باسقوسۋدىڭ باستى ماقساتى – ادالدىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا جانە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ورتاق ءارى ءتيىمدى تاسىلدەردى ايقىنداۋ. تالقىلاۋعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرى, اكادەميالىق قاۋىمداستىق, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
– پرەزيدەنت «Turkistan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ الدىنا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ, اعارتۋشىلىق جۇمىستى كۇشەيتۋ جونىندە ناقتى مىندەتتەر قويدى. وسى تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ – اگەنتتىكتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ قاتاڭدىعىنا قاراماستان, قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرى ءالى دە كەزدەسىپ وتىر. بۇل جاعداي جەمقورلىقپەن كۇرەستە تەك قۇقىقتىق تەتىكتەرمەن شەكتەلۋ جەتكىلىكسىز ەكەنىن كورسەتەدى. سوندىقتان ونىڭ الدىن الۋدىڭ ءتيىمدى جولى رەتىندە قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى ورنىقتىرۋ ماسەلەسى ايرىقشا ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. حالىقارالىق تاجىريبەلەردە, مۇنداي مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ جۇيەلى ءارى كەشەندى جۇمىستى تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا اگەنتتىك قوعام وكىلدەرىن, زاڭگەرلەردى, ساراپشىلار مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن ءبىر الاڭعا جيناپ, تاقىرىپ توڭىرەگىندە وي الماسىپ, بىرلەسە تالقىلاۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى. مۇنداي پىكىرتالاس الاڭى اعارتۋشىلىق جۇمىستىڭ ناقتى ماقساتىن ايقىنداۋعا, قولدانىستاعى مەحانيزمدەردى جەتىلدىرۋگە جانە ولاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ جولدارىن بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى دارحان جازىقباي.
ساراپشىلار ادالدىق قۇندىلىقتارىن ەرتە جاستان باستاپ قالىپتاستىرۋ, ءبىلىم جۇيەسىندە پاراساتتىلىق قاعيداتتارىن كەڭىنەن ەنگىزۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
– مادەنيەت ادامنىڭ بويىنداعى تاربيەدەن, مىنەز-قۇلقىنان جانە الەۋمەتتىك ورتاسىنان قالىپتاسادى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ادالدىق پەن ادىلدىك قاعيداتتارى وتباسى, مەكتەپ, ستۋدەنتتىك ورتا سىندى ادام بولمىسى قالىپتاساتىن ءار كەزەڭدە تۇراقتى تۇردە دارىپتەلۋگە ءتيىس. قاراپايىم ۇراندارمەن نەمەسە ءبىر رەتتىك ناسيحاتپەن بۇل ماقساتقا قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. ادالدىق مادەنيەتى مەن مەملەكەتشىلدىك يدەياسى ازاماتتىڭ بويىنا ەرتە جاستان ءسىڭۋى قاجەت. وسى باعىتتا ءار مينيسترلىك ءوز مىندەتتەرى اياسىندا بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋى ماڭىزدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ ساياساتىن, ۇستانىمىن, پرەزيدەنت ايقىنداعان نەگىزگى قاعيداتتاردى حالىققا كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ارنايى اقپاراتتىق توپتار قۇرىلعانى ءجون. ولار شالعايداعى ايماقتارعا بارىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا تۇسىندىرمە جۇمىسىن جۇرگىزەدى. ارينە, الەۋمەتتىك جەلى, باق وكىلدەرى بار. دەسەك تە ەل ورتاسىنا بارىپ, بەتپە-بەت اشىق اڭگىمەلەردى ايتۋ بولەك دۇنيە. مۇنداي جۇيەلى جانە كەشەندى ءتاسىل قوعامداعى ادالدىق پەن ادىلدىك قاعيداتتارىنىڭ ورنىعۋىنا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى سەنات دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ.
جيىندا «قوعامدىق پىكىر» ينستيتۋتى جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك ساۋالناما ناتيجەلەرى جاريالاندى. وندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستىڭ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساناسىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتىپ, قوعامدىق باعالاۋلاردا وڭ وزگەرىستەرگە اكەلگەنى ايتىلدى.
ماسەلەن, حالىق اراسىندا جەمقورلىقتى قابىلداۋ دەڭگەيى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 32,9%-دان 31,9%-عا دەيىن تومەندەگەن. ال قىلمىستىق قۋدالاۋعا تارتىلعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ۇلەسى 2023–2024 جىلدارداعى 0,4%-دان وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 0,3%-عا دەيىن قىسقاردى.
بۇل ماسەلەدە اقپاراتتىق-اعارتۋ جۇمىسى مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ پاراساتتىلىقتى, مورالدىق-ادەپ باعدارلاردى, سونداي-اق رۋحاني قۇندىلىقتاردى ىلگەرىلەتۋگە قاتىسۋ دارەجەسى ماڭىزدى ءرول اتقارعان.
ءىس-شارا قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار جەمقورلىققا قارسى تۇراقتى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ ءبىلىم وردالارىنان باستاپ, وتباسىلىق جانە قوعامدىق كەڭىستىكتى دايەكتى تۇردە قامتيتىن جۇيەلى جانە ۇزاقمەرزىمدى سيپاتتا بولۋعا ءتيىس دەگەن تۇجىرىم جاسادى. ويتكەنى تەك بۇكىل قوعامنىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن عانا تۇراقتى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا بولادى.
