تاياۋ شىعىستاعى دۇربەلەڭ: اقيقاتتىڭ اۋىر جولى

اسكەري وپەراتسيا – كۇتپە­گەن جەردەن بولعان توسىن جاع­داي ەمەس. بۇل – الىپ دەرجاۆا­لاردىڭ وندا­عان جىلداردان بەرى كەلە جاتقان مۇددەلىك قاقتى­­عىس­تارىنىڭ شارىقتاۋ شەگى. اسىرەسە بىلتىردان بەرى گازا سەكتورىنداعى احۋالعا الاڭداعان يران بيلىگى ءيزرايلدىڭ مىسىن باسۋ ماقساتىندا اۋەدەن ءبىراز سوققى جاساعان. يزرايل دە قاراپ قالمادى. ماۋ­سىم ايىنداعى بۇل قاقتىعىس 12 كۇنگە سوزىلدى. قاق­تى­عىس كەزىندە يزرايل يراننىڭ يادرولىق جانە اسكەري زىمىران نىساندارىنا جاپپاي شابۋىل جاسادى. يران يزرايلگە 550-دەن اسا بالليستيكالىق زى­مىران مەن 100-دەن اسا درون ۇشىرۋ ارقىلى جاۋاپ قاي­تاردى. ارتىنشا شيەلەنىستى «رەتتەۋگە» اقش قوسى­لىپ, يراننىڭ يادرولىق نىساندارىنا اۋەدەن شاب­ۋىل جاساپ, شىعىنعا باتىردى. وسىلايشا, ءبىر-بىرىن­ە قىرعي-قاباق تانىتىپ, وشپەندىلىكپەن ءوربىپ كەل­گەن تەكەتىرەس 28 اقپان كۇنى اقىرى شەگىنە جەتىپ تىندى.

بالەنىڭ ءبارى يادرولىق قارۋدا بولىپ وتىر. بىلتىر 22 ماۋ­سىمدا اقش اسكەرى يراننىڭ فوردو, ناتانز, يسفاحان سىندى ءۇش نەگىزگى يادرولىق نىسانىنا «Operation Midnight Hammer» («تۇنگى بالعا» وپەراتسياسى) دەگەن كود اتىمەن سوققى جاسادى. الەمدىك اقپارات اگەنتتىكتەرى بۇل ارەكەتتى ايماقتاعى قاقتىعىستىڭ ەڭ ءىرى اسكەري ەسكالاتسياسى رەتىندە باعالاپ, سوعىستىڭ ءارى قاراي كۇشەيە تۇسەتىن قاۋپى تۋرالى سول كەزدە-اق ەسكەرتكەن ەدى.

وزدەرى ۇلتتىق ماقتانىشى سانايتىن نەگىزگى يادرولىق نىساندارى ىستەن شىققانىنا قىنجىل­عان يران بيلىگى 2 شىلدە كۇنى سانك­تسيالىق قىسىم كۇشەيسە, يادرو­لىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتان شىعۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتىپ, مالىمدەمەسىندە سوعىس ءورتىن قايتا مازداتقانداي بولدى.

كوپ ۇزاماي شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ەگەر يران وسىعان دەيىن سوققى العان يادرولىق نىساندارىن قايتا قالپىنا كەلتىرگىسى كەلسە, ولار ءبىرجولا جويىلاتىنىن ەسكەرتتى. ارتىنشا يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابباس اراگچي تەگەران اقش-تىڭ شابۋىلدارىنا قاراماستان ۋران بايىتۋدان باس تارتپايتىنىن مالىمدەدى.

وسىلايشا, وتكەن جىلعى جازدان بەرى «اقپاراتتىق سوعىسقا» ۇلاسقان «ەرەگەس» بيىلعى وتكەن ايدان بەرى سوزدەن ىسكە كوشكەندەي بولىپ ەدى. ياعني اقپان ايىندا ومان بيلىگىنىڭ ارااعايىندىعىمەن قوس تاراپ جەنەۆادا ءبىر ۇستەل باسىندا بىرنەشە مارتە باس قوسىپ, ورتاق كەلىسىمگە كەلۋ ماسەلە­سىن تالقىلاعان. كەلىسىمدەردىڭ كەيبىر تارماقتارى ءساتتى بولسا, تاراپتار كەي شارتتار بويىنشا ىمىراعا كەلە المادى. ەكى ەلدىڭ كەلىسسوزدەرى سوڭعى مارتە 27 اقپان كۇنى جەنەۆادا ءوتتى. ال وسى اپتادا اۋستريا استاناسى ۆەنادا تەحنيكالىق كەلىسسوزدەر وتۋگە ءتيىس-ءتىن. بىراق سول كۇنى-اق جاعداي كۇرت ۋشىعىپ كەتتى.

يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ توڭىرەگىندەگى شيەلەنىستىڭ ساقتالۋىنا بايلانىستى سول كۇنى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ونداعى وتانداستارىمىزعا جاعداي تۇراقتالعانعا دەيىن يرانعا بارۋدان ۋاقىتشا باس تارتۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار ەل ازاماتتارىن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە ساپارلاردى جوسپارلاۋ بارىسىندا قازىرگى جاعدايدى جانە ونىڭ كۇردەلەنۋ قاۋپىن نازارعا الىپ, جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا شاقىردى.

وسىلايشا, 28 اقپان كۇنى يزرايل تەگەرانعا «پرەۆەنتيۆتىك سوققى» جاسادى. كوپ ۇزاماي سول كۇنى-اق ترامپ يرانعا قارسى اۋقىمدى اسكەري وپەراتسيا باستا­عانىن مالىمدەدى. اقش پرە­زيدەنتى ءوزىنىڭ «Truth Social» پلاتفورماسىندا سەگىز مينۋتتىق بەينەمالىمدەمە جاريالاپ, شابۋىلدار «يراننىڭ يادرولىق ارسەنالىن جويۋعا جانە امەريكا حال­قىن قورعاۋعا باعىتتالعان» دەدى.

بۇعان جاۋاپ رەتىندە تەگەران دا دەرەۋ بىرنەشە بالليستيكالىق زىمىراندى ءيزرايلدىڭ سولتۇستىك جانە ورتالىق ايماقتارىنا, سونداي-اق يەرۋساليمگە باعىت­تادى. «اۋە دابىلدارى تەل-اۆيۆتە, سولتۇستىك قالالاردا جانە است­انا ايماعىندا ەستىلدى», دەپ حا­بارلادى «The Times of Israel». سونداي-اق يران اقش-پەن باي­لانىسى تىعىز كورشىلەس اراب ەلدەرىنە دە زىمىراندارىن ۇشىردى. پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە جاتاتىن باحرەين, كۋ­ۆەيت جانە يوردانيادا سيرەنا­نىڭ داۋى­سى ەستىلىپ, بىرقا­تار ەلدىڭ بيلىگى ازاماتتاردى جا­سىرىنۋعا جانە اسكەري نىسانداردان اۋلاق بولۋعا شاقىردى. ءباا استاناسى ابۋ-دابيدە ءبىر ادامنىڭ قازا تاپقانى راستالدى. دۋباي حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ وپەر­ا­تورى «Dubai Airports» كومپا­نياسىنىڭ مالىمەتىنشە, شابۋىل سالدارىنان ءتورت قىزمەتكەر جاراقات العان.

ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مي­نيستر­لىگى سول كۇنى يرانداعى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ اراسىندا زارداپ شەككەندەر تۋرالى اقپارات جوق ەكەنىن مالىمدەدى. سول ساتتە يران اۋماعىندا 96 قازاقستان ازاماتى بولعانى حابارلاندى.

ءاپ-ساتتە-اق استان-كەستەڭى شىق­قان تاياۋ شىعىستاعى احۋال­دىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى ەلىمىز يران, يزرايل, سيريا, يراك, يوردانيا جانە ليۆان اۋە كەڭىستىگىنىڭ ۇستىنەن, شەگىندە جانە ماڭىندا ۇشۋعا تولىق تىيىم ەنگىزدى. «Air Astana» كومپانيالار توبى 3 ناۋرىزدى قوسا العانعا دەيىن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە بارلىق رەيستى توقتاتتى.

28 اقپان كۇنى تۇندە پەنتاگون «ەپيكالىق قاھار» دەپ ايدار تاققان يرانعا باعىتتالعان اسكە­ري وپەراتسياسىن باستادى. ال كەشە يزرايل شەنەۋنىكتەرى يراننىڭ جوعارعى جەتەكشىسى حامەنەيدىڭ قازا تاپقانى تۋرالى حابار تاراتتى. مۇنى ترامپ تا مالىمدەدى. دەگەنمەن يران بيلىگى كوسەمنىڭ ءدىن امان ەكەنىن, كوڭىل كۇيى دە جاقسى ەكەنىن جاريالاپ, العاشىندا بۇل اقپاراتتى جوققا شىعاردى. تەك جەكسەنبىنىڭ تاڭىندا يراننىڭ مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگى IRNA ەلدىڭ جوعار­عى كوشباسشىسى اياتوللا ءالي حامەنەيدىڭ وتباسى مۇشەلە­رىمەن بىرگە قازا تاپقانىن حابارلادى. اياتوللانىڭ قازاسىنا بايلانىستى ەلدە 40 كۇندىك جال­پى­ۇلتتىق ازا تۇتۋ جاريالانىپ, جەتى كۇندىك مەملەكەتتىك دەمالىس بەلگىلەندى. جەرگىلىكتى باق حامەنەيدىڭ 28 اقپان كۇنى, زىمىرانداردىڭ العاشقى لەگى­نەن-اق قازا تاپقانىن جازدى.

سەنبى كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قاۋىپسىز­دىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى عيزات نۇرداۋلەتوۆكە كۇش­تىك قۇ­رىلىمدار مەن سالالىق مي­نيستر­لىكتەردىڭ جەتەكشىلەرى­مەن بىرگە يرانداعى احۋالدىڭ ۋشىعۋىنا جانە ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىققا قاتەر ءتوندىرۋ ىقتيمالدىعىنا بايلانىستى شۇعىل شارالار جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى – ءباسپاسوز حاتشىسى ايبەك سمادياروۆ حابارلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن بارلىق كۇشتىك قۇرىلىمدار تاۋلىكتىك جۇمىس كەستەسىنە كوشىرىلدى. ۇكىمەتتە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جەتەك­شىلىك جاسايتىن ارنايى مونيتورينگ توبى جۇمىسقا كىرىستى. ءوڭىر اكىمدەرىنە تاياۋ شىعىستا بولىپ جاتقان جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, شەشىم قابىلداۋ تاپسىرىلدى.

سونداي-اق ايبەك سمادياروۆ 1 ناۋرىز كۇنى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان پرەزيدەنتى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, ساۋد ارابياسى, قاتار, باحرەين جانە كۋۆەيت مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىنا وسىناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە شىنايى قولداۋى مەن تىلەكتەستىگىن ءبىلدىرىپ, حات جولداعانىن حابارلادى. رەسمي اقپاراتتا مەملەكەت باسشىسى دوستاس ءارى باۋىرلاس ەلدەردىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرۋگە باعىتتالعان بارلىق اسكەري ارەكەتتى باتىل ايىپتايتىنى ايتىلعان.

سونداي-اق مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تاياۋ شىعىستاعى احۋالدى ءجىتى قاداعالاپ وتىرعانى ءمالىم بولدى. پرەزيدەنتتىڭ كەڭەس­شىسى – ءباسپاسوز حاتشىسى ايبەك ءسمادياروۆتىڭ «Telegeram» ارناسىندا تاراتقان اقپاراتىنا سۇيەنسەك, قاسىم-جومارت توقاەۆ يوردانيا كورولى ءىى ابداللاعا حات جولداپ, قازاقستان قازىرگىدەي سىن ساعاتىندا باۋىرلاس يوردان حالقىنا قولداۋ مەن تىلەكتەستىك بىلدىرگەن.

ال كەشە پرەزيدەنت قاتار مەملەكەتىنىڭ ءامىرى شەيح ءتاميم بەن حاماد ءال تانيمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا تاياۋ شىعىستاعى احۋال­دى تالقىلادى. پرەزيدەنت اي­ماقتا قاقتىعىستىڭ ءورشىپ كەت­كەنى­نە الاڭداۋشىلىق ءبىلدى­رىپ, وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە ءامىر مەن باۋىرلاس قاتار حالقىنا تىلەكتەس ەكەنىن ايتتى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ءباا پرەزيدەنتى شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناحايان­مەن دە تەلەفون ارقىلى سويلەستى. پرەزيدەنت تاياۋ شى­عىس­ت­اعى احۋالدىڭ ۋشىعۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, امىر­لىكتەردىڭ باسشىلىعى مەن بارشا حالقىنا شىنايى قۇرمەتىن, قولداۋى مەن تىلەكتەستىگىن جەتكىز­دى. قاسىم-جومارت توقاەۆ قارۋلى قاقتىعىس بارىسىندا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمىنا زاقىم كەلگە­نى­نە قىنجىلاتىنىن ايتتى.