تەاتر • بۇگىن, 08:30

بي اسقاقتاتقان بوتاي تاريحى

10 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قىزىلجاردىڭ «Sensitive» (سەزىمتال) بي تەاترى تۋرالى تالاي جاز­عان­بىز. بۇل ۇجىم قازىر بي الەمىندە وزىندىك قولتاڭ­باسىمەن تانىلىپ, شەتەلدەردە مويىندالىپ ءجۇر. ەۋروپا, ازيا ەلدەرى­نىڭ تالاي بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, ۇنەمى جۇلدەلى ورىندار الىپ, بىرنەشە باس جۇلدە يەلەندى.

بي اسقاقتاتقان بوتاي تاريحى

بۇل تەاتردىڭ ەرەكشە­لىگى سوندا, ونىڭ بيشى­لەرى قۇلاعى ەستىمەي­تىن جاندار. وسىدان جيىرما جىل­داي بۇرىن بويىندا ۇيىم­داستىرۋشىلىق قاسيەتى زور ەكە­نىن سەزىنگەن ونەر كوللەدجى بي ءبولىمىنىڭ ستۋدەنتى ولگا روس­توۆششيكوۆا قالاداعى قۇلاعى ەستى­مەيتىن بالالار تاربيەلەنە­تىن مەكتەپ-ينتەرناتقا بارىپ, بيگە ىڭعايى بار بالالاردان انسامبل قۇرعان. سودان بەرى ءانسامبلدىڭ جۇمىسى جالعا­سىپ كەلەدى. ترۋپپاعا جاڭا ۇمىت­كەرلەر دە سول ينتەرناتتاعى بي ۇيىر­مەسىنە قاتىساتىن جاستار­مەن تولىقتىرىلادى. «قۇلاعى ەستىمەيتىن جاندارمەن جۇمىس ىستەۋ وڭاي بولعان جوق. مەن الدىمەن ىممەن سويلەسۋدىڭ ءتاسىلىن دە بىلمەي, قاعازعا جازىپ ايتاتىنمىن. بىراق بۇلاردىڭ ونەرگە قۇشتار ەكەنىن, بويلارىنداعى بيمەن بايلانىستى بۇلا كۇش­تەرىن سىرتقا شىعارۋعا ۇمتىلا­تىندارىن كورىپ, قانشا قيىن بولسا دا تاستاپ كەتپەدىم», دەپ ەسكە العان ەدى ولگا پاۆەلقىزى ءوزىنىڭ ءبىر ەستەلىگىندە.

Sensitive-ءتىڭ العاشقى توبى مەكتەپ جاسىنان اسىپ, ەندى ولار­دىڭ ترۋپپاسىن قايدا جىبەرە­مىز, كىمگە قوسامىز, بولەك تەاتر سالۋ­عا قاراجات جوق دەگەن ماسەلە تۇ­­يىققا تىرەگەندە س.مۇقانوۆ اتىنداعى قازاق سازدى-درامالىق تەاترى ءوزىنىڭ قاناتىنىڭ استىنا العان. تەاتردىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءبىرجان جالعاسباەۆ ترۋپپانىڭ وتە ەڭبەكقور ەكەنىن ايتتى. «تاڭعى ساعات توعىزدان كەلگەن ولار تۇنگى 10-11-لەرگە دەيىن رەپەتيتسيا جاسايدى. تاڭعالا­مىز», دەدى ول. اۋەلى دارىن, سوسىن ەڭبەكقورلىق قوسىلعان سوڭ الىنبايتىن قامال جوق ەكەنى بەلگىلى, جوعارىدا ايتىلعان تابىستىڭ قاينار كوزى سوندا بولىپ تۇر.

ال ەندى «بوتاي» ەتنوپلاس­تيكالىق پەرفومانسىنا كەلە­يىك. پەرفومانس (performance) اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا ورىنداۋ, ويناۋ دەگەن ءسوز. تەاتر­لىق كوركەم قويىلىمنىڭ ءبىر جانرى. ال بيدەگى ەتنوپلاستيكا دەگەنىمىز ەتنوستىڭ سيپاتىن اشۋعا ۇمتىلىپ, ونەردىڭ پلاستيكامەن ورىندالۋى.

سوزىنە قاراعاندا, ولگا روس­توۆششيكوۆا بىردە ءپاريجدىڭ الەمدىك كورمەسىندە بولىپ, وندا قازاقستاندى جىلقىمەن ۇشتاستىرىپ, اسسوتسياتسيا جاسا­عان كومپوزيتسيا كورگەنىن ايتادى. ال استىندا ادامزاتتىڭ جىل­قىنى العاش قولعا ۇيرەتۋى قازاقستاننىڭ «بوتاي» دەگەن مەكەنىندە باستالعان دەپ جازىلعان ەكەن. «ونىڭ ۇستىنە «بوتاي» قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىندە دەگەن انىقتاما بەرىلىپتى. تۋعان جەرىم اتالعان بۇل سوزدەر ماعان توق ۇر­عانداي اسەر ەتىپ, «بوتاي» تۋرالى قويىلىم جاساۋىم كەرەك دەگەن وي جانىما مازا بەرمەدى. سودان دراماتۋرگ قولعانات مۇرات­تىڭ شىعارماسىن قولعا الىپ, ونى ساحنالاۋعا رەسپۋبليكالىق كورەي­ تەاترىنىڭ رەجيسسەر-حورەوگرافى اننا تسويدى شاقى­­رىپ, تەاتردىڭ ديرەكتورى ءبىرجان جال­عاسباەۆتىڭ قولداۋىمەن اينالاسى ءبىر ايدىڭ ىشىندە قو­يىلىمدى ساحناعا شىعارىپ وتىرمىز», دەدى ول پەرفومانستىڭ الدىندا جۋرناليستەرگە بەرگەن
بريفينگتە.

وسىدان 5 جارىم مىڭ جىل بۇرىنعى ادامدار ءومىرى, ولاردىڭ ءوزارا تالاس-تارتىسى, جاۋلارىمەن ايقاسى, تابيعاتتىڭ دۇلەي كۇشىمەن الىسۋى پلاستيكالىق بي­مەن كوركەم بەينەلەندى. «قا­دامىم ونبەيدى, جىلدام جۇرە المايمىن, اڭعا جەتە المايمىن» دەگەن مۇڭلى كۇڭىرەنۋ دە كۇي­كى تىرلىكتىڭ قۇتىن قاشىرىپ تۇرادى. جالعىز-اق ومىردەن ءۇمىت ۇزبەي ەڭبەك قىلۋعا اقىل بەرگەن ۇماي انانىڭ اقىلى دا تايپا تۇرعىندارىن ءبىراز سەرپىلتكەن بولادى. وسىندايدا ۇيىرىنەن ادا­سىپ, قاسقىر تالاعان بۋاز بيە ادامدار اراسىنا كەلىپ ق ۇلىندايدى دا ولەدى. ءدال وسى كۇنى تايپاداعى ءبىر كەلىنشەك دۇ­نيەگە ۇل بالا اكەلەدى. ءسويتىپ, ەكى ق ۇلىن بىرگە ءوسىپ, ادامنىڭ جىلقىنى العاش رەت انالىق ماحابباتپەن قولعا ۇيرەتكەنى بيمەن ايتىلادى. ارينە, كۇن مەن جەر بەينەسىندەگى كيەلى الەمنىڭ دە اسەرى, فانتازيا مەن قيال دا وقيعانى بىردە شيەلەنىستىرىپ, بىردە جايماشۋاققا تارتىپ, كور­كەمدەپ وتىرادى. اقىرىندا «بوتاي ەلى ەرلەدى, اساۋ ءمىنىپ تەر­لەدى» دەگەن سارىن شىعىپ, قاسىن­داعى قولعاناتى, ىشسە قىمىزى, جەسە قازىسى, جاۋعا مىنسە پىراعى, الىسقا اپاراتىن قاناتى بولعان قاسيەتتى جىلقى مەن ادامنىڭ دوستىعى ايگىلەنىپ, پەرفومانس تاماشا شەشىممەن اقتالدى.

قويىلىم ءبىر جارىم ساعاتتاي ۋاقىتقا سوزىلعانىمەن قىزىق بولعان سوڭ تەز اياقتالعانداي اسەر قالدىردى. ءبيدىڭ ءۇنىن, ايتپاق بولعانىن تولىق تۇسىنبەسە دە ورىنداۋ شەبەرلىكتەرىنە سۇيسىنگەن كورەرمەندەر ونەرپازدارعا شىنايى العىستارىن جەتكىزدى.

ءدال وسى كۇنى حالىقارالىق تەاتر كۇنى اتالىپ وتكەن ەدى, سو­عان بايلانىستى «التىن ساقا» دەپ جاريالانعان تەاترىشىلىك بايقاۋدىڭ ءتۇرلى اتالىمدارى بويىنشا جەڭىمپاز بولعان ارتىستەرگە قۇرمەت قاعازدارى مەن باعالى سىيلىقتار تابىس ەتىلدى.

 

پەتروپاۆل 

سوڭعى جاڭالىقتار

كوكتەمگى دالا جۇمىسى قارقىن الدى

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 09:10

قالادان اۋىلعا بەتبۇرىس

اۋىل • بۇگىن, 09:05

جي اگەنتتەرىنىڭ جاردەمى

جاساندى ينتەللەكت • بۇگىن, 09:00

تاڭدايدان كەتپەس ۇلت ءدامى

كاسىپكەر • بۇگىن, 08:58

قولجەتىمدى ساپالى دەرەك

Digital • بۇگىن, 08:55

سالاداعى تسيفرلىق سەرپىن

ءبىلىم • بۇگىن, 08:53

پلاستيك قالدىعى پايداعا جارادى

ايماقتار • بۇگىن, 08:48

جانعا جايلى جاتاقحانا

ايماقتار • بۇگىن, 08:43

شىنايى ونەر شەرۋى

تەاتر • بۇگىن, 08:40

تەرەڭ تاعىلىم

رۋحانيات • بۇگىن, 08:38