە اسۋدا. قازىرگى تاڭدا وندا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ قورى جەتكىلىكتى. ايماقتاعى ساۋدا نۇكتەلەرىندەگى جاعداي تۇراقتى. ارينە, ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگەرۋى كەيبىر سالالارعا ءوز اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. ماسەلەن, تارازداعى ەلەكترونيكا مەن تۇرمىستىق تەحنيكا ساتاتىن دۇكەندەر كەيبىر تاۋار تۇرلەرىن ساتۋدى ۋاقىتشا توقتاتىپ قويعان. الايدا, اكتسيا جاريالانعان ونىمدەر بۇرىنعى باعامەن ساتىلۋدا. كۇندەلىكتى حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ باعاسى دا سول قالپى تۇر. تۇتىنۋشىلاردىڭ قالاعان تاۋارىن ساتىپ الۋلارىنا ەشقانداي كەدەرگى جوق. دەگەنمەن, ەندى ايماقتىڭ تۇراقتاندىرۋ قورى تاۋار جەتىسپەۋشىلىگى مەن باعا كوتەرىلۋىن بولدىرماۋعا كۇش جۇمساۋ قاجەت. تۇراقتاندىرۋ قورىندا ءدال قازىر 33 ءتۇرلى تاۋار بار ەكەن. ۇن, قانت, جارما, جۇمىرتقا جانە تاعى باسقالار. مىنە, وسىلارداعى باعا باقىلاۋدا ۇستالۋى قاجەت. جامبىل وبلىسى.سەنىم مەن سابىرعا جۇگىنسەك, ول جاقسىلىق جاعالاۋىنا الىپ شىعارى ءسوزسىز
ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ بىرىگىپ وتكىزگەن بريفينگتە قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتقا كوشۋى تۋرالى جان-جاقتى تالقىلاندى. ەندى وسىعان دەيىنگى ۆاليۋتالىق ءدالىز جۇيەسىنەن شىعىپ, ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ تارتىبىنە نەگىزدەلگەن جاڭا كرەديتتىك-قاراجات ساياساتى جۇزەگە اسىرىلا باستايدى. ياعني, سول ورايدا تەڭگە ەركىن جىلجيتىن ايىرۋ باعامىنا بەت بۇرادى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇعان ءماجبۇرلى تۇردە بارىپ وتىرعانىمىزدى باسا ايتىپ ءوتتى. نەگە دەسەڭىز, قازىر الەمدى شارپىعان قارجىلىق داعدارىس ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىزدى دە اينالىپ وتپەيتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى, ۇكىمەت ەل ەكونوميكاسىنىڭ ودان ارعى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تەڭگە باعامىنىڭ ەركىن اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى ناقتى قادامدارعا بارىپ وتىر. سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق بانككە حالىقتىڭ ايىرباس باعامىنىڭ وزگەرۋىنەن شەككەن شىعىنىن ازايتۋ ماقساتىمەن جەكە تۇلعالاردىڭ 2015 جىلعى 18 تامىزداعى جاعدايعا سايكەس تەڭگەمەن اشىلعان جانە ەسەپشوتتارىندا 1 ميلليون تەڭگەگە دەيىنگى قالدىق سوماسى بار شۇعىل دەپوزيتتەرى ءۇشىن وتەماقى تولەۋ تەتىگىن ەنگىزۋدى تاپسىردى. «ازاماتتارعا ولار سالىمدارىن ارناۋلى ەسەپشوتتارعا قايتا رەسىمدەپ, ونى بانكتەردە ءبىر جىل بويى ساقتاعان جاعدايدا وتەماقى رەتىندە ايىرباس ايىرماسى تولەنەتىن بولادى. بۇل شارا 1 ميلليون 700 مىڭ ادامدى نەمەسە بارلىق سالىمشىنىڭ 86 پايىزىن قولداۋعا كومەگىن تيگىزەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ۇكىمەتكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى سالىمشىلارىنا قاتىستى تەتىكتى دە ويلاستىرۋدى تاپسىردى. «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جيناق بانكىسىنىڭ سالىمشىلارىنا قاتىستى ماسەلە بار. ادامدار پاتەردى نەسيەگە الۋ ءۇشىن اقشا جينادى. سوندىقتان ۇكىمەت ولار جيناعان قارجىلارىن جوعالتپاۋ ءۇشىن جەكە ويلاستىرىپ, ەسەپتەۋلەرى ءتيىس», – دەدى ن.نازارباەۆ اقوردادا نەگىزگى ەكسپورتتاۋشى كومپانيالار باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەستە. ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگەرۋى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جيناق بانكى» اق جۇمىسىنا ونشا اسەر ەتپەيدى. ويتكەنى, بانكتىڭ بارلىق مىندەتتەمەلەرى مەن اكتيۆتەرى ۇلتتىق ۆاليۋتادا بەكىتىلگەن. جاسالعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا الىناتىن باسپانالار مەن جاساقتالعان پۋلدار بويىنشا باسپانا قۇنى دا وزگەرىسسىز قالادى. ايتالىق, مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا تاراز قالاسىندا 65 پاتەرلىك ەكى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ باعاسى دا سول الدىڭداعى بەلگىلەنگەن قالىپتان اسپايدى. قازىرگى تاڭدا سالىمشىلار تاراپىنان ەشقانداي داۋرىعۋلار ورىن الىپ جاتقان جوق. جيناعان اقشالارىن قالايدا شەشىپ الساق دەپ تالپىنىپ جاتقان سالىمشىلاردى دا بايقامايسىز. ءبىردى-ەكىلى تۇتىنۋشىلار تاراپىنان تۋىنداعان سۇراقتارعا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىز. سونداي تۇسىندىرمە جۇمىستارى باعدارلاما بويىنشا سالىنىپ جاتقان قۇرىلىس باسىندا دا ۇيىمداستىرىلۋدا. بانك تاريفتەرى اياسىنداعى زاەمداردىڭ پايىزدىق ۇستەماقىسى دا وزگەرىسسىز قالادى. بارلىق ۇستەماقى مەن تاريفتەر شەتەلدىك ۆاليۋتا باعامى مەن ينفلياتسيا دەڭگەيىنە قاراماستان ەسكەرىلگەن. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جيناق بانكىسىندەگى قازاقستاندىقتاردىڭ سالىمدارىنىڭ بۇتىندىگىن ساقتاۋ ماسەلەسىن ويلاستىرۋدى العا تارتىپ وتىر. سونىمەن قاتار, ەلباسى قيىندىقتارعا قاراماستان ادامداردىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيىنىڭ بۇزىلماۋى جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى تومەندەمەۋى ءۇشىن بارلىق شارالار جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن باسا ايتتى. سوندىقتان دا بارلىق جاعدايعا تۇسىنىستىكپەن قاراپ, سابىرلىلىق تانىتا بىلسەك سان سوعىپ قالمايتىنىمىزعا سەنە ءبىلۋىمىز كەرەك! تالعات جاقسىلىقوۆ, «قازاقستان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق جامبىل وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
