ينۆەستيتسيا ەكونوميكانى الدەندىرەدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق پرەزيدەنتى ماقسات مۇقانوۆ باستاعان ينستيتۋت عالىمدارى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا «100 ناقتى قادام: جاڭا ەكونوميكالىق پەرسپەكتيۆالار» تاقىرىبى ءسوز بولدى. قازىرگى الەمدەگى ەكونوميكالىق جاعداي جونىندە بايانداعان ينستيتۋت باسشىسى, ءوز ەلىمىزدە ورىن الىپ جاتقان جەتىستىكتەرمەن قاتار, تاپ بولعان قيىندىقتاردى دا نازاردان تىس قالدىرمادى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وسى كەزەڭدە ەۋروپا ەلدەرىندە ەكونوميكانىڭ دامۋ ءۇردىسى بايقالىپ, ول 3-تەن 8 پايىزعا دەيىن جەتكەن. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا قوسىلعان قازاقستان ءۇشىن بۇل ءۇردىس ءتيىمدى بولۋى ابدەن ىقتيمال. دەسەك تە, كورشى رەسەي ءرۋبلىنىڭ قۇنسىزدانۋى كۇتپەگەن قيىندىقتارعا ۇرىندىرىپ جات­قانى كادىك. وعان قوسا قىتاي ەلىندە يۋان­عا دەۆالۆاتسيا جاسالعانى ءمالىم. وسى ماسەلەلەردىڭ ءمانىسىن جىكتەگەن عالىم, بۇل ۇردىستەردىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي نۇقسان كەلتىرمەگەنىن ايتتى. ونىڭ سەبەبىن ەلىمىزدىڭ ينۆەس­تيتسيالىق تارتىمدىلىعىمەن ءتۇسىندىرىپ, ينۆەستيتسيانىڭ ارتۋى ەكونوميكانى الدەندىرە بەرەتىنىن جەتكىزدى. الەمدىك ەكونوميكانى شولىپ شىققان ينستيتۋت پرەزيدەنتى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ ارقاسىندا بيىلعى جارتىجىلدىقتا قازاقستاندا ەكونوميكالىق ءوسىم 1,7 پايىزدى قۇراعانىنا نازار اۋدارتتى. «اينالامىزداعى ەلدەردە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايعا قاراماي اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ ءوسىمى 1,7 پايىزدى قۇرادى. مۇندا نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالاردىڭ كوپتەپ كەلۋ ءۇردىسى جاقسى اسەر ەتتى. ناقتى ناتيجە تۋرالى ايتار بولساق, بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە قاراعاندا, 104,4 پايىزعا جەتتى. ينۆەستيتسيالاردىڭ وسىلاي كوبەيۋىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى ارتا ءتۇستى. ايتكەنمەن, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەرى ىقپالى بولعان جاعدايلار دا بار. ماسەلەن, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە كوز سالساق, بيىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا سىرتقى تاۋار اينالىمى 39,5 ملرد. دوللاردى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 36 پايىزعا تومەندەدى. قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرى بولىپ تابىلاتىن رەسەي مەن قىتايدا الەمدىك سۇرانىستىڭ تومەندەۋى سىرتقى ساۋدا قارقىنىنا كەرى اسەر ەتتى. وسىنداي جاعدايلاردا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پارىن جۇزەگە اسىرۋ بۇگىنگى احۋالعا جاۋاپ بەرەتىن نەگىزگى ماقسات دەپ ايتقىمىز كەلەدى. ناقتى قادامدار ەكونوميكاداعى پروبلەمالار مەن وزەكتى مىندەتتەردى ءىس جۇزىندە شەشۋگە باعىتتالعان», دەدى م.مۇقانوۆ. جۋرناليستەر قىتاي يۋانىنىڭ قۇنسىز­دانۋىنا قاتىستى دا سۇراق قويدى. «يۋاننىڭ 2-3 پايىز قۇلدىراپ, قۇنسىزدانۋى قىسقا ۋاقىتتا ءبىزدىڭ ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا ەش­قان­داي دا كەرى əسەر ەتە المايدى. ەگەر وتكەن جىلدان بەرگى جاعدايدى زەردەلەپ كورەتىن بولساق, تەڭگەنىڭ يۋانعا قاتىستى ورتاشا باعامى 20 پايىزعا تومەندەگەن. دەسەك تە, يۋان سدر-ءدىڭ ۆاليۋتالىق قورجىنىنا كىرەتىن بولسا, وندا قازاقستاننىڭ ۆاليۋتا قورىنىڭ تۇرلەنىپ, ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە مۇمكىندىك جاسار ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا قىتاي قازاقستاننىڭ ساۋدا əرىپتەستىگىندە ماڭىزدىلىعى جاعىنان ەكىنشى تۇرعان ەل. مۇنىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ شيكىزاتتى تۇتىنۋشى نەگىزگى ەل بولعاندىقتان, شيكىزات كۇيىندەگى تاۋارلاردىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى. بۇل دا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا وڭ əسەر ەتەدى», دەدى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى م.كەنجەبولات. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».