باسىلىم • 31 قاڭتار, 2026

باسىلىم ءباسى ارتسا يگى

20 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىك العان وتىز جىلدىقتا قازاقتىڭ ءسوز ۇستاعاندارى, اسىرەسە ءداستۇرلى ءباسپاسوزى جۇرت ءىسىن بۇرا تارتپاي, سالماقتى وي ايتۋمەن كەلەدى. تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى الاساپىران, «نارىق قارىق قىلادى» دەگەن زامان­دا جابايى جەكەشەلەندىرۋ جاعادان الىپ, ءبىراز قۇندى­لىقتان, نەبىر ساليقالى باسىلىمداردان كوز جازىپ قالدىق. ء«وز كۇنىڭدى ءوزىڭ كور» بەلەڭ الىپ, ساۋات­تىلىققا سەلكەۋ ءتۇستى. سونىڭ زاردابى اڭعارىلا باستادى.

باسىلىم ءباسى ارتسا يگى

سۋرەت: kaz.zakon.kz

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «وقيتىن ۇلت» باستاماسىن العا وزدىرعانى بەلگىلى. كىتاپقا دەگەن جۇرتتىڭ ىنتاسى وياندى. الايدا باسپاسوزگە جازىلۋ ماسەلەگە اينالىپ وتىر. جاندانىپ كەلە جاتقان بيلىك پەن حالىقتىڭ ورتاسىنداعى التىن كوپىر, پرەزيدەنتتىڭ ەلدىك ساياساتىن جۇرتقا جەتكىزەتىن باسىلىمدار تاعدىرشەشتى جاعدايعا تاپ بولعانداي. جا­زىلۋ باعاسىنىڭ شارىقتاۋى وقىرماندى شاراسىز كۇيگە قالدىردى. مەرزىمدى باسىلىم تاسقا تاڭبالانعان سوڭ, تاريح ايناسى ەكەنىن ەستەن شىعار­ماعانىمىز ءجون. تولقىن-تولقىن ۇرپاق سارعايعان باسى­لىم بەتتەرىن پاراقتاعاندا قا­زاق­تىڭ وتكەنىن, بۇگىنىن, كەلە­شەگىن, بولاشاققا جاسا­عان باتىل قادامدارىن سارالاي وقىپ, تاعىلىم الادى, جاق­سى­دان ساباق ۇيرەنەدى, اتتە­گە­نايدى قايتالاماۋ كەرەگىن ۇعا­دى, ءبىلىمدارلار تاپسىرلەگەن با­بالار تاريحىنا بويلايدى, جاقسى مەن جايساڭدى تانىپ-بىلەدى. مۇنىڭ ءبارى مارجانداي ءتىزىلىپ كوز الدىڭنان وتەدى.

ءورىسى كەڭ وركەنيەت جولى اۋاداي قاجەت ەكەنىن ەسى كىرەسىلى-شىعاسىلى بىرەۋ بولماسا, كىم جوققا شىعارادى. دامىعان دەلى­نەتىن ەلدەردەن ۇيرەنەتىن, با­رەكەلدى دەگىزەتىن ءبىر ۇلگى بار. ول – مەرزىمدىك باسىلىمعا دەگەن ءىلتيپات. ونداي مەملەكەتتەرگە با­رىپ, قوناقۇيىنە قونساڭ, تاڭ­عى «ورازاڭدى» تابالدىرىقتى «اتتا­عان» باسىلىمدارمەن اشاسىڭ. ون بەت بىلاي تۇر­سىن, ءجۇز بەتتىگى بار. ءيا, ءبارى جەتكى­لىكتى. ساياسات تا, جارناما دا, الۋان ءتۇستى سۋرەتتەر دە مول. قارجىلاندىرۋدىڭ دا جولى سان ءتۇرلى. باي-باعلاندار دا دەمەپ وتىرادى ەكەن. ءبىر جىلى قىتاي ەلىنە بارعانىمىزدا وي بو­لىسكەن ازاماتتار تەحنيكا مەن تەحنولوگيانىڭ جاقسى ەكە­نىن ايتىپ, ساۋاتتى جازۋ ءىسىن ءسوز ەتىپ, ونى مەكتەپتەن جۇيەلى قول­عا الىپ, ءداستۇرلى وقۋ ءۇردىسىن جاڭ­عىر­تىپ وتىرماسا, كەيىنگى ۇرپاق دايىننىڭ جەتەگىنە ەرىپ, تار شەڭبەردە قالىپ قوياتىنىن, ۇلتتىق جازۋدان اجىراپ قالماۋ جايىن تىلگە تيەك ەتىپ, ونىڭ باسى كىتاپتا, باسىلىمداردا جاتقانىن العا تارتىپ ەدى. جاپونيا ەلىندەگى گازەت-جۋرنالدىڭ ميل­ليونداعان تارالىمى اڭىز بولارلىق. كەشكى گازەتتەردىڭ ءوزى ءبىر الەم دەرلىك. ەگەر قاجەت بولماسا, ولار مۇنداي جاقسى ىسكە جاناشىر بولماس ەدى عوي.

پرەزيدەنتتىڭ جاڭا باستا­مالارى ورتالىق, وڭىرلىك مەر­زىمدىك باسىلىمدار ارقىلى جۇرتقا جەتىپ جاتسا, قانە! اقي­قا­تىنا كەلسەك, بۇل جاعىنان ولقىلىق بارىن مويىنداعان ءجون سەكىلدى. اۋىلدى قويىپ, قالا تۇرعىندارىنا گازەتتىڭ كەشىگىپ باراتىنىن, ءتىپتى بىرنەشە ءنومىرىن جيناپ ءبىر-اق اكەلەتىنىن قايتەرسىڭ.

ونىڭ ۇستىنە, كىم ويلاپ تاپقانىن قايدام, ەرىكتى جازىلۋ دەگەن جەلەۋ دە ويعا قالدىرا بەرەدى. ەركىندىك جاقسى, بىراق ازات ەلدىڭ مۇددەسى ەسكەرىلۋى كەرەك ەمەس پە ەدى؟ ول جەلىگۋ بىزگە ءدال قا­زىر كەرەك پە دەگەندى جان-جاقتى ەسكەرمەدىك, وتكەلسىز وزەنگە قويدىق تا كەتتىك.

اۋىلدىڭ قازىرگى زيالىسى – مۇ­­عالىمدەر, دارىگەرلەر. مۇعا­لىم­دەر وقۋلىقپەن شەكتەلسە, ءبى­لىم ىلگەرى باسا ما, ساباق ساپاسى ارتا ما؟ ادىستەمەلىك دەلىنەتىن جۋرنالداردىڭ كوبى سىن كوتەرە بەرمەيدى. ءداستۇرلى باسىلىمدار اپتاسىنا ءبىر رەت ۇستازدار بەتىن ۇيمداستىرىپ, ولار­دىڭ ءىس-تاجىريبەسىن ۇسىنىپ, تانىمدىق ماقالالارىن بەرىپ وتىرسا, وعان اتا-انالار دا اتسالى­سىپ جاتسا, قۇبا-قۇپ بولار ما ەدى؟

ەندەشە, جاقسىلار نەگى­زىن قالاعان ءداستۇرلى باسىلىمدار­دىڭ ءباسىن ارتتىراتىن كەز كەلىپ تۇر. بۇل دا مەملەكەت ءىسى, سونىڭ باعىتىن جۇرتقا جەتكىزۋشى دەپ وركەنيەتتى ەلدەردىڭ باعى جانعان باسىلىمدارىنىڭ جو­لىن ساراپتاسا, الاش بالاسى­نىڭ ءسوزى شەشىمىن تابار ەدى.

تاۋەلسىز ەلمىز دەپ وتىر­عان­دا ۇلت ءباسپاسوزىن سان سىلتاۋلى جەلەۋمەن مارتەبەسىن كوتەرۋدىڭ ورنىنا قۇلدىراتۋ كىمگە ءتيىمدى دەيسىز. الدە تىزگىن ۇستاعاندار جەلىدە جەلپىنىپ سويلەپ جۇرە بەرەلىك, جالپى بۇقارانىڭ ساۋاتتانۋى كۇن­دەردىڭ كۇنىندە قاۋىپتى دەي مە ەكەن؟ بۇل – قاتە ۇعىم. شىن ءبىلىم­دىنىڭ تالعامى بيىك, كەز كەل­گەن ايقايعا ات قوس­­پاي­دى, توڭى­رەگىن تۇگەندەپ جۇ­رە­­دى, ەل­دىك ۇعىم زەردەسىنەن شىق­پايدى.

تۇڭعىش قازاق جۋرنالى «ايقاپتىڭ» مۇحامەدجان سە­رالين: «قازاقتىڭ نەشە جەردە «قاپ!» دەپ قاپى قالعان ىستە­رى كوپ. قاپ دەگىزگەن قاپيا­دا وتكەن ىستەرىمىز كوپ بول­عان سوڭ, جۋرنالىمىز دا وكىنى­شىمىزگە لايىق «ايقاپ» بولدى», دەپ «قاپتان» قۇتىلۋ ارقى­لى وڭالۋعا بولاتىنىن حح عاسىردىڭ باسىندا ەسكە سالادى. ال قازىر الەمدىك دامۋ­دى قاپەردەن شىعارماي, ونى ۇلتتىق سالت-سانامەن ۇشتاس­تىرماي, وركەندەگەن ەلدەر ۇلگىسىنەن سا­باق الماي, قىزىل-جاسىلدى قۋا­­ل­اپ, ارىس­تارىمىز سالعان سارا جول­دان جاڭىلساق, ۇلىلار ءداستۇ­رىنىڭ التىن ارقاۋىن ءۇزىپ الساق, ءتىپتى تارك ەتە بەرسەك, ء«اي, قاپتىڭ» كوكەسى الدا ايتىلىپ جۇرمەس پە ەكەن؟

 

سۇلەيمەن مامەت,

«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى 

سوڭعى جاڭالىقتار