مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ وكىلەتتىگى كەڭەيەدى
تومەنگى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە قازاقستاننىڭ ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە قۇجاتتى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارادى. قۇجات بويىنشا ماجىلىستەگى حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بولات كەرىمبەك بايانداما جاسادى.
– قۇجات ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارىندا قىزمەت وتكەرۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىن كوزدەيدى. زاڭ جوباسى مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى قۇرىلىمدار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, قۇقىق قولدانۋ قىزمەتى بارىسىندا انىقتالعان قۇقىقتىق ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا باعىتتالعان. جالپى زاڭ جوباسى 3 كودەكس پەن 11 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى, – دەدى ب.كەرىمبەك.
سونىمەن قاتار زاڭ جوباسىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ داعدارىستىق جاعدايلار تۋىنداعاندا, توتەنشە جانە الەۋمەتتىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن كەزدە ارەكەت ەتۋ قۇزىرەتىن ناقتىلاۋ ەسكەرىلگەن. بۇل تۇزەتۋ «توتەنشە جاعداي تۋرالى» زاڭعا سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا ەنگىزىلىپ وتىر. سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردا مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ جاعدايىن كۇشەيتۋ كوزدەلگەن. وسى ماقساتتا زاڭدا «مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىن» ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاۋىپتەردىڭ ءبىرى رەتىندە بەكىتۋ ۇسىنىلدى. بۇعان قوسا ەكسترەميستىك جانە تەرروريستىك ماتەريالداردى اكەلۋگە, باسىپ شىعارۋعا, ازىرلەۋگە جانە تاراتۋعا زاڭنامالىق تىيىم سالۋدان باسقا, زاڭ جوباسى ولاردى ساقتاۋعا قوسىمشا تىيىم سالۋدى ەنگىزۋدى ۇسىنادى.
– زاڭ جوباسىندا اسكەري جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋگە ارنالعان كونكۋرستى وتكىزۋ كەزىندە ۇمىتكەردىڭ ەمتيحاننان العان بالدارى تەڭ بولعان جاعدايدا, جەكەلەگەن ساناتتاعى ادامدارعا باسىمدىق بەرۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ ۇسىنىلدى. ماسەلەن, جەتىم بالالار, مەكتەپتى «التىن بەلگىمەن» بىتىرگەن تۇلەكتەر جانە حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازدارى قامتىلادى. ء«بىلىم تۋرالى» جانە «اسكەري قىزمەت تۋرالى» زاڭداردا اتالعان مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان. الايدا «ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار تۋرالى» زاڭىندا كوزدەلمەگەن, – دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارى قىزمەتىنىڭ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» ىلەسپە زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ سالاسىنداعى بەلگىلەنگەن تالاپتاردى بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جازا قولدانىلعاننان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە قايتالاپ جاسالعان جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزۋ ۇسىنىلادى.
– مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن جەدەلدەتۋ ماقساتىندا اتالعان مەكەمەگە قىزمەتى بارىسىندا ورىندالماعان نۇسقامالارعا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما جاساۋ قۇقىعىن بەرۋدى ۇسىنامىز, – دەدى ب.كەرىمبەك.
قىسقاسى, بۇدان بىلاي مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنە دە اكىمشىلىك حاتتامالار تولتىرۋ وكىلەتتىگى بەرىلمەك. وسى زاڭ جوباسى اياسىندا IT سالاسىنداعى تالانتتى جاستاردى, قابىلەتتى مامانداردى ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قىزمەتكە تارتۋ تەتىگى دە ۇسىنىلدى.
– بۇگىندە قاراپايىم ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدا ينتەرنەت-قىلمىسقا قارسى ءتيىمدى كۇرەس جۇرگىزۋ جۇمىسى وتە ماڭىزدى. ءار ادامنىڭ جەكە دەرەگىنىڭ, قارجىسى مەن كۇندەلىكتى تسيفرلىق ءومىرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ وزەكتى. ال بۇل قىزمەتتى ءتيىمدى اتقارۋ زاماناۋي تسيفرلىق قۇزىرەت پەن اناليتيكالىق داعدىلارى بار جوعارى بىلىكتى كادرلارسىز مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان زاڭ جوباسىندا IT سالاسىنداعى تالانتتى جاستاردى, قابىلەتتى مامانداردى ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قىزمەتكە تارتۋ تەتىگى ۇسىنىلادى, – دەدى ب.كەرىمبەك.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, IT-مامانداردى تارتۋدا يكەمدى تاسىلدەردى قولدانۋ مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ يننوۆاتسيالاردى تەزىرەك ەنگىزۋىنە, تسيفرلىق دامۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ كەڭسەسى جۇمىسىن باستادى
ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى اراسىنداعى كاۆكاز, ورتالىق ازيا جانە موڭعوليا ءۇشىن الەۋەتتى دامىتۋدىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنا قاتىستى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.
بۇل ماسەلە بويىنشا نەگىزگى بايانداما جاساعان ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەموراندۋمنىڭ ەرەجەلەرى ورتالىقتىڭ الماتى قالاسىنداعى كەڭسەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋى مەن ورنالاسۋى, سونداي-اق ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەلىمىزدە بولۋ شارتتارىن رەگلامەنتتەيدى.
– بۇل – ەلىمىزدەگى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتى تۋرالى كەلىسىمدەرگە ارنالعان ستاندارتتى ەرەجەلەر جيىنتىعى. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى ورتالىعىنىڭ ەلىمىزدە ورنالاسۋى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ىقپال ەتىپ, ەكونوميكالىق ساياسات پەن مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەتتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەتىمىز ءۇشىن حۆق ورتالىعى – كونسۋلتاتسيالار, كاسىبي ءبىلىم جانە ەكونوميكالىق سەمينارلار الاڭى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ستراتەگيالىق رەسۋرس. بۇگىندە ورتالىق 100 ميلليونعا جۋىق حالقى بار 9 ەلدى بىرىكتىرەدى جانە حۆق-نىڭ جاھاندىق جەلىسىنىڭ ءبىر بولىگى سانالادى, – دەدى ۇلتتىق بانك توراعاسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ورتالىق جۇمىسىن باستاپ كەتكەن. 615-تەن اسا ءىس-شارا وتكىزىلىپتى. بۇكىل وڭىردەن 4 670 مامان, ونىڭ ىشىندە ەلىمىزدەن 1 370 مامان وقۋدان وتكەن.
تەرىس اعىمدارعا توسقاۋىل
دەپۋتاتتىق ساۋال جولداۋدى ەرمۇرات باپي باستادى. ءماجىلىس دەپۋتاتى تەرىس ءدىني اعىمدارعا توسقاۋىل قويۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ, باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆتىڭ اتىنا ساۋال جولدادى.
– ءسوز نازىك ءدىني دۇنيەنى جالباعاي جامىلىپ, ەلدىڭ ينتەرنەت الەمىندە حالىقتىڭ ساناسىنا مانيپۋلياتسيا جاسايتىن «پسەۆدودىني اۆتوريتەتتەر» تۋراسىندا بولماق. تۋراسىن ايتقاندا, دۇمشە دوگمانى تىقپالاعان بۇل قارابايىر ءدىندارلار ۇلتتىق ۇستانىمدى ءىرىتىپ, مەملەكەتىمىز بەن قوعامنىڭ تاعانىن تەڭسەلتىپ بارادى, – دەدى ە.باپي.
وسى ورايدا دەپۋتات ۇلتتىق ماسەلەنى پوپۋليزم جولىندا قۇربان ەتۋگە قۇشتار جۋرناليست ارىپتەستەر مەن ماسس-مەديانىڭ باسقا دا وكىلدەرىن كاسىبي, ادامي جانە ازاماتتىق ۇستانىمعا بەرىك بولۋعا شاقىردى.
دەپۋتات ەگەر ءبىز بۇل تەرىس دوگماعا بۇگىن وتە قاتاڭ جانە جۇيەلىك تويتارىس بەرمەسەك, ەرتەڭ قاپىدا قالۋىمىز ابدەن مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. سەبەبى بۇگىندە اسىرەسە جاستاردىڭ سەنىم-تانىمى مەن قوعامدىق كوزقاراسى ءداستۇرلى ءدىننىڭ مەشىتتەرىندە ەمەس, الەۋمەتتىك جەلىلەردە قالىپتاسىپ كەلەدى.
– ەگەر بۇل رەسۋرستاردا رەسمي ينستيتۋتتاردىڭ جۇيەلى, اۆتوريتەتتى جانە زاماناۋي ۇستانىمى تاپشى بولسا, بۇل بوس قالعان كەڭىستىكتى قارابايىر جانە قاۋىپتى پروپاگاندا تولتىرادى. باس پروكۋراتۋرا, ءتيىستى قۇزىرەتتى ۆەدومستۆولار مەن مەملەكەتتىك ورگاندار ونلاين ورتاداعى وسى قيتۇرقى قۇبىلىستى شەكتەۋ ارەكەتىنە جەدەل كىرىسۋى كەرەك, – دەدى ەرمۇرات باپي.
«اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى جيگۋلي دايراباەۆ پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە جەمشوپ ءوندىرىسىن دامىتۋ شارالارى جونىندە ساۋال جولدادى. ايتۋىنشا, بۇگىندە بۇل سالادا بىرقاتار ماسەلە بار. جەمشوپ ءوندىرىسى تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارعا تاۋەلدى. كەيىنگى جىلدارى سۋارمالى جەرلەردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى بايقالادى, كانالدار توزعان, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ەنگىزىلمەگەن. مال ازىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگى تومەن, تۇقىم شارۋاشىلىعى جەتكىلىكتى دامىماعان, سەلەكتسيالىق جۇمىس پەن تۇقىم جاڭارتۋ جۇيەسى ءالسىز. وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ۇكىمەت باسشىسىنا جەمشوپ ءوندىرىسىن دامىتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى شارالار قابىلداۋ قاجەت دەگەن تۇجىرىمىن ۇسىندى.
ال «اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى قاراقات ابدەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ نازارىنا ەلىمىزدەگى دونورلىقتى دامىتۋ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەردى جەتكىزسە, ەكاتەرينا سمىشلياەۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال النازاروۆاعا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي جاۋاپكەرشىلىگىن ساقتاندىرۋ ماسەلەسىندەگى تۇيتكىلدەردى كوتەرىپ, اقحالاتتىلاردىڭ احۋالىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
دەپۋتات ءادىل جۇبانوۆ مۇناي-گاز-حيميا جوبالارىندا شەتەلدىك مەردىگەرلەر تىم ارزان باعا ۇسىنىپ (دەمپينگ), وتاندىق كومپانيالاردى ىعىستىرىپ جاتقانىن ايتتى. سونىڭ سالدارىنان وتاندىق ۇلەس ازايادى, اقشا ەل ەكونوميكاسىنا تولىق قايتپايدى, جۇمىس ورىندارى قىسقارادى. سونىمەن قاتار شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن كوپ تارتۋ دا ىشكى ەڭبەك نارىعىنا قىسىم تۇسىرەدى دەپ الاڭدايدى. سوندىقتان ۇكىمەتكە دەمپينگكە قارسى شارا ەنگىزۋدى, تەندەرلەردە وتاندىق ۇلەستى كەمىندە 70% ەتۋدى, جەرگىلىكتى ماماندارعا باسىمدىق بەرۋدى ۇسىندى.
ال دەپۋتات Respublica پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەكاتەرينا سمولياكوۆا ۇكىمەتكە تۋريزم ماۋسىمىنا دايىندىق ناشار ەكەنىن ايتىپ, ناقتى شارالاردى قولعا الۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ماردىمدى اقپارات جوق: رەيستەر, پويىزدار, باعالار, ورىندار تۋرالى دەرەك كەش بەرىلەدى. سالدارىنان تۋريستەر دە, بيزنەس تە ساپارىن جوسپارلاي الماي وتىر. ىشكى تۋريزم ءالسىز – وتانداستارىمىز ءوز ەلىندە دەمالماي, سىرتقا كەتىپ جاتىر. قاۋىپسىزدىك پروبلەماسى دا تۇپكىلىكتى شەشىلمەگەن, جىل سايىن سۋعا باتۋ فاكتىلەرى كوپتەپ تىركەلەدى, ياعني قۇتقارۋ جۇيەسى جەتكىلىكسىز.
– بىلتىر 62 ادام سۋعا باتسا, ونىڭ 24-ءى بالا. بۇل قايعىلى وقيعالار ءبىزدىڭ دايىندىق دەڭگەيىمىزدىڭ تىكەلەي كورسەتكىشى, – دەدى ە.سمولياكوۆا.
سوندىقتان دەپۋتات بارلىق تۋريستىك اقپاراتتى الدىن الا, اشىق جاريالاۋدى تالاپ ەتتى. كولىك پەن ينفراقۇرىلىمدى رەتكە كەلتىرىپ, دەمالىس ورىندارىندا قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋدى ۇسىندى.
