اتا زاڭمەن بەكىگەن ايقىن باعىت
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمدى دامىتۋدى ۇلتتىق باسىمدىق رەتىندە ايقىنداپ بەردى. سونىڭ ەڭ باستى ايعاعى – عىلىم مەن يننوۆاتسيانىڭ كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە كورىنىس تابۋى. بۇل – قازاقستاننىڭ ءبىلىم مەن تەحنولوگياعا سۇيەنەتىن جاڭا ساپالى مەملەكەت قۇرۋعا دەگەن بەرىك مەملەكەتتىك ۇستانىمى.
«عىلىم جانە تەحنولوگيالىق ساياسات تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ قابىلدانۋى جانە 70-تەن استام نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىنىڭ ءتۇزىلۋى سالانىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتىپ, ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن بەكەمدەدى. ەندىگى كەزەكتە عىلىم اكادەميالىق ورتانىڭ ىشكى شارۋاسى ەمەس, ءوندىرىستىڭ وزەگىنە, وڭىرلىك دامۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ وتىر.
كادرلىق الەۋەت: جاسارۋ مەن جاڭعىرۋ ديناميكاسى
ۇلتتىق عىلىمنىڭ بەت-بەينەسى تۇبەگەيلى وزگەرىپ, كادرلىق الەۋەتتىڭ تۇراقتى ءوسىمى بايقالۋدا. ناقتى دەرەكتەرگە ۇڭىلسەك: 2025 جىلى عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىساتىن ماماندار سانى 28 374 ادامعا جەتتى. بۇل 2021 جىلعى كورسەتكىشتەن (21 782 ادام) 30 پايىزعا ارتىق. ەڭ قۋانتارلىق كورسەتكىش – جاس عالىمداردىڭ ۇلەسى. ءتورت جىل بۇرىن جاس زەرتتەۋشىلەر 7 525 ادام (35%) بولسا, وتكەن جىلى ولاردىڭ سانى 13 592-گە (48%) جەتتى. ەلىمىزدە 2 005 عىلىم دوكتورى, 4 855 عىلىم كانديداتى جانە 4 862 PhD دوكتورى ەڭبەك ەتۋدە. عالىمداردىڭ 56 پايىزى – ايەلدەر قاۋىمى, بۇل سالاداعى گەندەرلىك تەڭگەرىمنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى.
مەملەكەت عالىمدى تەك گرانتپەن عانا ەمەس, الەۋمەتتىك قامقورلىقپەن دە قۋاتتاپ وتىر. بۇگىندە 606 جاس زەرتتەۋشى باسپانالى بولدى. ونىڭ ىشىندە 123 عالىمعا پاتەرلەر وتەۋسىز نەگىزدە بەرىلسە, قالعاندارى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەمەن قامتىلدى. جىل سايىن 1 مىڭ جاس عالىمعا پوستدوكتورانتۋرا گرانتتارىنىڭ بەرىلۋى – ەرتەڭگى كۇنگە سالىنعان ەڭ سەنىمدى ينۆەستيتسيا.
يننوۆاتسيالىق سەرپىن: زەرتحانادان وندىرىسكە
عىلىم – بۇل ينۆەستيتسيانى تەك «تۇتىناتىن» سالا ەمەس, ول ەكونوميكالىق قايتارىم بەرەتىن پارمەندى قۇرال. سوڭعى جىلدارى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمى 116,7 ملرد تەڭگەدەن 261,3 ملرد تەڭگەگە دەيىن, ياعني ەكى ەسەدەن استام ءوستى.
توقاەۆ: جوعارى مەملەكەتتىك ماراپاتتار تىزىمىنە ء«ال-فارابي» وردەنى ەنگىزىلەدى
Satbayev University عالىمدارى ۆاكۋمدىق ديستيللياتسيا ادىسىمەن تازالىعى 99,5% بولاتىن ست-1 ماركالى سەلەن ءوندىرۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزدى. ءونىمنىڭ قوسىلعان قۇنى 97%-عا دەيىن ارتىپ, قىتايعا 100 توننادان استام ءونىم ەكسپورتتالدى. ال Nazarbayev University عالىمدارى ليتي-يوندى اككۋمۋلياتورلارعا ارنالعان كاتود ماتەريالدارىن الۋ تەحنولوگياسىن ازىرلەدى. بۇل جوبانىڭ الەۋەتتى نارىقتىق كولەمى 40 ملرد اقش دوللارىنا باعالانىپ وتىر. Astana Life Ex-situ Machine (ALEM) قۇرىلعىسى – قازاق عىلىمىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى جەتىستىگى. دونورلىق اعزالاردىڭ ومىرشەڭدىگىن 24 ساعاتتان استام ساقتايتىن بۇل جاڭالىق – وتاندىق مەديتسينانىڭ ساپالىق بيىگى.
وڭىرلىك تىنىس جانە تسيفرلىق اشىقتىق
عىلىم ەندى تەك ءىرى مەگاپوليستەرمەن شەكتەلمەيدى. ەلىمىزدىڭ ءار وبلىسى ءوز ەكونوميكالىق ەرەكشەلىگىنە قاراي عىلىمي باسىمدىقتارىن ايقىندادى. سوڭعى ەكى جىلدا وتكەن 13 عىلىمي-تەحنولوگيالىق سەسسيا ناقتى سەكتوردىڭ سۇرانىسىن عىلىمعا ۇشتاستىرۋدىڭ پارمەندى الاڭى بولدى. سونىمەن قاتار 2024 جىلى ىسكە قوسىلعان تسيفرلىق عىلىمي پورتال سالانى باسقارۋدىڭ جاڭا مادەنيەتىن قالىپتاستىردى. عالىمداردىڭ تسيفرلىق پروفايلى مەن زەرتحانالاردىڭ پاسپورتتارى ءبىر جۇيەگە توعىسىپ, اشىقتىق پەن ءدال اناليتيكاعا جول اشتى.
مەملەكەت باسشىسى: ەلىمىز ءۇشىن قولدانبالى عىلىمدى دامىتۋ – اسا ماڭىزدى مىندەت
بۇگىنگى قابىلدانعان شارالار قازاقستاننىڭ عىلىمي ەكوجۇيەسىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, ۇلتتىق دامۋدىڭ ستراتەگيالىق تىرەگىنە اينالدىراتىنى ءسوزسىز.
