فوتو: shutterstock.com
ايەلدەردىڭ كاسىپكەرلىگى – ەكونوميكالىق ءوسىم مەن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ماڭىزدى كوزى. ايەلدەرگە تيەسىلى كومپانيالار قارقىندى دامىپ, جۇمىس ورىندارىن اشادى: مىسالى, اقش-تا ايەلدەر كومپانيالارى نارىققا قاراعاندا ەكى ەسە جىلدام وسەدى, 23 ملن جۇمىس ورنىن قامتاماسىز ەتەدى جانە شامامەن 3 ترلن دوللاردى ەكونوميكاعا قوسادى. دامۋشى ەلدەردە دە ايەلدەر بيزنەسى – دامۋ ءۇشىن ماڭىزدى رەسۋرس.
قازاقستانداعى 10,5 ملن ايەل – ەل حالقىنىڭ 51,1%-ىن قۇرايدى. جۇمىس ىستەيتىن ەل تۇرعىندارى اراسىندا ايەلدەردىڭ ۇلەسى – 48,5% (4,5 ملن ادام), ال جالدامالى قىزمەتكەرلەر اراسىندا – 49,5% (3,5 ملن ادام). ەلدەگى تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ (شوك) 48,2%-ى ايەلدەرگە تيەسىلى, ال تىركەلگەن اكتيۆتىك كاسىپكەرلىكتىڭ 49,5%-ى ايەلدەرگە تيەسىلى. بۇل كاسىپورىنداردا 1,5 ملن ادام, ياعني شوك-تىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى جۇمىس ىستەيدى. ءارتۇرلى جىلدارداعى باعالاۋلار بويىنشا, ايەلدەر قازاقستاننىڭ ءىجو-ءنىڭ شامامەن 40%-ىن قامتاماسىز ەتەدى.
وسى جاعدايدا ايەلدەردىڭ باستامالارىن قولداۋ, كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق پەن ەلدىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى فاكتور بولىپ وتىر.
ايەل كاسىپكەرلەرگە ارنالعان She’s Next حاكاتونىنا تىركەۋ باستالدى
ءداستۇر بويىنشا, 8 ناۋرىز قارساڭىندا ايەل كاسىپكەرلىگىن قولداۋ باستامالارىنا توقتالاتىن ranking.kz سايتىنىڭ مالىمدەۋىنشە, مىسالى 17 اقپاندا الماتىدا جىل سايىنعى Women in Business فورۋمى ءوتتى. وعان 300-دەن استام بيزنەس, قارجى سالاسى, حالىقارالىق ۇيىمدار, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار مەن تەحنولوگيالىق قوعامداستىق وكىلدەرى قاتىستى. فورۋمنىڭ باس سەرىكتەسى – Halyk Bank. شارا بارىسىندا جوعارعى ەكونوميكالىق ترەندتەر, بيزنەس دامۋى, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ اسەرى جانە ازاماتتىق بەلسەندىلىك ماسەلەلەرى تالقىلاندى. كاسىپكەر ايەلدەر مەن سالالىق ماماندار تاجىريبەلەرىن ءبولىستى, ماستەر-كلاستار مەن پراكتيكالىق سەسسيالار ۇيىمداستىرىلدى. قاتىسۋشىلار نەتۆوركينگ, بيزنەس بويىنشا ەكسپرەسس-كونسۋلتاتسيالار جانە كاسىبي كوۋچينگكە قول جەتكىزدى.
Halyk Bank 2018 جىلدان بەرى «جەنششينى ۆ بيزنەسە» باعدارلاماسى ارقىلى ايەل كاسىپكەرلىگىن جۇيەلى تۇردە قولداپ كەلەدى. وسى جىلدار ىشىندە 600-دەن استام ايەلگە 7 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى, جىلدىق پايىزدىق مولشەرلەمەسى 5%-8%. بيىلعى جىلى باعدارلاما اياسىندا 1 ملرد تەڭگە 10% جەڭىلدەتىلگەن مولشەرلەمەمەن قارجىلاندىرىلادى. وسىلايشا, بانكتىڭ ايەل بيزنەسىن دامىتۋعا بولگەن جالپى قاراجاتى 8 ملرد تەڭگەدەن اسادى.
بانكتىڭ كرەديتتىك پورتفەلىندە شوك سەگمەنتىندەگى 48%-49% قارجى ايەل كاسىپكەرلىگىندە شوعىرلانعان. سونىمەن قاتار, پورتفەلدىڭ جوعارى ساپاسى ايەلدەردىڭ جوعارى جاۋاپكەرشىلىگى مەن تابىستىلىعىن كورسەتەدى. ء«ۇمىت» باعدارلاماسى ارقىلى Halyk Bank ايەل بيزنەسىنە 4,1 ملرد تەڭگە قارجىلاي قولداۋ كورسەتتى.
بانك سونىمەن قاتار كەڭەس بەرۋ, قارجىلىق جوسپارلاۋ جانە ماسشتابتاۋ بويىنشا جان-جاقتى كومەك كورسەتەدى. بۇل ستارتاپتاردى ميكروكرەديتتەن ينۆەستيتسيالىق قارجىلاندىرۋعا دەيىن جەتكىزىپ, ءوندىرىستى كەڭەيتىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, ايەل كاسىپكەرلىگىن قولداۋ ارقىلى Halyk Bank تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمگە وڭ ىقپال ەتەدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باستاما – Visa She’s Next, Empowered by Visa, ول قازاقستاندا Halyk Bank-پەن بىرگە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. باعدارلاما ءبىلىم بەرۋ, ەكسپەرتتىك قولداۋ جانە گرانتتىق قارجىلاندىرۋ ارقىلى ايەل بيزنەسىن دامىتادى. ءتورت كەزەڭدە 40 مىڭنان استام ايەل قاتىستى, ءتورتىنشى كەزەڭدە 2 مىڭ بيزنەس-جوسپار ۇسىنىلسا, 7 جوبا گرانت پەن جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ الدى.
حالىقارالىق ينستيتۋتتار دا قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى (ەبرر) 2016 جىلدان باستاپ قازاقستانداعى ايەل كاسىپكەرلەرگە مەنتورلىق باعدارلامالار ارقىلى كومەك بەرەدى. باعدارلاما تەگىن, قاتىسۋشىلارعا توپتىق كەڭەس بەرۋ, شەبەرلىك ساباقتارى, حالىقارالىق Micro Mentor پلاتفورماسى ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار «بيزنەس-پرورىۆى جەنششين-پرەدپرينيماتەلەي» جانە «لۋچشيە مەنتورى» كونكۋرستارىنا قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار. IFC (ۆسەمىرلىك بانك قۇرىلىمى) ارقىلى ميكروقارجىلاندىرۋ جانە اۋىلدىق ايماقتارداعى كاسىپورىنداردى قولداۋ دا جۇزەگە اسادى.
ايەلدەر قوعامداستىعى Re.Women بەلسەندى تۇردە ايەلدەردى قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ومىرىنە تارتۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار, «وتباسى بانك» پەن ازيا دامۋ بانكى (ابر) بىرلەسىپ ايەل كاسىپكەرلەرگە ارنالعان «ۇماي» جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق باعدارلاماسىن ىسكە قوسقان. باعدارلاما 2021 جىلى باستالعان, بيىلعى جىل –كەلىسىم كەزەڭىندە تۇر.
مىنە, ءدال وسىنداي ينيتسياتيۆالار ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى, كاسىپكەرلىك ورتانى نىعايتادى جانە تۇراقتى ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋعا, سونىمەن قاتار بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا, اتاپ ايتقاندا, گەندەرلىك تەڭدىك پەن ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدى.
