قارىزىن تولەمەگەن بانكتەرگە بايلانىستى نە وزگەردى؟

جاڭا تالاپقا سايكەس, مەملەكەتكە قارىز بانكتەر ديۆيدەند تولەۋ نەمەسە اكتسيالاردى كەرى ساتىپ الۋ تۋرالى شەشىم قابىلداماس بۇرىن, جوسپارلانعان تولەمنىڭ كەمىندە 66%-ىنا تەڭ قارىزدى مەملەكەتكە قايتارۋعا مىندەتتى. قاراجات شەشىم قابىلدانعان كۇننەن باستاپ 3 اي ىشىندە, ال مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ كوزدەلمەگەن جاعدايدا كرەديتوردىڭ كەلىسىمىنەن كەيىن 1 اي ىشىندە قايتارىلادى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتەن قارجى العان بانكتەردىڭ ءىرى اكتسيونەرلەرى ءوز ۇلەسىن تولىق ساتسا, مەملەكەتتەن العان قارىزىن تولىق قايتارۋعا ءتيىس. ەگەر بانك جاڭا ينۆەستورعا وتسە, وندا جاڭا اكتسيونەر بانك اتىنان مەملەكەتتىك قولداۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋ جونىندە ناقتى جوسپارى مەن قارجىلاندىرۋ كوزدەرى كورسەتىلگەن جازباشا مىندەتتەمە ۇسىنۋعا مىندەتتى.

قۇجاتتا مەملەكەتتىڭ قاراجاتىن پايدالانعان كەزدە ساتىپ الىپ, بانككە كىرىس اكەلگەن وبليگاتسيالاردى مەملەكەتتىڭ قولداۋىنىڭ  ناتيجەسىندە قولجەتىمدى بولعانى ايتىلعان.

بۇل رەتتەۋگە بيزنەستى مەملەكەتتىك قولداۋ, يپوتەكالىق كرەديت بەرۋ نەمەسە حالىقتىڭ قارىزدارىن قايتا قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارى ەنگىزىلمەيدى. وسىلايشا, ەرەجەلەر كليەنتتەر مەن كاسىپكەرلەردى قولداۋعا ەمەس, بانكتەردى تۇراقتاندىرۋعا قاتىستى.

قندرا اتاپ وتكەندەي, جوبا مەملەكەتتىك قولداۋى بار بانكتەردىڭ اشىقتىعى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. جاڭا نورمالار ينۆەستورلار بانكتەردىڭ قازىرگى مىندەتتەمەلەرىن جانە ولاردىڭ ۇيىمنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا اسەرىن الدىن الا ءتۇسىنۋى ءۇشىن نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ءۇشىن اشىقتىقتى كوزدەيدى. بۇل سونداي-اق ءىرى اكتسيونەرلەر مەملەكەتپەن ەسەپ ايىرىسپاي بيزنەستەن كەتەتىن جاعدايلاردى بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مەملەكەت تابىستىڭ كەم دەگەندە 66% -ىن الادى

جوبانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى – ديۆيدەندتەردى تولەۋ كەزىندە پايدانى قايتارۋدىڭ ەڭ تومەنگى شەگى. قندرا بانكتەر بولىنەتىن پايدانىڭ كەمىندە 66% -ىن مەملەكەتكە بەرۋدى ۇسىنادى.

بۇل ءتاسىل قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋ باعدارلاماسىنىڭ پارامەترلەرىنە سايكەس كەلەدى, ول بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ بانكتەردىڭ ىقتيمال شىعىندارىنىڭ 66% -ىن وتەدى.

بۇدان باسقا, مەملەكەتتiك كومەكتەن الىنعان كiرiستەر ەسەبiنەن ديۆيدەندتەر تولەۋگە تىيىم سالۋ ساقتالادى.

تەتىك قاراجاتتى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋدى بانك كاپيتالىنداعى ديسكونتتىڭ ۇلەسىنە پروپورتسيونالدى تۇردە ىنتالاندىرادى. اگەنتتىكتىڭ مالىمەتىنشە, ءۇش بانكتىڭ - Alatau City Bank, ەۋرازيالىق بانك جانە نۇربانكتىڭ بالانسىندا 1,1 ترلن تەڭگە بار.

ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 18% دەڭگەيىندە ساقتاپ قالدى

جوبا اكتسيونەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا جانە بانكتەردىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. جاڭا نورمالار تابىسپەن ايلا-شارعى جاساۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى جانە مەملەكەتتىك كومەكتەن تۇسەتىن تابىستار ماقساتقا ساي جۇمسالمايتىن جاعدايلارعا كەدەرگى كەلتىرەدى. قندرا مۇنداي شارالار ينۆەستورلاردىڭ سەنىمىن ارتتىرىپ, نارىقتاعى ويىننىڭ اشىق ەرەجەلەرىن ەسكەرتىپ وتىر.

• جوبا بانكتەردىڭ مەملەكەتتىك قاراجاتپەن ساتىپ الۋ-ساتۋ مامىلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى.
• ەندى ءىرى اكتسيونەر مەملەكەتتىك قولداۋدى وتەمەي نەمەسە ونى قايتارۋ مىندەتتەمەسىن جاڭا ينۆەستورعا بەرمەي ۇلەسىن ساتا المايدى. قايتارۋ مەرزىمى بانكتىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ بەلگىلەنەدى,
• ال الەۋەتتى ينۆەستورلار ءوز جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى الدىن الا حاباردار ەتىلەدى.

«مەملەكەتتىك قاراجاتتى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋ مەرزىمدەرى بانكتىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى ەسكەرە وتىرىپ بەلگىلەنەدى. بۇل شارتتار نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ءۇشىن اشىق.  الەۋەتتى ينۆەستورلار مەملەكەتتىك قولداۋمەن بانكتەگى ۇلەستى ساتىپ الا وتىرىپ, ولارعا بانكتىڭ مەملەكەتتىك قاراجاتتى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى جۇكتەلەتىنىن الدىن الا بىلەتىن بولادى. وسىلايشا, ينۆەستور قازىرگى مىندەتتەمەلەردى الدىن الا تۇسىنەدى جانە بانك اكتسيالارىن ساتىپ الۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ كەزىندە ولاردى ەسكەرەدى», دەپ ءتۇسىندىردى قندرا.

مەملەكەتتىك قولداۋدى قايتارۋ ناتيجەلەرى

اگەنتتىكتە ەسكە سالىنىپ وتكەندەي, 2023 جىلدان باستاپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قندرا ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ بانكتەردى مەملەكەتتىك قولداۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋعا ىنتالاندىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. وسىلايشا, 2023 جىلى تەڭگەرىمىندە مەملەكەتتىك قاراجاتى بار بانكتەر ءۇشىن ديۆيدەندتەر ەسەپتەۋگە زاڭنامالىق شەكتەۋ ەنگىزىلدى. تەتىك مەملەكەتتىك قولداۋدان الىنعان كىرىستەر ەسەبىنەن ديۆيدەندتەر تولەۋگە تىيىم سالادى جانە كاپيتالداعى ديسكونتتى ەسەپكە الۋ ارقىلى قاراجاتتى قايتارۋدى ىنتالاندىرادى.

«2023 جىلى وسى ماقساتتا تەڭگەرىمىندە مەملەكەتتىك قاراجاتى بار بانكتەردىڭ ديۆيدەندتەر ەسەپتەۋىنە زاڭنامالىق شەكتەۋ ەنگىزىلدى. اگەنتتىك ديۆيدەندتەردى شەكتەۋ تەتىگىن بەكىتتى, ول ولاردى مەملەكەتتىك قولداۋدان الىنعان كىرىستەر ەسەبىنەن تولەۋگە تىيىم سالادى جانە قاراجاتتى بانكتەردىڭ مەنشىكتى كاپيتالىنداعى ديسكونت ۇلەسىنە پروپورتسيونالدى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋدى ىنتالاندىرادى», دەپ مالىمدەدى قندرا.

بۇدان باسقا, 2025 جىلى ۇلتتىق بانك مەملەكەتتىك قولداۋ سوماسىنىڭ 10% مولشەرىندە مىندەتتى رەزەرۆتەردىڭ (ەتر) جوعارىلاتىلعان ءنورماتيۆىن بەلگىلەدى, بۇل اگەنتتىكتە اتالىپ وتكەندەي, مۇنداي قاراجات بالانستا ۇستاپ قالۋدان تۇسەتىن ەكونوميكالىق پايدانى تومەندەتەدى.

«جالپى قابىلدانعان شارالار 2023 جىلدان باستاپ 6 بانكتىڭ 738,2 ملرد تەڭگە كولەمىندە (1,8 ترلن تەڭگەدەن) مەملەكەتتىك قولداۋدى قايتارۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. Halyk Bank, Bank RBK جانە بتسك مەملەكەتتىك كومەكتى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەدى», دەپ حابارلادى اگەنتتىك.

قندرا مالىمەتى بويىنشا:

• Halyk Bank 2023 جىلدىڭ ماۋسىمىنان 2024 جىلدىڭ ساۋىرىنە دەيىنگى كەزەڭدە 250 ملرد تەڭگە;
• Bank RBK - 243,7 ملرد تەڭگە (2023 جىلدىڭ ماۋسىمىنان 2025 جىلدىڭ قاراشاسىنا دەيىن) قايتارعان;
• تسەنتركرەديت بانكى 2024 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان 2025 جىلدىڭ تامىزىنا دەيىنگى كەزەڭدە 60 ملرد تەڭگەنىڭ مىندەتتەمەلەرىن جاپقان.

اگەنتتىكتە ناقتىلانعانداي, مەملەكەتتىك قولداۋدى ءىشىنارا قايتارۋدى Alatau City Bank جۇزەگە اسىردى, ول 2024 جىلعى ءساۋىر جانە 2025 جىلعى قىركۇيەكتە 150 ملرد تەڭگەنى, نۇربانك – 2025 جىلعى قاراشادا 4,5 ملرد تەڭگەنى, ال ەۋرازيالىق بانك – 2025 جىلعى جەلتوقساننىڭ باسىندا 30 ملرد تەڭگەنى وتەدى.

اعىمداعى شوت قارجىسىنا پايىز ەسەپتەۋ: بانكتەر مۇنداي قادامعا بارا ما؟