الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ولار بەرن الپىلەرىندەگى ەيگەر شىڭىنا (3 970 م) حەكمايەردىڭ كلاسسيكالىق باعىتى ارقىلى كوتەرىلدى. بۇل الەمدىك الپينيزمدەگى ەڭ ايگىلى ءارى تەحنيكالىق جاعىنان كۇردەلى باعىتتاردىڭ ءبىرى. 1935 جىلدان بەرى مۇندا 60-تان استام ادام قازا تاپقان.
شىڭعا كوتەرىلۋ ەكى جارىم كۇنگە سوزىلدى. كوماندا ماۋسىمدا العاش بولىپ جولعا شىققاندىقتان, بۇرىنعى الپينيستەردىڭ ءىزى بولماعان, ولار جول سالىپ, جارتاستاردى قاردان تازارتىپ وتىردى. ءبىرىنشى كۇنى قابىرعانىڭ ۇشتەن ەكى بولىگىن ءجۇرىپ ءوتىپ, ء«ولىم بيۆۋاگىندا» شاتىرسىز, ساقتاندىرۋ نۇكتەلەرىنە بايلانعان كۇيدە تۇنەپ شىقتى. ەكىنشى كۇنى ەڭ كۇردەلى تەحنيكالىق جوعارعى بولىكتى ەڭسەرىپ, شىڭعا جەتتى بىردەن تۇسۋگە كىرىستى. ءۇشىنشى كۇنى امان-ەسەن تومەن ءتۇستى.
ايتا كەتەيىك, ەيگەر الپىدەگى «التى ۇلى سولتۇستىك قابىرعانىڭ» قاتارىنا كىرەدى. 2025 جىلى اسەربەكوۆ پەن ششۋكين پتي-دريۋ جانە گراند-جوراس تاۋلارىنىڭ سولتۇستىك قابىرعالارىن دا باعىندىرعان بولاتىن. وسىلايشا ولار ءبىر ماۋسىمدا باعدارلاماداعى ەڭ كۇردەلى ءۇش قابىرعانى ەڭسەرگەن.
باعىت تولىق اۆتونومدى ستيلدە, ياعني گيدسىز, شەرپاسىز جانە الدىن الا دايىندىقسىز ءوتتى. سەگىز مىڭدىق شىڭعا ۇيىمداستىرىلاتىن كوممەرتسيالىق ەكسپەديتسيالاردان ايىرماشىلىعى, مۇندا مارشرۋت بويىنا ساقتاندىرۋ ارقاندارى الدىن الا ىلىنبەيدى. كوماندا تولىقتاي ءوز كۇشىنە سۇيەندى. بۇل ءالپينيزمنىڭ ەڭ تالاپشىل باعىتتارىنىڭ ءبىرى سانالادى.
ەيگەر اتاۋى نەمىس تىلىنەن اۋدارعاندا «ادام جەگىش» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ونىڭ سولتۇستىك قابىرعاسىندا 1935 جىلدان بەرى كەمىندە 64 الپينيست قازا تاپقان. وسى سەبەپتى ول Mordwand – «قاتەرلى قابىرعا» دەگەن اتاۋعا يە بولعان. حح عاسىرداعى باسپاسوزدە بۇل باعىت ء«ولىم قابىرعاسى» دەگەن اتپەن كەڭىنەن تانىلدى. حەكمايەر باعىتى (6ا ساناتى) جارتاستى جانە مۇزدى رەلەفتە جوعارى دەڭگەيدەگى ورمەلەۋ شەبەرلىگىن, شەكتەۋلى ساقتاندىرۋ جاعدايىندا قوزعالۋ تاجىريبەسىن جانە ۇلكەن فيزيكالىق توزىمدىلىكتى تالاپ ەتەدى. مارشرۋت بويىندا تىك جارتاستار, مۇز الاڭدارى جانە قاتقان مۇز ارالاس كۇردەلى ۋچاسكەلەر كەزەكتەسىپ كەلەدى. بيىكتىك ايىرماسى شامامەن 1800 مەتر. بۇل قابىرعا تاس قۇلاۋى, قار كوشكىنى جانە اۋا رايىنىڭ كەنەت وزگەرۋىمەن دە قاۋىپتى.
JASA TEAM قۇرامىنداعى اسەربەكوۆ پەن ششۋكيننىڭ جەتىستىگى وتاندىق ءالپينيزمنىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتەدى. قازاقستان سپورتشىلارىنىڭ جاڭا بۋىنى بۇرىن ەۋروپالىق الپينيستەر باسىمدىق تانىتىپ كەلگەن تەحنيكالىق ەليتالىق الپينيزم باعىتتارىن مەڭگەرە باستادى.
