ساياسات • كەشە

مۇگەدەك جاندارعا قانداي سالىق جەڭىلدىگى بار؟

20 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جوبالىق كەڭسەنىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىندا سالىق كودەكسىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى قارالدى. وسى جيىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى جۇمىسقا العان ۇيىمداردىڭ وتىنىشتەرى تىڭدالدى. نەگىزگى ماسەلە جاڭا سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى بولدى. اتاپ ايتقاندا, مۇنداي قىزمەتكەرلەرگە سالىق قالاي ەسەپتەلەتىنى تالقىلاندى.

مۇگەدەك جاندارعا قانداي سالىق جەڭىلدىگى بار؟

پارلامەنتتە سالىق رەفورماسى تالقى­لانعان كەزدە مۇگەدەكتىگى بار ادام­داردى جۇمىسقا الاتىن ۇيىم­دار­عا قاتىستى ەرەجە وزگەرتىلدى. دەپۋتات­تار­دىڭ ۇسىنىسىنا سايكەس, بيىلدان باستاپ مۇنداي قىز­مەت­كەرلەرگە تولەنە­تىن ەڭبەكاقى قورى­نىڭ 51%-ى كورپو­راتيۆتىك تابىس سالى­عى بويىنشا جەڭىل­دىك رەتىندە ەسەپ­تەلەدى. بۇعان دەيىن ەستۋ, سويلەۋ, كورۋ قابىلەتى بۇزىل­عان ادامدار جۇمىس ىستەيتىن ارنايى ۇيىمداردا 35% مولشەرى قول­دانىلعان ەدى. ەندى بۇل نورما وزگەرتىلدى.

جاڭا ءتارتىپ جۇمىس بەرۋشىلەرگە تاڭداۋ جاساۋدىڭ قاجەتى بولمايتىنداي ەتىپ ەنگىزىلدى. ۇيىمنىڭ تۇرىنە قارا­ماستان, مۇگەدەكتىگى بار ادامدى جۇمىس­قا الۋ مۇمكىندىگى كەڭەيەدى. سونى­مەن ق­اتار قىزمەتكەرلەردىڭ جەكە تابىس سالى­عىنا بەرىلەتىن جەڭىلدىگى بۇرىنعى­داي تولىق ساقتالادى. بۇل وزگەرىستىڭ باس­تى ما­قساتى جۇمىس بەرۋشىلەردى جاڭا جۇ­­مىس ورىندارىن اشۋعا ءارى ولاردى تۇ­راق­تى ساقتاۋعا ىنتالاندىرۋ بولىپ وتىر.

سونىمەن قاتار سالىق كودەكسىنە العاش رەت مۇگەدەكتىك توبىنا باي­لانىس­تى جەكە تابىس سالىعىندا الەۋمەتتىك شەگەرىمدى بولەك ەسەپتەۋ ءتارتىبى ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن جۇمىس ىستەيتىن مۇگەدەكتىگى بار ادامعا شەگەرىمنىڭ جالپى شەگى 882 اەك بولاتىن. جاڭا وزگەرىستەر بو­يىنشا بۇل مولشەر ءۇشىنشى توپقا ساقتالىپ قالدى. ال ءبىرىنشى جانە ەكىنشى توپتاعىلارعا شەگەرىم كولەمى 5000 اەك-كە دەيىن ۇلعايتىلدى.

وسى جاڭا نورمانى قولدانۋعا باي­لانىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا وتىنىشتەر تۇسە باستاعان. مىسالى, ەگەر ءبىر جىل ىشىندە قىزمەتكەردىڭ دەن­­ساۋ­لىعى ناشارلاپ, ءۇشىنشى توپ ءبىرىن­شى نەمەسە ەكىنشى توپقا اۋىسسا يا كەرى­سىنشە وزگەرسە, سول جىلعا جەكە تابىس سالىعىن قالاي ەسەپتەۋ كەرەك دەگەن سۇراقتار تۋىندادى. سالىق كودەكسىنىڭ 404-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس, الەۋمەتتىك شەگەرىم سول نەگىز پايدا بولعان نەمەسە بۇرىن قولدانىلعان كۇنتىزبەلىك جىلعا ەسەپتەلەدى.

وسى ماسەلەنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ, جوبالىق كەڭسەنىڭ وتىرىسىندا ناقتى شەشىم قابىلداندى. ەگەر مۇگەدەكتىك توبى ءبىرىنشى مەن ەكىنشى نەمەسە ءۇشىنشى توپ اراسىندا وزگەرسە, سول جىل ءۇشىن تولىقتاي 5000 اەك مول­شەرىندە الەۋمەتتىك سالىق شەگەرىمى قول­دانىلادى. بۇل شەشىم جۇمىس ىستەيتىن مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ تابىسىن قوسىمشا قورعاۋعا, سالىق جۇكتەمەسىن ازايتۋعا, ادىلەتتى جۇيە قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.

ەڭ ءجيى كوتەرىلەتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – سالىق تولەۋشىنىڭ جەكە شوتىندا ارتىق تولەم بولعان جاعدايدا, قوسىل­عان قۇن سالىعىن تولەگەننەن كەيىن ەلەك­تروندىق شوت-فاكتۋرانى قان­داي تار­تىپپەن جانە قانداي مەرزىمدە راسىمدەۋ كەرەك دەگەن سۇراق. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى جاقىن ۋاقىتتا ءوز رەسمي اقپاراتتىق رەسۋرستارىندا ارنايى تۇسىنىكتەمە جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سونىمەن قاتار جوبالىق كەڭسەنىڭ وتىرىسىندا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپ­كەر­لەر پالاتاسىنىڭ باستاماسىمەن تاعى ءبىر ماسەلە كوتەرىلدى. ول – كۆازي­مەملەكەتتىك كومپانيالاردى ساتىپ الۋ كەزىندە سالىق تولەۋشىنىڭ شىعىن­دارىن ەسەپكە الۋ ءتارتىبى. اسىرەسە وڭاي­لاتىلعان دەكلاراتسيا نەگىزىندە ارنايى سالىق رەجىمىن قولداناتىن كاسىپكەرلەردەن الىناتىن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەرگە قاتىستى شىعىنداردى كور­­پوراتيۆتىك تابىس سالىعى بويىنشا شە­گەرۋ­گە جاتقىزۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. بۇل باعىتتا قوسىمشا تالداۋ جاساپ, زاڭ­عا تاۋەلدى قۇجاتتارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ جانە جەتكىزۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى قايتا قاراۋ قاجەت ەكەنى ايتىلدى.

سونداي-اق وتكەن اپتادا مەم­لەكەتتىك ورگاندارعا جانە مەم­لەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنە call-ورتالىق پەن Salykbot Telegram-ارناسى ارقىلى شامامەن 14 مىڭ ءوتىنىش تۇسكەنى حابارلاندى. بۇل كورسەتكىش الدىڭعى اپتامەن سالىس­تىرعاندا 2,1 مىڭعا ازايعان. 

سوڭعى جاڭالىقتار