تانىم • 30 قاڭتار, 2026

ساقىپكەرەي سۇلتاننىڭ سۋرەتى

50 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

بەرلين قالاسىندا ورنالاسقان ەۋروپا مادەنيەتتەرى مۋزەيىنىڭ قورىندا قازاق تاريحىنا قاتىستى ءبىرتالاي جادىگەر بار. سونىڭ اراسىندا قازاقتار بەينەلەنگەن بىرنەشە كارتينا ساقتالعان. بۇل كارتينالاردى 1844 جىلى بوكەي ورداسىندا بولعان ۆيلگەلم كيزەۆەتتەر دەگەن نەمىس سۋرەتشىسى سالعان.

ساقىپكەرەي سۇلتاننىڭ سۋرەتى

كيزەۆەتتەر رەسەيدە ەكى رەت بولدى. العاشقى ساپارىن 1838 جىلى باستاپ, شۆەتسيا, فينليانديا ارقىلى رەسەيگە تابان تىرەدى. بۇل كەزدە پەتەربور, ماسكەۋ, ريازان, نيجني نوۆگورود قالالارىندا عانا ايالدادى. ال 1842 جىلى قايتا كەلىپ, ساپارىن قازان, ساراتوۆ, ۆورونەج, استراحان قالالارىن ارا­لاۋعا ارنادى. وسى كەزدە كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى قازاقتاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى.

كيزەۆەتتەر بوكەي ورداسىندا ءۇش ايداي ايالدادى. وسى كەزدە «قازاق حانىنىڭ بالاسى», «حاننىڭ ايەلى», ت.ب. كارتينالارىن سالدى. نەمىس سۋرەتشىسى بوكەي ورداسىندا بولسا, دەمەك اتالعان كارتينالارداعى – حاننىڭ تۋىستارى. سوندا «قازاق حانىنىڭ بالاسى» جاڭگىر حاننىڭ قاي ۇلى بولۋى مۇمكىن؟ وسى سۇراقتى حان ۇرپاقتارى تۋرالى زەرتتەپ جۇرگەن تاريحشى عالىم نۇرجان تولەپوۆكە قويعان ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, «قازاق حانىنىڭ بالاسى» كارتيناسىندا بەينەلەنگەن جاڭگىر حاننىڭ تۇڭعىشى ساقىپكەرەي سۇلتان ەكەن.

«مەن بۇل تاقىرىپتى 2003 جىل­دان بەرى زەرتتەپ كەلەمىن. پورت­رەت سالىنعانىن بىلگەنمەن, قاي­دا ەكەنىن تابا الماي ءجۇر ەدىم. ءار­تۇرلى مۋزەيلەر ايتىلاتىن. بىرە­سە درەزدەن, بىرەسە بەرلين قالا­سىنداعى مۋزەي دەلىنەتىن, – دەپ باس­تادى اڭگىمەسىن نۇرجان تولەپوۆ. – حاننىڭ مۇراگەر ۇلى بولعان سوڭ, پورترەتى جازىلعان. 1844 جىلى ساقىپكەرەي 15 جاستا بولادى. سا­قىپ­كەرەيدىڭ تۋعان جىلى تاريxي دە­رەكتەردە 1830/1831 دەپ جازىلعان. ولاي بولسا 12-13 جاستاعى بالاعا ۇقسايدى. سونىمەن قاتار سۋرەت بىر­نەشە اي سالىنۋى مۇمكىن».

جاڭگىر حان 1845 جىلى قازا تاپسا, 4 جىلدان كەيىن, ياعني 1849 جىلى پەتەربورداعى پاج كورپۋسىن ۇزدىك بىتىرگەن ۇلى ساقىپكەرەي دە كوز جۇمدى. بۇل كەزدە ونىڭ جاسى 20-عا دا جەتپەگەن بولاتىن. ساقىپكەرەي حان تاعىنىڭ زاندى مۇراگەرى ەدى. بوكەي ورداسىنىڭ جاڭگىردەن كە­يىن­گى حانى دا وسى ساقىپكەرەي بولۋعا ء­تيىستى. الايدا حاندىق بيلىكتى جۇر­گىزۋ وعان بۇيىرمادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار