ورمانىمىز ويسىراماسىن

ورمان – ەل بايلىعى, حالىقتىڭ باعا جەتپەس يگىلىگى. قۇدايعا شۇكىر, ەلىمىزدە ورمان-توعاي بارشىلىق. قوستاناي ءوڭىرىنىڭ ورتالىق تۇسىندا قۇمداۋىتتى القاپتاردا قىلقان جاپىراقتى قاراعايى باسىم اراقاراعاي, امانقاراعاي, قازانباسى, ناۋىرزىم, سىپسىڭ ورماندارى الىپ جاتىر. جاسىل جەلەكتى ورمان القاپتارى ەڭ اۋەلى كوز تارتار تابيعاتىمەن, سان-الۋان اڭ-قۇستارىمەن, ساف اۋاسىمەن قىمبات. بالا جاستان قازانباسى ورمانىنىڭ سايالى باۋرايىندا ءوسىپ, ەر جەتكەن بىزگە ول ەرەكشە ىستىق. قاي جاقتان كەلە جاتساڭ دا, كوز ۇشىندا مۇنارلانىپ كورىنەدى, مەنمۇندالاپ تۇرادى. سوعان جەتكەنشە اسىعاتىنبىز. اڭداردىڭ نەشە ءتۇرى پانالايدى. جەمىس-جيدەگى شە, شيەسى مەن بۇلدىرگەنى وسى توڭىرەكتەگى حالىقتىڭ ناپاقاسى ەدى-اۋ. بۇل ءوڭىردى قونىستانعان ەل اشىعا قويمايتىن, قاھارلى قىستا قىسىلمايتىن. ىرگەدەگى ورماننان ەرىنبەگەن جان بۇتاقتى ارقالاپ تاسىپ, ءۇيىپ الاتىن. قوستانايدىڭ اۋليەكول اۋدانى وڭىرىندە ەكى ورمان شارۋاشىلىعى بار, 90 مىڭ گەكتاردان استام القاپتى الىپ جاتىر. كەزىندە بۇل شارۋا­شىلىقتار تالاي رەت رەسپۋبليكالىق, بۇكىلوداقتىق جارىستاردا اۋىسپالى قىزىل تۋدى جەڭىپ العان. سول كەزدە دە ورماندا ءورت بولىپ تۇراتىن, الايدا, شيراق قيمىلداپ, ونى ورشىتپەي سوندىرەتىن. نارىققا كوشۋ كەزىندە ءبىر ورتالىقتان بىلىكتى باس­قا­رۋ جۇيەسى بولماعانى شىن­دىق. سول تۇستا وسى ورمان شارۋاشىلىقتارىندا بىرنەشە دۇركىن ءورت بولىپ, حالىق بايلىعىنا ۇلكەن زيان كەلتىردى. وسىنداي الاپات ءورتتىڭ ءبىرى بۇدان 20 جىلداي بۇرىن باسامان ورمان شارۋاشىلىعىندا, ونىڭ قازانباسى ورمانشىلىعىندا بولدى. سول كەزدەگى شارۋا­شىلىق ديرەكتورى ل.گوۆدەەۆ ءورتتىڭ قاتەرلى ەكەنىن سەزىنبەگەن سياقتى. باستاپقىدا تەلەفون قۇلاعىندا وتىرىپ, نۇسقاۋ بەرۋمەن شەكتەلگەن. قول اس­تىن­داعىلاردى ءوز كۇشىمەن ءسوندىرىپ الامىز دەپ سەندىرگەن. اۋداندىق ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمىنىڭ كومەگىنەن باس تارتقان. ارادا ەكى جارىم ساعات وتكەندە بارىپ ويباي, ءورت ءورشىپ بارادى, كۇشىمىز جەتەر ەمەس, كومەك بەرە كورىڭدەر, دەپ جانى شىعادى. بۇل كەزدە ءورت كەڭ اۋماققا تارالعان ەدى. اۋداننىڭ ءورت سوندىرۋشىلەرىنىڭ كۇشى جەتپەي, قوستاناي, رۋدنىي, ليساكوۆ قالالارىنان ءبىراز تەحنيكا, ورتسوندىرگىش ماشينالار كومەككە كەلەدى. 300 ادام ءورتتى قولمەن سوندىرەدى. ءورت تەك بەسىنشى كۇنى تولىق ءسوندىرىلدى. بۇل اۋداندا كەيىن دە ءبىر­نەشە ورمان ءورتى بولدى. ەل اراسىندا ورماننىڭ ورتەنگەنى باستىقتارعا ءتيىمدى دەگەن سىبىc ەستىلىپ قالىپ ءجۇر. اعاش دايىن­داۋ كەزىندە ءبىراز ولجاعا كەنەلەدى دەيدى بىلەتىندەر. شىنىندا دا, ءورتتى ورشىتپەي, جەدەل تۇردە شارا قولدانباۋدا ءبىر «گاپ» بار سيقتى. ەل باي­لىعى, حالىق يگىلىگى بولىپ تابىلاتىن ورماننىڭ ورتەنۋى جانىڭدى جەگىدەي جەيدى. كىن­دىك قانى تامعان قازانباسى ورمانىنىڭ بۇگىنگى ايانىشتى كەيپىن كورۋ بىزدەر ءۇشىن توزاق ازابىن تارتقانمەن بىردەي, جانىڭا باتادى, جۇرەگىن سىزدايدى. وسى ورايدا بۇدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن بولعان ءورت ەسكە تۇسەدى.  جيەنىم مۇحامەدقاليدىڭ كەنجەسى سايران اتالمىش ور­مانشىلىقتا ورمان قور­عاۋشى بولىپ ىستەيتىن. ماۋسىم ايىنىڭ ورتا تۇسى. جاۋىن-شاشىن بولماي جەر قۇرعاپ تۇرعان كەز. تۇسكى اسىن ءىشىپ, سىرتقا شىققان ول ورماننىڭ اياققاراعاي اتالاتىن تۇسىنان اسپانعا كوتەرىلگەن قويۋ قارا ءتۇتىندى كوز شالادى. دەرەۋ لەسحوزعا حابارلايدى. موتوتسيكل مىنگەن ول ءورت شىققان جاققا ءجۇرىپ كەتەدى. باسامان ورمان شارۋاشىلىعىنان ءورت ءسون­دىرۋشىلەر دە كەلىپ جەتەدى. جەدەل قيمىلداعان جىگىتتەر ءتىلسىز جاۋدى اۋىزدىقتايدى. بۇلار ابدەن شارشاپ, قالجىراپ قالعان ەدى. ءۇستى-باستارى باتپاق-باتپاق, مالمانداي سۋ, دىڭكەلەرى قۇرعان جىگىتتەر دەمالىپ جاتىپ ۇيىقتاپ كەتەدى. ورماندى ارالاپ وتكەن ديرەكتور جىگىتتەردى وياتىپ ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى, ساق بولۋ كەرەكتىگىن دە ەسكەرتەدى. بىقسىپ جانعان وت قايتا تۇتانۋى مۇمكىن. بۇگىن ورماندا تۇنەڭدەر. قازىر داڭگىربايعا بارعان بويدا (بۇل اۋىل, بۇل جەردەن ون شاقىرىمداي) اس-سۋ, توسەك-ورىن جىبەرتەمىن دەيدى. ابدەن قالجىراعان جىگىتتەر تاماق ىشكەننەن كەيىن ۇيقىعا كەتەدى. سىلەسى قاتقان ولار ساسكە تۇستە ءبىر-اق ويانادى. تۇسكە تامان جەر-جەردە بىقسىعان وتتار جەلدىڭ اسەرىنەن قايتا لاۋ­لاپ جانىپ, ءورت ءورشي تۇسەدى. اپتاپ ىستىق, قاپىرىق اۋا تىنىستى تارىلتىپ بارادى. سوندا دا جىگىتتەر ورتپەن ارپالىسىپ باعادى. ءورت سوندىرەتىن ماشينا ۇستىنە شىققان سايران سۋ شاشاتىن شلانگىنى لاۋلاپ جانعان وتقا باعىتتايدى. الايدا, قىزىل جالىن باسىلار ەمەس. جىگىت شارشايىن دەدى. تىنىسى دا تارىلىپ بارادى. سويتكەنشە بولماي سايران جەرگە ۇشىپ تۇسەدى. كەنەت كيىمىنە وت ءتيىپ, جانا باستايدى. جەردە اۋناپ وتتى سوندىرۋگە ارەكەت ەتتى. بىراق ودان ەشتەڭە شىعاتىن ەمەس. ماشينا جۇرگىزۋشى جىگىت جانتالاسىپ ونىڭ ۇستىندەگى كيىمىن شەشۋگە تىرىسادى. شوپىر جىگىت تە قالجىراپ قۇلايدى. ءبىر بۇيىردە جۇرگەن جىگىتتەر دە كەلىپ جەتەدى. سايراننىڭ ۇستىندەگى كيىمى تۇگەلگە دەرلىك كۇيگەن. دەنەسى قىزىل شاقا دەرسىڭ. سول جەردە ماشينامەن اۋىلداعى دارىگەرلىك پۋنكتكە جەتكىزىپ, العاشقى كومەك كورسەتىلەدى. جەدەلدەتىپ اۋداندىق اۋرۋحاناعا جەتكىزەدى. دارىگەرلەر دەنەسىنىڭ 75 پايىزى كۇيگەن دەپ تابادى. بىلىكتى دارىگەر بولات سادۋاقاسوۆتىڭ ارقاسىندا سايران ولىمنەن امان قالدى. اق جەلەڭدى ابزال جاندار ادام جانىنىڭ اراشاسى ەكەنىن سىن ساعاتتا كورسەتە ءبىلدى. قايراتتى دا قايسار سايران ولىمگە قارسى تۇرىپ, ونى جەڭىپ شىقتى. ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ باسشىلارى مورالدىق-ماتە­ريالدىق كومەك كورسەتتى. قور­عاندا ەليزاروۆتىڭ كلينيكاسىندا ەمدەلۋىنە قامقورلىق جاساپ, قارجىلاي كومەك بەردى. ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىن, ءالى ەكى قولى ەمىن-ەركىن قورعاۋعا كەلمەيتىن جىگىتتى قورعانعا بىرنەشە اپارىپ ەمدەتكەن باقىت نۇعمانوۆتىڭ ەڭبەگىن ايتقان ءجون. قازانباسى ورمانى باۋرايىنداعى داڭگىرباي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن سايران, ورماننىڭ ساف اۋاسىمەن تىنىستاپ, ونىڭ شيەسى مەن بۇلدىرگەنىن, يتمۇرىنىن تەرىپ, جەپ قىمىزدىعىن, تاۋ جۋاسى مەن سۋ جۋاسىن جەپ ءوستى. ەر جەتە كەلە وسى نۋ ورماننىڭ, ونىڭ اڭدارى مەن قۇستارىنىڭ قورۋشىسى, قامقورشىسى بولسام دەگەن ارمانعا بەرىلەتىن. اقىرى ويلانا كەلە باسامان ورمان شارۋاشىلىعىنا ورمانشى بولىپ ورنالاستى. ابىرويسىز بولعان جوق. باستىقتارعا جاس جىگىتتىڭ جۇمىسىنا جاۋاپتى قارايتىنى ۇنايتىن. وزىنە بەكىتىلگەن ۋچاسكەدە زاڭسىز اعاش كەسۋگە, ۇرلىق قارلىققا جول بەرگەن ەمەس. اڭ مەن قۇستىڭ قامقورشىسى بولا ءبىلدى. ءورتتىڭ الدىن الۋ, وعان توسقاۋىل قويۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. مىنە, وسىلاي ابىرويلى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن سايران تابيعاتتىڭ دۇلەي الاپاتى ورتكە تاپ بولىپ كەمتار بولىپ قالدى, ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك. مەن بۇل جايتتى ورماندى كۇتىپ-ۇستاۋدىڭ ۇلكەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىنىن ايتۋ ءۇشىن بايانداپ وتىرمىن. قاناپيا مىرزاعوجين, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى. استانا.