شەراعاڭنىڭ قالامگەرلىك قازىناسى

«شەرحان مۇرتازانىڭ قالامگەرلىك قازىناسى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدى جۇر­گىزگەن «قازاق گازەتتە­رى» سەرىك­تەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى, الاشتانۋشى عالىم ديحان قامزابەك ۇلى «قازاق» گازەتى تاعىلىمىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ: «قازاق ءباس­پا­سوزىنىڭ قارا نارى شەرحان مۇرتازا­نىڭ ۇلتتىق ارحيۆتەگى قورىنىڭ ­اشىلۋى ۇلتتىق ءباسپاسوز كۇنىنە سايكەس كەلىپ وتىر. بىلتىر رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ءبىزدىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە ساقتالعان شەراعانىڭ 6 مىڭ بەتكە جۋىق مول مۇراسىن ۇلتتىق ارحيۆكە تاپسىرعان ەدىك. ونىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ جازعان قولجازبالارى, شىعارمالارىنا جيناعان ماتەريالدارى, فوتوسۋرەتتەرى مەن قۇجات­تارى بار ەدى. مىنە, وسى ماتەريالدار «ەمدەلىپ», وڭدەلىپ, ۇلتتىق ارحيۆتەن جازۋشىنىڭ جەكە تەكتىك قورى اشىلدى», دەدى.

جيىندا پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا­نىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن ارحيۆ, قۇجاتتاما جانە كىتاپ ءىسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى رۋستام ءالي وقىپ بەردى. «قازاق رۋحا­نيا­تىنىڭ الىپ تۇلعاسى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ قالامگەرلىك مۇراسىنا ارنال­عان تاعىلىمدىق جيىننىڭ جو­عارى دەڭگەيدە وتۋىنە تىلەك­تەس­پىن. شەرحان مۇرتازا قازاق­تىڭ بولمىس-ءبىتىمىن كوركەم سوز­بەن كەسكىندەگەن قايراتكەر رەتىندە ەلدىك مۇددەنى بارىنەن بيىك قويدى. جۋرناليستيكانى ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ جولى دەپ ءبىلدى. قازاق باسپاسوزىندە قا­لىپ­­تاستىرعان مەكتەبى, رەداكتور رەتىندەگى تالاپشىل­دىعى, ەڭ­بەك­قورلىعى تۇتاس ءبىر بۋىننىڭ كاسىبي ءارى ازاماتتىق تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتتى. ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ارحيۆىندە زيا­لى تۇلعانىڭ جەكە قۇجاتتا­رى­نىڭ عىلىمي تۇرعىدا جۇيەلە­نىپ, ۇلت يگىلىگىنە اينالۋى – ماڭىز­دى تاريحي وقيعا. بۇل ۇلتتىق جا­دى­مىزدىڭ تولىققاندى قورعا­ۋىنا جاسالعان ناقتى قادام دەپ بىلەمىن. وسىنداي ماڭىزدى باس­قوسۋ قازاق رۋحانياتىنا تىڭ سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز» دەلىنگەن حاتتا.

ۇلتتىق ءارحيۆتىڭ ديرەكتورى ساعيلا نۇرلانوۆا ءسوز ونەرى­نىڭ, ۇلتتىق رۋحتىڭ بيىگى سانالاتىن شەرحان مۇرتازانىڭ جەكە تەكتىك قورىنىڭ اشىلۋى ۇلت­تىق ءباسپاسوز كۇنى قارساڭىندا ءوتۋىن جاقسىلىققا بالادى. ارحيۆ ديرەكتورى قالامگەردىڭ مۇرالارى اراسىنداعى «اۋرۋعا شالدىق­قان» پاراقتار ەمدەلىپ, ب ۇلىنگەن جانە زاقىمدالعان ماتەريال­دار ارنايى رەستاۆراتسيالىق زەرتحانادا مەحانيكالىق تازالاۋ­دان وتكىزىلىپ, ارنايى ۆاكۋمدىق كامەرالار ارقىلى تولىقتاي زارارسىزداندىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قۇجاتتار مازمۇ­نىنا, جازىلعان ۋاقىتىنا, تاقى­رىپ­تىق باعىتىنا قاراي جۇيە­لەنىپ, ءار پاراققا عىلىمي تۇر­عىدا سيپاتتاما دايىندالىپ, ار­نايى تىزىمدەمە جاسالعانىن اتاپ ءوتتى.

«بەلگىلى قالامگەر شەرحان مۇرتازانىڭ مۇرالارى وسىدان ءۇش اي بۇرىن ۇلتتىق ارحيۆكە تاپسىرىلعان بولاتىن. سودان بەرى 6 مىڭعا جۋىق قۇجاتتىڭ ءاربىر پاراعىن وڭدەپ, ەمدەدىك. الدا­عى ۋاقىتتا ءبىز ولاردى تسيفرلى فور­ماتقا كوشىرەمىز. وسىلاي­شا, بۇل مۇرالار شەرحانتانۋشى عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر­گە قول­جەتىمدى بولا تۇسەدى. وسى ءىس-شارانىڭ ويداعىداي وتۋىنە باستاماشى بولعان «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ۇجىمىنا العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەي كە­لىپ, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جۇ­يەلى تۇردە جالعاساتىنىن ايت­تى. سونداي-اق ول ءارحيۆتىڭ ساراپتاۋ-تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن شەرحان مۇرتازا­نىڭ قۇندى مۇرالارى مەملەكەت­تىك ساقتاۋعا قابىلدانىپ, №312 جەكە تەكتىك قورىنىڭ اشىلعانىن كۋالاندىراتىن سەرتيفيكاتتى تابىستادى.

سونىمەن قاتار جيىندا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, «Egemen Qazaqstan» گازەتىن ۇزاق جىل باسقارعان قالامگەر ساۋىت­بەك ابدراحمانوۆ شەرحان مۇرتازانىڭ «ستالينگە حات» پە­ساسىنىڭ پرەمەراسى وتكەن ءسات تۋرالى ەستەلىگىن ءبولىسىپ, قا­لامگەردىڭ قايراتكەرلىك قىرىنا توقتالدى. ء«بىز جۋرناليستەردىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ايت­قاندا ولاردىڭ كىتاپتارىن كوبى­رەك مىسالعا كەلتىرەمىز. كىتاپ­قا ەنبەگەن شىعارمالارىن وقۋ ءۇشىن گازەتتىڭ تىگىندىلەرىن اقتا­رامىز, سونىمەن شەكتەلەمىز. ال شىن مانىندە رەداكتورلىق دە­گەن – قاتپار-قاتپار قۇبىلىس. رەداك­توردىڭ يدەيا بەرۋى, ۇجىم­دى باسقارۋى, كادرلاردى ىرىك­تەۋى جانە ولاردى تاربيەلەۋى سياقتى نارسەلەردىڭ ەشقايسىسى ەسكەرىلمەيدى. سوندىقتان شەر­حان­تانۋداعى تاعى ءبىر ارنا ول كىسى باسقارعان گازەتتەردەگى تىگىن­دىلەردى قاراۋ دەپ بىلەمىن. سول ارقىلى ول ۋاقىتتا گازەتتىڭ قالاي وزگەرگەنىن, شەرحانعا دەيىن قالاي بولعانىن, ونىڭ تۇسىندا قالاي بولعانىن جانە ودان كەيىن قالاي وزگەرگەنىن سارالاسا, شەراعا­نىڭ قازاق باسپاسوزىندە تەڭدەسسىز ­رەداكتور بولىپ, قاي باسىلىمعا بارسا دا بىردەن باعىن جاندىرىپ جىبەرگەنىن كورەدى», دەدى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.

بۇدان كەيىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىن باسقارعان جۋر­ناليست, بۇ­گىن­دە «استانا اق­شامى» گازەتىنىڭ ­باس رەداكتورى ەركىن قىدىر دا وسى ويدى جال­عاپ اكەتتى. «وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن الاش ارداقتىلا­رى ءباس­پاسوزدى ۇلتىن وياتۋعا پايدالان­سا, شەرحان مۇرتازا شيرەك عۇ­مىرىن رەداكتورلىققا ارنادى. كەشەگى توتاليتارلىق زاماندا ۇلتىنىڭ ۇنجىرعاسى تۇسپەۋى ءۇشىن تەر توگىپ, ۇلى ميسسيانى ورىندادى. سوندىقتان شەر­حان مۇرتازانىڭ رەداكتورلىق مەك­تەبى جەكە زەرتتەۋدى قا­جەت ەتەدى», دەي كەلىپ, ونىڭ مۇ­رالارى­نىڭ ەلوردا تورىندەگى ۇلتتىق ارحيۆتە ساقتالۋى­نىڭ وزىندىك ءمانى بار ەكەنىن ايتتى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان دا شەرحان مۇرتازا­نىڭ تۇلعالىق قاسيەتىن تارازىلاي ءتۇستى. «شەرحان مۇرتازا – عاسىر­دا ءبىر تۋاتىن قايراتكەر. ءومىرى­نىڭ سوڭىنا دەيىن كۇرەسپەن وتكىز­گەن مۇنداي تۇلعالار ەلىمىزدە وتە سيرەك. ول كەڭەس داۋىرىندە ۇلت­تىق ءباسپاسوزدىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرىپ, ۇلتىنا قىزمەت ەتتى. سول سەبەپتى ول كىسىنى كەشەگى ءاليحان, احمەت سەكىلدى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءىزباسارى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار», دەي كەلىپ, تالاس-تارتىس اراسىندا ءجۇرىپ ۇلتتىڭ جوعىن جوقتاعانىن, جۋرناليستيكادا مەكتەپ قالىپتاستىرعانىن ايتتى.

سونداي-اق جيىندا ءباسپاسوز سالاسىنىڭ ارداگەرلەرى جارىل­قاپ بەيسەنباي ۇلى, جانات ەلشى­بەك, اعايدار ىسىم ۇلى, وڭدا­سىن ەلۋباي, شارحان قازىعۇل, تالعات باتىرحان, زەرتتەۋشى عالىمدار سەرىك نەگي­موۆ, مارات ابسەمە­توۆ, قايرات ساق ءسوز سويلەپ, شەرحان مۇرتا­زا­نىڭ جۋرناليستيكا سالاسىنا سىڭىر­گەن ەڭبەكتەرىنە تالداۋ جاسادى. دوڭگەلەك ۇستەلدە قارىم­دى قا­لامگەردىڭ تاۋەلسىزدىكتى نى­­عاي­تۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقانى, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ­بە­تىندە ەلدىك ماسەلەلەردى كوتە­رىپ, باسىلىمنىڭ ابىرويىن اس­قاق­تاتقانى, قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىن جاساعانى, باس­قا دا ادامي قاسيەتتەرى تۋرالى اڭگىمەلەدى. وسىلايشا, ۇلت­تىق ءباسپاسوز كۇنىنە وراي وتكى­زىلگەن ءىس-شارا جۋرناليستيكادا وشپەس ءىزىن قالدىرعان شەرحان مۇر­تازا­نىڭ قالامگەرلىك جولىن ەسكە الۋعا ارنالدى.