سۋرەتتى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
ەل يگىلىگى جولىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ارۋلار
– بۇل مەيرام – مەيىرىم مەن جىلۋلىقتىڭ, دانالىق پەن سۇلۋلىقتىڭ نىشانى. ايەل – تىرشىلىكتىڭ تىرەگى, بەرەكەنىڭ باستاۋى. بۇل – اقيقات. «بەسىكتى دە, الەمدى دە تەربەتكەن» ايەلدىڭ جۇرەگى – ىزگىلىكتىڭ مەكەنى. سوندىقتان ايەلدىڭ قادىرى ەلدىڭ قادىرى دەپ ايتساق, ارتىق بولمايدى. بۇگىن مەن اقوردا تورىندە سىزدەرگە جانە بارشا قازاقستان ايەلدەرىنە زور ريزاشىلىعىمدى جانە العىسىمدى ايتامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, حالقىمىز قاي زاماندا دا اناسىن ارداقتاعان, قارىنداسىنا قورعان بولعان, قىزدارىن سىيلاپ, تورىنەن ورىن بەرگەن. جۇرتىمىز ەڭ كيەلى قۇندىلىقتارعا «انا» ءسوزىن قوسىپ, «وتان انا», «جەر-انا», «انا ءتىلى» دەپ كونە زاماننان بەرى ايتىپ كەلەدى. بابالارىمىز «اتادان – وسيەت, انادان – قاسيەت» دەگەن. وسى ماعىناسى تەرەڭ ءداستۇر قازىرگى قۇبىلمالى, كۇردەلى زاماندا مىندەتتى تۇردە ءوز جالعاسىن تابۋى كەرەك. بۇل ماقساتتى ورىنداۋ – ۇرپاقتار الدىنداعى پارىزىمىز. ويتكەنى ۇلتىمىزدىڭ بولمىسى, ءتىلى مەن ءدىلى, سالت-ءداستۇرى ۇرپاققا انانىڭ ايالى الاقانىمەن, تاعىلىمدى تاربيەسىمەن داريدى.
– قيىندىعى مەن سىن-قاتەرى قاتار جۇرەتىن اسا جاۋاپتى قىزمەتتەردە جۇمىس ىستەيتىن نازىك جاندىلار از ەمەس. ولار وتان الدىنداعى پارىزىنا ادال بولىپ, ەلىمىزدە زاڭ مەن ءتارتىپتىڭ ورنىعۋىنا اتسالىسىپ جاتىر. ءادىل سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرىپ جۇرگەن سۋديالاردىڭ جارتىسىنان كوبى ايەلدەر. سونداي-اق توتەنشە جاعدايلار, پروكۋراتۋرا, ىشكى ىستەر, قورعانىس جانە ارناۋلى قىزمەت سالاسىندا 45 مىڭنان اسا ايەل ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. جاقىندا دۋبايدا كۇشتىك قۇرىلىمدار مەن ارنايى جاساقتاردىڭ SWAT Challenge جارىسى ءوتتى. اسا بەدەلدى حالىقارالىق سايىستا ەلىمىزدىڭ «توميريس» قۇراماسى ەشكىمگە دەس بەرمەي, قىزدار اراسىندا ۇزدىك اتاندى. ولار بايراقتى باسەكەدە شىدامدىلىق پەن شەبەرلىكتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتتى. بۇل ءاليا مولداعۇلوۆا مەن مانشۇك مامەتوۆانىڭ داڭقتى جولىن ۇزبەي كەلە جاتقان ناعىز باتىر قىزدارعا ءتان قاسيەت ەكەنى ءسوزسىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت عىلىمدا, ونەردە, سپورتتا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا, مەملەكەتتىك قىزمەتتە, بيزنەستە جانە ەل ءومىرىنىڭ باسقا دا ماڭىزدى سالالارىندا تاباندى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ايەلدەردىڭ كوپ ەكەنىن العا تارتتى. وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ سالتاناتتى جيىننىڭ ورتاسىنان تابىلعان بىرنەشە حانىمنىڭ ەڭبەگىنە توقتالىپ ءوتتى. بۇل قاتاردا «وتان» وردەنىمەن ماراپاتتالعان مارفۋعا اجىعاليەۆا, «ەڭبەك داڭقى» وردەنىن يەلەنگەن شاكيرا ىدىرىسوۆا, ءىى دارەجەلى «بارىس» وردەنىنە لايىق دەپ تانىلعان ءبيبىسارا اساۋباەۆا, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلگەن سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قارجى سالاسىنىڭ تاجىريبەلى مامانى ولگا پەرەپەچينا, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سنەجاننا يماشەۆا مەن ەكاتەرينا سمىشلياەۆا, كورنەكتى عالىم, مۇناي-گاز سالاسىنداعى ونەرتاپقىش ءمانسيا باباشەۆا, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى» قۇرمەتتى اتاعىن العان الماتى قالاسىنداعى №95 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ حيميا ءپانى مۇعالىمى تاتيانا بەلوۋسوۆا, ءبىلىم سالاسىنداعى ماسەلەلەردى ءجيى كوتەرىپ جۇرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى يرينا سميرنوۆا, «پاراسات» وردەنىن يەلەنگەن كونكيمەن جۇگىرۋدەن جاستار اراسىنداعى بەس دۇركىن الەم چەمپيونى كريستينا شۋمەكوۆا, قالامگەر-اۋدارماشى, ءتىل جاناشىرى كامال الپەيىسوۆا, «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالعان تابيعاتتى قورعاۋ ىسىنە زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ماريا زەينەلوۆا, مۇناي ءوندىرۋ سالاسىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ايسۇلۋ شۋاقباەۆا, تاجىريبەلى پەداگوگ جاننا لەۆكوۆيچ, «شاپاعات» مەدالى تابىستالعان جاس مۇعالىم ماريا سۋرينا, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن العان تىكۇشاق پيلوتى اقەركە شوپاتاەۆا, قازاقستاندا بالەت ونەرىن دامىتۋعا بەلسەنە اتسالىسىپ جۇرگەن بەلگىلى ونەرپاز سۋزۋكي كانون ەسىمدەرى اتالدى.
– ءبىز وتانىمىزدىڭ كوركەيىپ, گۇلدەنۋىنە زور ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن وسىنداي ارۋلاردى ماقتان تۇتامىز, ولاردى جاس بۋىنعا ۇلگى ەتەمىز. «وتان وتباسىنان باستالادى» دەگەن ءسوزدىڭ تەرەڭ ءارى جان-جاقتى ماعىناسى بار. قازاق ايەلدەرى شاڭىراقتىڭ ىرىس-بەرەكەسىن ارتتىرىپ, ونەگەلى ۇرپاق ءوسىرىپ وتىر. وتباسىنداعى قاسيەتتى ميسسياسى مەن وتان الدىنداعى قاستەرلى مىندەتىن قاتار اتقارىپ ءجۇر. مەن مۇنى ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ كورىنىسى جانە ۇلكەن ەڭبەكتىڭ ارقاسى دەپ سانايمىن. ءار وتباسىندا تۇراقتىلىق, بەرەكە-بىرلىك پەن ىرىس-نەسىبە بولسا, وتانىمىز دا ءوسىپ-وركەندەيدى. ايەل – ۇلتتىڭ جان دۇنيەسى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ولار – شابىتتىڭ قاينار بۇلاعى, شىعارماشىلىق مۋزاسى, ادەمىلىك ەتالونى. الەمدەگى سۇلۋلىقتىڭ ءبارى ايەل بەينەسىمەن استاسادى. ەلىمىزدىڭ دامۋىندا ايەلدەر قاۋىمىنىڭ ءرولى وراسان زور, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ادامزاتتىڭ كوركەم جاراتىلىسى سانالاتىن ايىمدارىمىز نازىكتىگىنە قاراماستان كوپ مىندەتتى, ءتىپتى ايەلدەرگە ءتان ەمەس اۋىرتپالىقتى مويىماي كوتەرىپ ءجۇر. بىراق مويىنداۋىمىز كەرەك, قانشاما قيىندىققا, كەدەرگىگە, جاۋاپكەرشىلىككە, كەيدە ەر-ازاماتتاردىڭ ولقىلىعىنان بولاتىن كەلەڭسىزدىكتەرگە تاپ بولسا دا, ايەل ارقاشان اقىل مەن اجاردىڭ ايناسى بولىپ قالا بەرەدى. ايەلدەردىڭ باستى قۇپياسى دا, ءاۋ باستاعى تابيعي بولمىسى دا – وسىندا. ولار قالاسا, كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرلىكتى مەرەكەگە اينالدىرا الادى, جاداۋ كوڭىلىڭە جارقىن ساۋلە تۇسىرەدى, مۇمكىن ەمەستى مۇمكىن قىلادى, ءتىپتى سوعىستى دا توقتاتىپ, بەيبىت ءومىر ورناتادى. ۇلتتىڭ بولاشاعى ايەلدەرگە بايلانىستى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
وتباسى ينستيتۋتى – تۇراقتى دامۋ نەگىزى
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازىر قازاقستان اۋقىمدى جاڭعىرۋ جولىنا ءتۇسىپ جاتقان كەزەڭدە ايەلدەردىڭ جاسامپازدىق ءرولى ارتا تۇسەتىنىن العا تارتتى.
– رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلعان حالىق كونستيتۋتسياسىنىڭ جوباسى مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعىن, دامۋ باعدارىن ايقىندايتىن تاريحي قۇجات دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. الەمدەگى احۋال ۋشىعىپ تۇرعان ۋاقىتتا جاڭا كونستيتۋتسيا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن نىعايتادى, ەلىمىزدەگى بارلىق قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىنە جاڭا سەرپىن بەرەدى. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى ارقاۋى – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن, ەگەمەندىگى مەن تەرريتوريالىق تۇتاستىعىن, ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىگىن قورعاۋ. اتا زاڭنىڭ جاڭا جوباسىندا كوپتەگەن دامىعان ەلدە كەزدەسە بەرمەيتىن ناقتى الەۋمەتتىك نورمالار كەڭىنەن قامتىلعان. مەن بۇعان سەنىمدىمىن. كونستيتۋتسياداعى اتالعان ەرەجەلەر مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك سيپاتىن كۇشەيتە تۇسەدى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندا حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسى وتە جاقسى دامىعانىن, مەملەكەت وسى سالاداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن مۇلتىكسىز ءارى ۋاقتىلى ورىنداپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جۇزدەن استام نەشە ءتۇرلى الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن جەڭىلدىكتەر بار, تەگىن قامتاماسىز ەتىلەتىن باعدارلامالار كوپ. بۇل – بۇگىنگى كۇننىڭ جاعدايى. ال ءبىز ەرتەڭگى كۇنگە, الىس بولاشاققا قاراۋىمىز كەرەك.
ەڭ باستىسى – ادام كاپيتالىن جاقسارتىپ, ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان ءبىلىمدى, ەڭبەكقور, جاسامپاز ۇرپاقتى, ياعني ادال ازاماتتاردى تاربيەلەۋگە باسا ءمان بەرۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا دۇنيە ءجۇزىنىڭ ءاربىر تۇكپىرىندە ادام كاپيتالى نەمەسە ادام ساپاسى تۋرالى ايتىلىپ ءجۇر. بۇل – بۇگىنگى تەحنولوگيالىق زاماننىڭ سۇرانىسى, تالابى. ەلىمىز ءۇشىن بۇل – اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەت. وسى ىستە ايەلدەردىڭ ءرولى ايرىقشا ەكەنى ءسوزسىز.
– قازاقستان الەۋمەتتىك ساياساتقا ءاردايىم جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعان. شىن مانىندە, مۇقتاج ازاماتتارىمىزعا ناقتى, اتاۋلى كومەك كورسەتىلەدى. بۇل ساياسات الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. مىسالى, ەلىمىزدە بالا دۇنيەگە كەلگەن كەزدە ءتيىستى الەۋمەتتىك تولەمدەر جاسالادى. بەرىلەتىن قارجىنىڭ كولەمى قوماقتى. بۇدان بولەك, ءسابي ءبىر جارىم جاسقا تولعانشا جورگەكپۇل تولەنەدى. كوپتەگەن مەملەكەتتە, سونىڭ ىشىندە ەۋروپانىڭ باي-قۋاتتى ەلدەرىندە ايەلدەر ەكى-ءۇش ايدان كەيىن جۇمىسقا شىعۋعا ءماجبۇر. ال قازاقستاندا جاس انالار ءۇش جىلعا دەيىن ۇيدە وتىرىپ, بالا تاربيەسىمەن الاڭسىز اينالىسا الادى. سونداي-اق ولاردىڭ جۇمىس ورنى ساقتالادى, دەكرەتتىك دەمالىستاعى ۋاقىتى ەڭبەك وتىلىنە قوسا ەسەپتەلەدى. مەملەكەت باسشىسى رەتىندە مەن انا مەن بالانى قولداۋعا ايرىقشا ءمان بەرەمىن. مۇنى پرەزيدەنتتىڭ باسقا دا قىزمەتتىك مىندەتتەمەلەرى سياقتى اسا ماڭىزدى ءىس دەپ سانايمىن. بۇل باعىتتا قاجەتتى زاڭنامالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق شارالار قابىلداندى. ەندى, مىنە, وتباسى ينستيتۋتىن قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ وتە ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە كۇشەيتەمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇعان قوسا پرەزيدەنت «نەكە – ەر مەن ايەلدىڭ مەملەكەتتىك زاڭعا سايكەس تىركەگەن ەرىكتى جانە تەڭ قۇقىقتى وداعى» دەگەن نورما العاش رەت بەكىتىلىپ وتىرعانىن دا ايتتى. مۇنداي زاڭ ەرەجەسى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا, سونداي-اق ايەلدەر مەن انالاردىڭ وتباسىنداعى ءرولىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «نەكە جانە وتباسى, انا, اكە مەن بالا مەملەكەت قورعاۋىندا بولادى» دەگەن نورما زامانعا ساي جاڭا مازمۇنمەن تولىقتى. قۇقىقتىق تۇرعىدان اناعۇرلىم ءدال تىركەستەر ارقىلى قىزداردى تۇرمىس قۇرۋعا ماجبۇرلەۋ سەكىلدى ۇيات قۇبىلىستارعا كونستيتۋتسيادا توسقاۋىل قويىلادى.
وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ وتباسىن قورعاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىل قوعامدىق لاۋازىمىن ەنگىزۋ ادام قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋى مەن وتباسى ينستيتۋتىن كۇشەيتەتىنىن مالىمدەدى. وتباسى ومبۋدسمەنى پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رەتىندە قىزمەت ەتىپ, اتقارىلعان ىستەر تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنا ەسەپ بەرىپ وتىرادى. مۇنداي جۇيە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ شارالارىن كەشەندى تۇردە جولعا قويۋمەن قاتار, وتباسى ساياساتىنداعى باسقا ماڭىزدى تۇيتكىلدەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءداستۇر مەن ىلگەرىلەۋ جولىندا
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, حالىق كونستيتۋتسياسىنىڭ جوباسى رەفەرەندۋمدا جۇرتشىلىقتىڭ جاپپاي قولداۋىنا يە بولعان جاعدايدا مەملەكەتتىگىمىزدىڭ وزىق يننوۆاتسيالىق جۇيەسىن قۇرۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق باس قۇجات جاساندى ينتەللەكت جانە جاپپاي تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندە قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋىنا ۇزاقمەرزىمدى جانە مىزعىماس نەگىز قالايتىنى ءسوزسىز. دەيتۇرعانمەن, ساپالى ادام كاپيتالى بولماسا, قارقىندى تەحنولوگيالىق دامۋعا قول جەتكىزۋدىڭ قيىن بولارى ايدان انىق. سوندىقتان وسى ماڭىزدى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن ەل ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا, اتاپ ايتقاندا, الەۋمەتتىك ساياسات پەن يمميگراتسيانى رەتتەۋ ماسەلەسىنە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراپ, تىڭ تاسىلدەر ازىرلەۋ قاجەت بولادى.
– تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, تەحنولوگيا دامۋىندا ناقتى پروگرەسكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ساپالى ادام كاپيتالىن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ ءىسىن شىنداپ قولعا الۋ كەرەك. بۇل پروبلەماعا كوز جۇما قاراۋعا بولمايدى. دەمەك الەۋمەتتىك ساياساتتى, سونىڭ ىشىندە يمميگراتسيا ماسەلەسىن قايتا قاراپ, جاڭا تاسىلدەر ازىرلەگەن ءجون. الەم تۇبەگەيلى وزگەردى. بۇل ۇدەرىس بارعان سايىن ۇدەي تۇسەدى. بىزگە دە, ياعني كۇللى قازاقستانعا وزگەرەتىن كەز كەلدى. ايتپەسە وتە قيىن بولادى. ستراتەگيالىق الەۋەتىمىزدىڭ كىلتى ينفراقۇرىلىم, تەحنولوگيا, ءبىلىم جانە عىلىم سالالارىندا جاتىر. لايىم سولاي بولۋعا ءتيىس. ۇلتتى پروگرەسس جولىمەن ورگە سۇيرەيتىن, ەلىمىزدى وتكەننىڭ تاپتاۋرىن, قاساڭ تۇسىنىكتەرىنەن ادا وركەنيەتتى ءارى ۇيلەسىمدى قوعامعا اينالدىرۋدىڭ العاشقى قادامدارى وسى سالالاردان باستاۋ الۋى كەرەك. الايدا جارقىن بولاشاققا قاراي ۇمتىلۋ ءتۇپ-تامىرىڭدى ۇمىتۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ماسەلە – جاھاندىق ۇدەرىستەرگە ەلىكتەۋ تۋرالى دا ەمەس, الدىمىزدا تۇرعان ماقسات – بولمىسىمىزدى جوعالتىپ, بابالارىمىز امانات ەتكەن ۇلى دالانىڭ باعا جەتپەس مۇراسىن جادىمىزدان شىعارىپ الماۋ. وعان ءبىزدىڭ قۇقىمىز جوق. دەگەنمەن ء«داستۇردىڭ وزىعى بار, توزىعى بار» دەيدى. ءبىز كونە زاماننان بەرى كەلە جاتسا دا, قازىرگى داۋىرگە ساي كەلەتىن قۇندىلىقتاردى عانا پايدالانۋىمىز كەرەك. سوندا عانا دۇنيە جۇزىندە ناعىز جاسامپاز ۇلت رەتىندە مويىندالامىز. كونستيتۋتسيامىزدىڭ جاڭا جوباسى مادەني كودىمىزدى ساقتاپ, جالپىۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ باس قۇجاتى حالقىمىزدى ءداستۇر مەن دامۋ ۇيلەسىم تاپقان داڭعىل جولعا تۇسىرمەك, – دەدى پرەزيدەنت.
بۇل رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ قۋاتتى جانە تۇراقتى ەكونوميكاسى بار ادىلەتتى, باسەكەگە قابىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا جەتەلەيتىن ورنىقتى دامۋدىڭ ينستيتۋتتىق جانە قۇقىقتىق نەگىزدەرى كونستيتۋتسيا جوباسىندا كورىنىس تاپقانىن اتاپ ءوتتى.
– ال قازىرگى اتا زاڭىمىز قابىلدانعان شاقتا قازاقستان ەڭسەسىن ەندى تىكتەپ جاتقان ەدى. ول كەزدە ەگەمەندىكتى ساقتاپ قالۋ, بيلىك ينستيتۋتتارىن قۇرۋ, ەلدەگى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىنە باسىمدىق بەرىلدى. بۇگىنگى كونستيتۋتسيا ەلىمىزدىڭ قول جەتكىزگەن بارلىق جەتىستىگىنىڭ باستاۋىندا تۇردى. بۇل – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسى. بىراق زامان ءبىر جەردە تۇرمايتىنى بەلگىلى. قازىر قازاقستان – حالىقارالىق بەدەلى بيىك, ساياسي جۇيەسى مىعىم, ەكونوميكاسى ورنىقتى دامىپ جاتقان قۋاتتى مەملەكەت. شەتەلدەگى ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار ەلىمىزدى ءىرى ورتا مەملەكەت رەتىندە مويىنداپ, قۇرمەت بىلدىرۋدە. ءبىز بۇۇ جارعىسىنىڭ نەگىزىنە اينالعان حالىقارالىق قۇقىق ساقتالۋى قاجەت دەپ سانايمىز. الداعى ۋاقىتتا دا وسى قاعيداتتان اينىمايمىز. بۇل – قازاقستاننىڭ ناقتى ۇستانىمى. ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىندا ۇلتتىق زاڭناما تالاپتارىن ەسكەرمەي, ونى ەكىنشى ورىنعا قوياتىن ەكىۇشتى ەرەجە بولماۋى كەرەك. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى. بۇل دا تاۋەلسىزدىك پەن ەگەمەندىك ماسەلەسى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت اتا زاڭىمىزدا قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن, ەتنوسارالىق, كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى, تولەرانتتىلىقتى نىعايتاتىن نورمالار بار ەكەنىنە توقتالدى. بۇل – ءبىزدىڭ ساياسي, رۋحاني قۇندىلىقتارىمىز. سوندىقتان ونى قۇقىقتىق تەتىكتەر ارقىلى كۇللى قوعام بولىپ قورعاۋعا مىندەتتىمىز.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز وڭىرىندەگى ەڭ ۇلكەن ەكونوميكا سانالادى. قازاقستان دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ءىرى 50 ەكونوميكانىڭ قاتارىنا قوسىلدى. بۇل 20 ميلليون حالقى بار ەل ءۇشىن جاقسى ناتيجە دەپ ايتۋعا بولادى.
– ءبىز بارلىق ەلمەن تىعىز قارىم-قاتىناستى دامىتىپ, تەڭگەرىمدى, ساليقالى, ۇلت مۇددەسىنە ساي سىرتقى ساياساتتى جۇرگىزە وتىرىپ, ءوز جولىمىزبەن ءجۇرىپ كەلەمىز. ال جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋ, بۇل – ۋاقىت تالابى, مەملەكەتىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان وزەكتى, شۇعىل مىندەت. باس قۇجاتتىڭ جوباسى قازاقستاننىڭ تۇعىرى بەرىك, باعدارى ايقىن, الىسقا كوز تىگەتىن وزىق ويلى ەل ەكەنىن كورسەتەدى. ونىڭ ءار نورماسى ۇلت مۇددەسىنە قىزمەت ەتەدى. اتا زاڭ جوباسىندا ادىلدىك پەن وتانشىلدىق, زاڭ مەن ءتارتىپ, تازالىق پەن ادالدىق قاعيداتتارى ايقىن كورىنىس تاپتى. ءبىز ءبارىمىز ءبىر ۇلت بولىپ تاريحي جولدىڭ تورابىنا جەتتىك, ەندى حالقىمىز كەلە جاتقان جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا ەل تاعدىرىنا اسەر ەتەتىن تاڭداۋىن جاسايدى. مەن جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ءمان-ماڭىزىنا جاقىن ارادا تاعى دا كەڭىرەك توقتالامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى مەرەكەلىك جيىنعا ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان كوپتەگەن ماماندىق يەلەرى كەلىپ وتىرعانىن, ولار ءتۇرلى سالادا تابىستى جۇمىس ىستەپ, ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا اتسالىسىپ جۇرگەنىن ۇلكەن ريزاشىلىقپەن اتاپ ءوتتى جانە ولاردى جوعارى مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانىن مالىمدەدى.
