فوتو: فوتو : ksrk.gov.kz (ارحيۆ)
پروفەسسوردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ ءمانىن, مازمۇنىن جانە قولدانىلۋىن ايقىندايتىن قاعيدات ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا ارنالعان 14-باپتىڭ 2-تارماعىندا ناقتى بەكىتىلۋگە ءتيىس. بۇل بيلىك تارماقتارىنىڭ بۇكىل قىزمەتىن ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتايدى.
«كونستيتۋتسياعا سايكەس, زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى جانە سوت بيلىگى ورگاندارى قىزمەتىنىڭ باستى ۇستانىمى ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلۋى ءتيىس. بيلىك ورگاندارى قابىلدايتىن كەز كەلگەن زاڭ, نورماتيۆتىك جانە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىلەر وسى قۇندىلىقتاردى قورعاۋعا جانە جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالۋى قاجەت. سونداي-اق ءاربىر جەكە شەشىم تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن باسشىلىققا الۋى ءتيىس», دەدى ۆيكتور مالينوۆسكي.
ول «قولدانىستاعى قۇقىق» ۇعىمىن جۇيەلى تۇردە پايدالانۋ زاڭدىق تۇرعىدان ورىندى ەكەنىن ايتتى. بۇل ۇعىم تەك زاڭداردى عانا ەمەس, قۇقىقتىڭ وزگە دە كوزدەرىن قامتىپ, قۇقىقتىق ولقىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا جانە ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كوميسسيا وتىرىسىندا 14-باپتىڭ 3-تارماعىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. ۆ.مالينوۆسكي ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى ازاماتتىعىنان تۋىندايتىنىن, ياعني تۇلعانىڭ مەملەكەتپەن بەرىك ساياسي-قۇقىقتىق بايلانىسىنا نەگىزدەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل نورمالاردى ناقتى ءارى بۇلجىتپاي بەكىتۋ كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتى كۇشەيتەدى.
«ادام قۇقىقتارى ءابسوليۋتتى, بولىنبەيتىن جانە امبەباپ سيپاتقا يە. ولار ءاربىر ادامعا تۋعانىنان بەرى تيەسىلى جانە ازاماتتىعىنا, قۇقىقتىق مارتەبەسىنە, تۇرعىلىقتى جەرىنە نەمەسە باسقا دا جاعدايلارعا تاۋەلدى ەمەس. ادام قۇقىقتارى ەڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىق بولىپ سانالادى جانە قولدانىستاعى بارلىق قۇقىقتىڭ ءمانىن, مازمۇنىن جانە قولدانىلۋىن ايقىندايدى», دەدى پروفەسسور.
وسى تۇرعىدان العاندا, ازاماتتىق تەك ازاماتتىق قۇقىقتاردىڭ كولەمىن عانا ەمەس, ادامنىڭ مەملەكەتتەگى ەرەكشە قۇقىقتىق مارتەبەسىن دە ايقىندايدى. سونىمەن بىرگە ول جەكە ادامدارعا عانا ءتان ارنايى مىندەتتەردى بەلگىلەيدى.
«مۇنداي مىندەتتەرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ جانە اسكەري قىزمەت اتقارۋ, تاريحي جانە مادەني مۇرانى ساقتاۋ تۋرالى قامقورلىق, تابيعاتتى قورعاۋ جانە تابيعي بايلىقتارعا ۇقىپتى قاراۋ, سونداي-اق كونستيتۋتسيا مەن زاڭداردان تىكەلەي تۋىندايتىن وزگە دە مىندەتتەر جاتادى», دەدى ۆ.مالينوۆسكي.
پروفەسسوردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ءتاسىل ءارتۇرلى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن ناقتىلاپ, 14-باپتىڭ مازمۇنىن تولىق اشادى. سونداي-اق ول اتالعان باپتىڭ 5-تارماعىنا توقتالىپ, جەكە تۇلعانىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ شەكتەرى قۇجاتتا ءادىل ءارى تەڭگەرىمدى بەلگىلەنگەنىن ايتتى.
قازاقستان حالىق پارتياسى وڭىرلەردە كونستيتۋتسيالىق رەفورما بارىسىن ءتۇسىندىردى
باياندامانىڭ جەكە ءبىر بولىگى حالىقارالىق شارتتاردىڭ ۇلتتىق قۇقىق جۇيەسىندەگى ورنىنا ارنالدى. مالينوۆسكي جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا راتيفيكاتسيالانعان حالىقارالىق شارتتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ قۇرامداس بولىگى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق شارتتاردىڭ زاڭداردان باسىمدىعى تۋرالى نورمانىڭ الىنىپ تاستالۋى ادام قۇقىقتارى سالاسىندا بۇرىن راتيفيكاتسيالانعان جانە قولدانىستاعى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە قاۋىپ توندىرمەيدى. ەڭ باستىسى – سوتتار مەن وزگە دە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىندە حالىقارالىق شارتتاردىڭ كۇشى ساقتالادى.
وسىلايشا, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ءرولىن تومەندەتپەي, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ىرگەلى قاعيداتتارىن ساقتاۋعا باعىتتالعان.
كونستيتۋتسيالىق كوميسسيادا جاڭا اتا زاڭدى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋ ۇسىنىلدى
