ازىق-ت ۇلىك شىعىنى قاي وڭىردە ەڭ جوعارى؟

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ زەرتتەۋلەرى نەگىزىندە جاسالعان ەسەپكە سايكەس, 2025 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا حالىقتىڭ شىعىنىنىڭ 57,2%-ى ازىق-ت ۇلىككە جۇمسالعان. بۇل – 2021 جىلدان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. بۇعان دەيىن مۇنداي دەڭگەي تەك پاندەميانىڭ العاشقى جىلىندا (58%) تىركەلگەن ەدى.

سالىستىرۋ ءۇشىن ايتساق, دامىعان ەلدەردە ازىق-ت ۇلىككە جۇمسالاتىن شىعىن 10-15% شاماسىندا عانا.

ايماقتار اراسىنداعى ايىرماشىلىق

كەيبىر وڭىرلەردە جاعداي ودان دا كۇردەلى. 2025 جىلدىڭ ماۋسىم-قىركۇيەك ايلارىندا ازىق-ت ۇلىك شىعىندارىنىڭ ۇلەسى:

• جەتىسۋ وبلىسىندا – 65,8%;
• تۇركىستان وبلىسىندا – 65,3%;
• الماتى وبلىسىندا – 62,2%-دى قۇرايدى. 

بۇل وڭىرلەردىڭ ورتاق سيپاتى – اگرارلىق باعىت جانە ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى.

ال سالىستىرمالى تۇردە تومەن كورسەتكىشتەر:

• قاراعاندى وبلىسىندا – 50,6%;
• سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 51,4%; 
• اقمولا وبلىسىندا – 51,8%.

دەگەنمەن, 50%-دان اساتىن كورسەتكىشتەردىڭ ءوزى ەۋروپالىق ەلدەرمەن سالىستىرعاندا وتە جوعارى.

ەنگەل زاڭى نە دەيدى؟

XIX عاسىردا نەمىس ستاتيستيگى ەرنست ەنگەل تۇتىنۋ قۇرىلىمىنا قاتىستى زاڭدىلىقتى سيپاتتاعان. ەنگەل زاڭى بويىنشا, وتباسى تابىسى ارتقان سايىن ازىق-ت ۇلىككە جۇمسالاتىن ۇلەس ازايادى. ال تابىس تومەن بولعان جاعدايدا بيۋدجەتتiڭ باسىم بولىگى تاماققا كەتەدى.

جۇمىرتقا مەن سارى ماي قىمباتتاعان: جەتىسۋدا باعانى نەگىزسىز وسىرگەن كاسىپكەرلەر جاۋاپقا تارتىلدى

ياعني, ازىق-ت ۇلىك شىعىنىنىڭ جوعارى ۇلەسى – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى تومەن ەكەنىنىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشى.

قالا مەن اۋىلدىڭ كورسەتكىشى قانداي؟

2025 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا اۋىلدىق جەردە ازىق-ت ۇلىك شىعىندارىنىڭ ۇلەسى – 58,7%-دى, ال قالالاردا – 56,5%-دى قۇراعان. بۇل اۋىل حالقى تابىسىنىڭ تومەن ەكەنىن كورسەتەدى. كەيبىر اۋىلدىق وڭىرلەردە بۇل كورسەتكىش 66,1%-عا دەيىن جەتكەن.

قالالاردا ازىق-ت ۇلىك شىعىنى ءبىر جىلدا 3,5%-دىق تارماققا وسكەن. اۋىلدا ءوسىم نەبارى 0,7 تارماقتى قۇرادى. مۇنى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق ارقىلى ءوزىن-ءوزى ءىشىنارا قامتاماسىز ەتۋىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى.

ناقتى شىعىندار قالاي وزگەردى؟

قالا تۇرعىندارىنىڭ ازىق-ت ۇلىككە جۇمساعان قاراجاتى 15,5%-عا ءوستى. ەڭ كوپ قىمباتتاعان تاعامدار:

• ەت ونىمدەرى – +22,3%;

• جەمىس-جيدەك – +18,6%;

• كوكونىس – +16,8%;

• ماي جانە توڭ ماي – +16,4%.

ال اۋىلدا ءوسىم 11% شاماسىندا بولدى. ءبىر قىزىعى, اۋىلدا قانت, توساپ, بال, شوكولاد پەن كونديتەرلىك ونىمدەرگە شىعىن 5,5%-عا ازايعان. قالادا كەرىسىنشە, بۇل ساناتتاعى شىعىن 7,2%-عا ارتقان.

استانادا ارزان باعادا ازىق-ت ۇلىكتى قايدان الۋعا بولادى؟

تاماقتىڭ اقشاسى تەحنيكالىق بۇيىمداردان ۇنەمدەلگەن

ازىق-ت ۇلىك قىمباتتاعاندىقتان, اسىرەسە قالا تۇرعىندارى وزگە تاۋارلاردان ۇنەمدەۋگە ءماجبۇر بولعان. قالالاردا ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار ۇلەسى 26%-دان 22,2%-عا دەيىن قىسقاردى. جالپى شىعىن 240,9 مىڭ تەڭگەدەن 220,2 مىڭ تەڭگەگە ازايدى. سونىمەن قاتار:

• اۆتوكولىك تاۋارلارى مەن جانارماي شىعىنى – 30,2%;
• تەلەفون ساتىپ الۋ – 19,1%;
• تۇرمىستىق تەحنيكا – 7,2%;
• ءۇي جوندەۋ شىعىنى – 19,3%;
• جيھاز جاڭارتۋ – 2%;
• ءدارى-دارمەك شىعىنى 5,8%-عا وسكەن.

اۋىلدا جاعداي ءسال وزگەشە. مۇندا سۇيىتىلعان گازعا شىعىن ايتارلىقتاي جوعارى (23,9 مىڭ تەڭگە, ال قالادا – 2,4 مىڭ تەڭگە). گاز باعاسى مەن تۇتىنۋ كولەمىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى شىعىن 20,4%-عا كوبەيگەن.

بيۋدجەتتى قايتا ءبولۋ ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارى دا تەحنيكا, تەلەفون جانە جوندەۋ تاۋارلارىنا از جۇمساي باستاعان. بىراق كيىم-كەشەككە (7%) جانە اۆتوكولىككە قاتىستى شىعىندار (4%) وسكەن.

بۇل جاعداي وتباسىلاردىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارلارىن – جوندەۋ, تەحنيكا الۋ, ينۆەستيتسيا, ءبىلىم مەن دەمالىس شىعىندارىن كەيىنگە شەگەرۋگە ءماجبۇر ەتىپ وتىر.