سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
– ۇلتتىق قۇرىلتايدا كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا كوميسسيا قۇرىلۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلدى. بۇعان نە دەيسىز؟ كىتاپحانا قورىن جاڭارتۋ باعىتىندا ارنايى ءبىر تىزبە كەرەك پە؟
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– كىتاپحانا قورىن جاڭارتۋ, جۇيەلى تولىقتىرۋ ماقساتىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلۋى – ناقتى ءارى ورىندى ۇسىنىس. مۇنداي كوميسسيا بارلىق دەڭگەيدەگى كىتاپحانالارداعى قاجەتتىلىكتى سارالاپ, باسىم باعىتتاردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كوميسسيانىڭ جۇمىسى تەك قانا كىتاپحانا قورىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا ەمەس, ونىڭ ساپالىق جاعىن دا قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. ارينە, قوردى تولىقتىرۋعا وراي ارنايى تىزبە بولۋى وتە قاجەت. بۇل تىزىمگە مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعاتىن كىتاپتار, عىلىمي جانە سالالىق ادەبيەتتەر, سونداي-اق وقىرمان سۇرانىسىنا ساي باسىلىمدار ەنگىزىلگەنى دۇرىس. قازىردە كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ تەك كىتاپپەن شەكتەلمەي, مەرزىمدى باسىلىمداردى, اسىرەسە وڭىرلىك ءباسپاسوزدى دە قامتىسا ءجون. ۇلتتىق كىتاپحاناعا ارنايى زاڭ اياسىندا مىندەتتى دانا رەتىندە ءار باسىلىمنىڭ ءبىر داناسى بەرىلۋى – بۇل جۇيەنىڭ نەگىزى. قاعاز نۇسقاسى عانا ەمەس, ەلەكتروندى نۇسقاسىنىڭ دا كەلۋى وتە ماڭىزدى, سەبەبى تسيفرلىق فورماتتا قوردى ساقتاۋ مەن ىزدەۋدى جەڭىلدەتەدى, زەرتتەۋشىلەر مەن وقىرماندارعا قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرادى. وڭىرلىك مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ ۇلتتىق كىتاپحانا قورىنا جۇيەلى كەلۋى ۇلكەن مانگە يە. بىرىنشىدەن, كىتاپحاناعا كەلۋشىلەردىڭ باسىم بولىگى, اسىرەسە عىلىمي-زەرتتەۋ باعىتىنداعى وقىرماندار مەن زەرتتەۋشىلەر, جەرگىلىكتى ءومىر, مادەنيەت, تاريح تاقىرىبىنداعى ماتەريالدارعا سۇرانىس بىلدىرەدى. ەكىنشىدەن, وڭىرلىك ءباسپاسوزدى جۇيەلى جيناۋ ۇلتتىق مادەني مۇرانى ساقتاۋ مەن كەلەشەك زەرتتەۋلەرگە ماڭىزدى اقپاراتتىق بازا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– كىتاپحانا قورى زاماننىڭ سۇرانىسىنا ساي جاڭارىپ وتىرۋى كەرەك. الەم تاڭداعان كىتاپتاردى ءبىزدىڭ دە بالالار وقىعانى ءجون. ادامزاتتىق دەڭگەيدە ويلانا الۋعا ءتيىس. تەرەڭ ويلاۋدى كىتاپ قالىپتاستىرادى ەمەس پە؟
بايان ۋاتاەۆا:
– بۇگىندە كىتاپ باسىپ شىعارۋ كاسىپتىڭ ءبىر ءتۇرى بولعاندىقتان, نارىقتا ءتۇرلى كىتاپتار بار ەكەنى بەلگىلى. ونى ىرىكتەپ, تاڭداۋ تىكەلەي كىتاپحاناشىلاردىڭ قۇزىرەتىندە بولۋ كەرەك. ارنايى كوميسسيا سول كىتاپحانانىڭ وزىندە قۇرىلعانى دۇرىس. باسقا جاعدايدا بيۋروكراتيالىق تەجەۋىشتەر اسەر ەتۋى مۇمكىن. ياعني ارنايى كوميسسيا قۇرماي, كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ, ساقتاۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك قۇجاتقا قوردى تولىقتىرۋعا سايكەس ارنايى تاراۋ ەنگىزىپ, وندا جاساقتاۋ دەرەككوزدەرىن, تالاپتارىن اتاپ وتسە ءجون بولار ەدى. ال ارنايى تىزبەگە قارسىمىن. قازاق جانە الەم ادەبيەتىنىڭ مارجاندارىن ءتىزىپ جازۋ مۇمكىن بولار, بىراق بۇل جۇمىس تا وڭايعا سوقپايدى. زاماناۋي قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارىن تىزىمگە ەنگىزىپ, كىم تولىقتىرىپ وتىرادى؟ ەلىمىزدەگى كىتاپحانالار تەك وتاندىق باسپا ونىمدەرىمەن عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدە جارىق كورگەن قۇجاتتارمەن تولىعىپ وتىرادى. بۇل ماسەلە قالاي شەشىلمەك؟ جالپى, تىزبە قۇراتىن ادامنىڭ سۋبەكتيۆتى كوزقاراسى باسىم بولۋى مۇمكىن, بىرنەشە ادام جاساسا دا, كوپشىلىكتىڭ تالعامىن ەسكەرۋ مۇمكىن ەمەس.
دامەت قۇسايىن:
– بۇگىندە كىتاپ نارىعىندا ساپاسىز دۇنيە كوبەيىپ كەتتى. كەز كەلگەن ادام كوركەمدىك دەڭگەيى تومەن, جەكە وتباسىلىق تۇرمىسىن عانا باياندايتىن كىتاپتار شىعارا بەرەدى. بۇل وقىرمان تالعامىنا كەرى اسەر ەتىپ, كىتاپتىڭ قۇندىلىعىن تومەندەتەدى. سوندىقتان كىتاپ قورىن تولىقتىرۋ كەزىندە مازمۇنى مەن كوركەمدىك ساپاسىن باعالايتىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلۋى قاجەت. مۇنداي كوميسسيا ادەبي, عىلىمي جانە مادەني تۇرعىدان قۇندى ەڭبەكتەردى ىرىكتەپ, وقىرمانعا ساپالى كىتاپتاردىڭ جەتۋىن قامتاماسىز ەتەر ەدى.
– كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى قانداي ۇسىنىسىڭىز بار؟
بايان ۋاتاەۆا:
– بۇگىندە كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋ جۇيەسى ءوز مانىندە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن كىتاپتى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالى ارقىلى باعا سۇرانىسى تاسىلىمەن ساتىپ الۋ تۋرالى جاڭالىق ەنگىزىلگەندە, كوپ كىتاپحاناشىلار كۇمانمەن قاراپ, قور دۇرىس جاساقتالماي قالۋى مۇمكىن دەگەن وي تۋعان ەدى. بىراق بارلىق كىتاپحانا وسى تاسىلدە ءساتتى جۇمىس اتقارىپ وتىر. كىتاپحانا قورىن ساپالى قۇجاتتارمەن تولىقتىرۋدا مىندەتتى تۇردە كىتاپحانانىڭ باعدارى مەن قىزمەت كورسەتۋ اۋديتورياسى ەسكەرىلۋگە ءتيىس. بالالار ادەبيەتىنە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ ەرەكشە بولاتىنى ءسوزسىز جانە ول «بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان كىتاپ جانە جۋرنالداردىڭ باسىلىمدارى» مەملەكەتتىك ستاندارتىنا ساي بولۋى قاجەت. ياعني مازمۇنى مەن جاس ەرەكشەلىگىنە ساي كىتاپ قاعازى مەن ءشريفتى, يلليۋستراتسياسىنا اسا كوپ ءمان بەرىلۋى كەرەك. كىتاپحانا سورەلەرىندە تەك كوركەم ادەبيەت قانا ەمەس, ءبىلىم-عىلىم سالالارى بويىنشا ادەبيەتتەردىڭ كوپ بولعانى ابزال. بۇگىندە بالالارعا عىلىم سالالارى بويىنشا قازاق تىلىندەگى زاماناۋي باسىلىمدار جەتىسپەيدى. الەمدىك تاجىريبەدە باسپالاردىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جازىلاتىن كىتاپتار دا بولادى. ءبىزدىڭ وتاندىق باسپالار ءوز قاراجاتىنا وسى باعىتتاعى كىتاپتاردى جازۋ ماقساتىندا مامانداردى شاقىرىپ, تانىمدىق كىتاپتار دا شىعارسا دەگەن ۇسىنىسىمىز بار.
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– الداعى ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق بيبليوگرافيالىق كوللەكتور جۇمىسىن جاڭاشا فورماتتا قايتا جانداندىرۋدى ماڭىزدى ستراتەگيالىق باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. ءبىز ۇسىناتىن بۇل باستاما – رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندى بيبليوگرافيالىق كوللەكتور قۇرۋ. ونىڭ نەگىزگى ءمانى – ەلىمىزدەگى بارلىق باسپادا جارىق كورىپ جاتقان كىتاپتاردىڭ بىرىڭعاي, ورتالىقتاندىرىلعان ەلەكتروندى ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋ. ياعني ءاربىر جاڭا باسىلىم شىققان ساتتەن باستاپ سول كىتاپ تۋرالى تولىق بيبليوگرافيالىق دەرەك ءبىر ورتاق پلاتفورماعا ەنگىزىلىپ, بارلىق كىتاپحاناعا قولجەتىمدى ەتىلسە؟ مۇنداي جۇيە ىسكە قوسىلعان جاعدايدا, كىتاپحانالار قورىن تولىقتىرۋ ۇدەرىسى مۇلدە جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەدى. بىرىنشىدەن, قاي باسپادان, قاي وڭىردەن, قانداي تاقىرىپتاعى, قانداي اۆتوردىڭ ەڭبەگى شىققانى جەدەل ءارى ناقتى كورىنەدى. ەكىنشىدەن, كىتاپحانالار ءوز ءپروفيلى مەن وقىرمان سۇرانىسىنا سايكەس قاجەتتى باسىلىمداردى سول ەلەكتروندى كوللەكتور ارقىلى الدىن الا تاڭداپ, تاپسىرىس بەرۋ مۇمكىندىگىن يەلەنەدى. بۇل قوردى جوسپارلى, ماقساتتى جانە ءتيىمدى تولىقتىرۋعا جول اشادى. سونداي-اق قايتالاناتىن ساتىپالۋلار ازايىپ, قارجى ءتيىمدى جۇمسالادى, ال سيرەك نەمەسە سۇرانىسى جوعارى باسىلىمداردى وڭىرلەر اراسىندا تەڭدەي تاراتۋعا بولادى.
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– قۇرىلاتىن كوميسسيا كوركەمدىك كەڭەس سياقتى فورماتتا جۇمىس ىستەيدى دەپ ويلايمىن. جاقىندا عانا «كىتاپحانانى باسقارۋ ءىسى» بويىنشا امەريكا قۇراما شتاتتارىندا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ءبىلىمىمدى جەتىلدىرىپ كەلدىم. ول جاقتا ءبىر عانا گرەك جاڭعاعىن وسىرۋگە قاتىستى مىڭداعان كىتاپ بار. ءتىپتى ءيتتىڭ كۇتىمىنە دە جۇزدەگەن كىتاپ ارنالعان. تەحنولوگيانىڭ اتاسى سانالاتىن كاليفورنيانىڭ ءوزى گادجەتتەرگە ەمەس, قولعا ۇستاپ وقيتىن كىتاپقا باسىمدىق بەرەتىنىنە قايران قالدىم. ءبىز يت-مىسىقتىڭ كۇتىمى تۋرالى مىڭداعان كىتاپ شىعارۋعا جەتپەسەك تە, وقىرماننىڭ ەڭ نەگىزگى – مەديتسينا, كىتاپحانا ءىسى, ينجەنەريا, تاۋ-كەن ءىسى, تاريح, فيلوسوفيا, ونەر, كوركەم ادەبيەت سياقتى سۇرانىستارىن تولىق وتەيتىن جاعدايعا جەتسەك دەيمىن.
– مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن تارالاتىن شىعارمالار بارلىق كىتاپحانالارعا تولىق جەتە مە؟ جالپى, وسى كىتاپتار كوپ وقىلا ما؟
دامەت قۇسايىن:
– مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىققان كىتاپتىڭ بارلىعى وقىلادى دەپ ايتۋ قيىن. سەبەبى, قازىرگى وقىرماننىڭ تالعامى وزگەرگەن, سۇرانىسى باسقا. سوندىقتان ول كىتاپتاردى ىرىكتەۋدە وقىرمان سۇرانىسى, مازمۇن ساپاسى, كوركەمدىك دەڭگەيى ەسكەرىلسە دەيمىز.
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– بۇنى ءبىر عانا ولشەممەن باعالاۋ دۇرىس بولماس. كەيبىر باسىلىمدار بىردەن ءجيى سۇرالاتىن كىتاپتاردىڭ قاتارىنا ەنسە, ەندى بىرقاتارى ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان, تۇراقتى, بىراق باياۋ اينالىمداعى قور رەتىندە قىزمەت ەتەدى. كىتاپحانا تاجىريبەسىندە مۇنداي كىتاپتار جىلدار بويى سۇرانىستان تۇسپەي, ءار بۋىن وقىرمانىنا قايتا-قايتا قاجەت بولىپ وتىرادى. ولار ءبىر ساتتىك قىزىعۋشىلىقپەن ەمەس, ۇزدىكسىز, جۇيەلى تۇردە پايدالانىلاتىن ينتەللەكتۋالدىق رەسۋرسقا اينالادى. قازىردە كىتاپحانا سورەلەرمەن شەكتەلمەيتىنىن دە ەسكەرۋ كەرەك. ەلەكتروندى كاتالوگتەر, تسيفرلىق قىزمەتتەر, قاشىقتان وقۋ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىققان كىتاپتاردىڭ قولجەتىمدىلىگى ارتىپ, ولاردى پايدالانۋشىلار قاتارى دا كەڭەيىپ كەلەدى.
بايان ۋاتاەۆا:
– مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعاتىن كىتاپتاردىڭ ساپاسى مەن مازمۇنى كەيىنگى بەس جىلدا ءبىرشاما جاقساردى, بالالار ادەبيەتىنە كوپ كوڭىل بولىنە باستادى. بۇگىندە وسى باعدارلاما بويىنشا شىققان ادەبيەتتەر ءارتۇرلى جانردى قامتيدى, ياعني ەرتەگىدەن باستاپ, ەنتسيكلوپەديالىق باسىلىمدارعا دەيىن. مىسالى, كىتاپ بەرىلىمىنە تالداۋ جاساي كەلە, زيرا ناۋرىزباەۆا مەن ليليا كالاۋستىڭ «التىن توستاعاندى ىزدەۋ: باتۋ مەن ونىڭ دوستارىنىڭ باستان كەشكەندەرى» كىتابى مەن دەيل كارنەگيدىڭ «دوس تابۋ جانە ادامدارعا ىقپال ەتۋ ونەرى» وقىرمان اراسىندا تانىمال ەكەنىن بىلدىك.
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– مەملەكەتتىك تاپسىرىس تا كىتاپحانا سۇراتقان كىتاپتاردان پايدا بولۋى كەرەك نەگىزى. كىتاپحانالار سۇرانىستاعى كىتاپتاردى مەملەكەتكە جىبەرەدى. سوسىن سول كىتاپتارعا مەملەكەت تاپسىرىس جاسايدى. دەمەك, وقىرمان ءوزى سۇراتقان كىتاپتاردى الادى.
– وقىرمان سۇرانىسىن وتەۋگە بۇگىنگى كىتاپحانا قورلارى جەتكىلىكتى مە؟ ىزدەگەن كىتاپ سورەدە جوق بولاتىن جاعداي كەزدەسە مە؟
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– بۇگىنگى كىتاپحانا قورلارى وقىرمان سۇرانىسىن وتەۋگە تولىق جەتكىلىكتى. كىتاپحانالاردا كوركەم ادەبيەتتەن باستاپ, وقۋ, عىلىمي جانە سالالىق ادەبيەتتەرگە دەيىن كەڭ اۋقىمدى قور بار. دەگەنمەن, بۇل قور وقىرماننىڭ بارلىق سۇرانىسىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتەدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. كەيدە وقىرمان ىزدەگەن كىتاپتار سورەلەردە بولماۋى مۇمكىن, اسىرەسە اۆتورلار شىعارمالارىن جەكە باسپالاردان شىعارىپ, كىتاپحانالارعا وتكىزۋگە ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن اسىقپاعان جاعدايدا.
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– ارينە, بولادى. الايدا كىتاپحانانىڭ مىندەتى – وقىرمان سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ, بارىنشا وقىرمانعا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ. ءدال سول سۇراعان كىتاپ تابىلماسا دا, سول تاقىرىپتاعى باسقا دۇنيەلەردى ۇسىنىپ, وقىرمان كىشكەنتاي عانا بولسا دا اقپارات, ءبىلىم الىپ كەتۋىنە بارىنشا تىرىسامىز.
بايان ۋاتاەۆا:
– وقىرمان سۇرانىسى تولقىن تارىزدەس. ءبىر كەزدە موتيۆاتسيالىق كىتاپتار كوپ وقىلسا, ءبىر ۋاقىتتا ا.كريستيدى وقيتىندار سانى ارتادى. بۇل, ارينە, جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ءوزارا تالقىلاۋ, وي ءبولىسۋ ناتيجەسى, نە عالامتور جەلىسىنىڭ جارناماسىنان شىعۋى مۇمكىن, نە شىنايى بەستسەللەر بولۋى مۇمكىن. سۇرانىس ارتقاندا, وقىرمان كەزەككە تۇرىپ وقيتىن كەزدەر دە كەزدەسەدى. ويتكەنى كىتاپحانالار ءبىر كىتاپتىڭ ەڭ كوپ دەگەندە 5 داناسىن عانا الادى, ال كەي جاعدايدا ودان دا از بولۋى مۇمكىن. بۇل كىتاپتىڭ قۇنىنا تىكەلەي بايلانىستى. كەي كىتاپحانالارعا بولىنەتىن قارجى سوماسىنىڭ ازدىعى كىتاپ داناسىن ازايتۋ ارقىلى, تۇرلىلىگىن كوبەيتۋگە ءمان بەرۋىنە ماجبۇرلەيدى. مىسالى, بالالار ۇناتاتىن كوميكستەردىڭ ءبىر داناسى 7–8 مىڭ تەڭگە تۇرادى, ال ونى كوپ الۋعا بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى جەتپەۋى مۇمكىن.
– بۇگىنگى وقىرماننىڭ تالعامى قانداي؟ كىم نە وقيدى؟
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– ادامدار ادەبي شىعارمالاردى تەك كوڭىل كوتەرۋ نەمەسە دەم الۋ ءۇشىن عانا وقىمايدى, رۋحاني بايلىققا كەنەلۋ, وي-پىكىرىن كەڭەيتۋ, وزىندىك دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا دا كوركەم ادەبيەتكە جۇگىنەدى. سول سەبەپتى كىتاپحانا قىزمەتىن ۇيىمداستىرعاندا كوركەم ادەبيەتتىڭ ءارتۇرلى جانرى – كلاسسيكالىق شىعارمالاردان باستاپ, زاماناۋي پروزالىق جانە پوەتيكالىق ەڭبەكتەرگە دەيىن – وقىرمان سۇرانىسىنا سايكەس جۇيەلى تۇردە ۇسىنىلۋى ماڭىزدى. سالالىق ادەبيەت سۇرانىسى دا كوركەم ادەبيەت سياقتى تۇراقتى, بىراق وزىنە ءتان ەرەكشەلىككە يە. ولار ۋاقىت وتە ماڭىزدى اقپارات كوزى بولىپ, ءبىر مەزەتتە ەمەس, ۇزاق مەرزىمگە پايدالانىلاتىن قور رەتىندە قىزمەت ەتەدى.
بايان ۋاتاەۆا:
– كىتاپ تاڭداۋ دا ادامنىڭ جاسىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنا, قىزىعۋشىلىعىنا, ماقساتىنا وراي وزگەرىپ وتىرادى. بالدىرعاندار ادەتتەگىدەي, ەرتەگىلەر, ولەڭدەر, شاعىن اڭگىمەلەردى ۇناتادى. ارينە, ولارعا بەلگىلى ءبىر كىتاپتى وقۋعا اتا-انالارى كەڭەس بەرەدى. مەكتەپ جاسىنداعى بالالار كىتاپتى وزدىگىنەن تاڭدايدى. بۇل جاستا بالالار كوبىنەسە قىزىقتى سيۋجەتتەرى مەن جارقىن كەيىپكەرلەرى بار كىتاپتاردى جاقسى كورەدى. بالالار دەتەكتيۆتەرىنە, كوميكستەر مەن فەنتەزيگە قىزىعۋشىلىق تانىتادى. وسە كەلە, قيال-عاجايىپ وقۋدى جالعاستىرىپ, كلاسسيكالىق ادەبيەت پەن زاماناۋي رومانداردى, نون-فيكشن جانە موتيۆاتسيالىق كىتاپتاردى وقۋدى ۇناتادى. مىسالى, 10-11-سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا كەن موگيدىڭ «يكيگاي», ازامات سكاكوۆتىڭ «سەن», قايرات جولدىباي ۇلىنىڭ «كەمەل ادام», مارتين زۋساكتىڭ «كنيجنىي ۆور» كىتاپتارى بۇگىندە كوپ سۇرانىسقا يە. باستاۋىش مەكتەپ جاسىنداعى بالالار سارا گيۋربيۋز وزەرەننىڭ ء«بىر ميكروبتىڭ كۇندەلىگىنەن», «سۋ تامشىسىنىڭ الەمدى ارالاۋى» مەن الەمدىك بەستسەللەر رۋال ءداھلدىڭ «چارلي جانە شوكولاد فابريكاسىن» ىزدەپ وقيدى.
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– ءبىر قىزىق دۇنيەنى بايقادىم. ەندى ءارىپ تاني باستاعان بالا ەرتەگى وقيدى ەكەن. سوسىن مەكتەپكە بارعاننان كەيىن 5–6-سىنىپقا دەيىن تانىمدىق ادەبيەتكە قۇمارتادى. كوركەم ادەبيەتتەن گورى بىردەڭە ۇيرەتەتىن, ءبىلىمىن شىڭدايتىن دۇنيەلەردى وقيدى. سوسىن ەسەيگەن ۋاقىتتا قايتادان كوركەم شىعارماعا دەن قويادى. بۇعان ساۋالناما جاساپ, زەرتتەپ بارىپ كوز جەتكىزدىم. وقىرمان تالعامى دا وزگەرگەن. قۇندىلىقتارى دا. كىتاپحاناداعى كىتاپ كلۋبتارىندا تىڭ ويلاردى ەستىپ قالامىن. كەيىپكەردى تالداعان كەزدە جاستاردىڭ قۇندىلىقتارى مەن دۇنيەگە كوزقاراسى مۇلدە باسقا ەكەنىن بايقايمىن. سوندىقتان ولاردى جازۋشىلارمەن ءجيى كەزدەستىرۋگە تىرىسامىز. كىتاپحانا دەگەن وقىرمان مەن اۆتوردىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر عوي. جازۋشىلار دا زامانا باعىتىن اڭداسىن دەيمىز.
– زاماناۋي كىتاپحانانىڭ سيپاتى قانداي بولۋى كەرەك؟
بانۋ داۋلەتباەۆا:
– زاماناۋي كىتاپحانا كەز كەلگەن ۋاقىتتا كەلىپ, جايلانىپ وتىرىپ, كىتاپ الەمىنە ەنە الاتىن, ءتىپتى كىتاپ وقىماسا دا باسقا اقپارات الىپ, كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن ورىن بولۋى كەرەك. ەكولوگيالىق تازا, زيانسىز قۇرىلىس ماتەريالدارىنان سالىنىپ, بارىنشا قايتا وڭدەلەتىن جيھازداردى پايدالانسا. مىسالى, قاعازدى ۇنەمدەپ, ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىن قالىپتاستىرىپ, قوقىستى دا سۇرىپتاۋى كەرەك. ەسىگى بارشاعا اشىق, پاندۋس, ليفت, برايل قارپىمەن جازىلعان كىتاپتار, تولىپ جاتقان اۋديوكىتاپتار, بالالار مەن قارتتارعا ىڭعايلى ورىنعا اينالسا قۇبا-قۇپ.
بايان ۋاتاەۆا:
– ەل كىتاپحانالارى دا الەمدىك دەڭگەيدەگى كىتاپتارمەن تولىعىپ كەلەدى. كىتاپحانا – ءبىلىم الۋ مەن جۇمىس جاساۋعا ىڭعايلى ورىن, كەڭىستىككە اينالعان. سونداي-اق بالالاردىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا, قوعامعا بەيىمدەلۋىنە ىقپال ەتىپ, مادەني-اعارتۋشىلىق قىزمەتتى اتقاراتىن بىردەن-ءبىر مەكەمە.
عازيزا قۇدايبەرگەن:
– زاماناۋي كىتاپحانانىڭ سيپاتىن سيپاتتاعاندا, ەڭ الدىمەن ونىڭ ءداستۇرلى ميسسياسىن ساقتاۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. كىتاپحانا – عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ءبىلىم مەن مادەنيەت قورى, اقپاراتتىق ورتالىق رەتىندە وقىرمانعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ نەگىزگى باعىتىنان اينىماۋعا ءتيىس. جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلىق پلاتفورمالار, ەلەكتروندى كاتالوگتەر, ونلاين كىتاپحانا قىزمەتتەرى – وسىنىڭ بارلىعى كىتاپحانا قىزمەتىن كەڭەيتىپ, وقىرمانعا ىڭعايلى ەتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى ەكەنى انىق. مىسالى, جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى ىزدەۋ جۇيەلەرى وقىرمانعا قاجەتتى اقپاراتتى تەز تاۋىپ بەرەدى, ەلەكتروندى قورلار مەن ءموبيلدى قوسىمشالار كىتاپحانانىڭ فيزيكالىق كەڭىستىككە تاۋەلدىلىگىن ازايتادى, ال ۆيرتۋالدى وقۋ زالدارى مەن ونلاين سەمينارلار قازىرگى وقىرماننىڭ ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرادى.
– پىكىرلەرىڭىزگە راحمەت.
دوڭگەلەك ۇستەلدى دايىنداعان –
مارجان ءابىش,
«Egemen Qazaqstan»
