فوتو: primeminister.kz
العاشقى وڭ ناتيجەلەر
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ايجان بيجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ كەڭەيتىلگەن تىزبەسى بيىلعى جىلدىڭ 4 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنىپ, العاشقى وڭ ناتيجەلەرىن كورسەتە باستادى. اتاپ ايتقاندا, جىل باسىنان بەرى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعالارىنىڭ يندەكسى +0,2%-دى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى كورسەتكىشتەن (+0,7 %) ءۇش ەسە تومەن.
بۇعان دەيىن مەملەكەتتىك باعا رەتتەۋى قولدانىلماعان بىرقاتار تاۋار پوزيتسيالارى بويىنشا دا وڭ باعا ديناميكاسى تىركەلدى.
جىل باسىنان بەرى ءسۇت ونىمدەرىنىڭ باعاسى تومەندەدى:
- قايماق 0,2 %-عا;
- ءسۇت 0,3%-عا;
- ىرىمشىك 0,6 %-عا ارزاندادى.
جەمىس-كوكونىس توبى بويىنشا:
- قىزاناقتىڭ باعاسى 1%-عا;
- قيار 3,7%-عا;
- الما 1,5%-عا تومەندەدى.
سونىمەن قاتار كەڭەيتىلگەن تىزبەگە ەنگىزىلگەن كۇرىش, شاي, ەت جانە بالىق ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى بويىنشا دا باعانىڭ تومەندەۋى بايقالادى.
الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى
وتىرىس بارىسىندا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى تىزبەسىن كەڭەيتۋ شاراسى ۋاقىتشا سيپاتقا يە ەكەنى جانە ازىق-ت ۇلىك نارىعىنداعى باعا اۋىتقۋلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعانى ايتىلدى. نارىقتاعى جاعداي تۇراقتانعان سايىن اتالعان تىزبە كەزەڭ-كەزەڭىمەن نەگىزگى 19 پوزيتسياعا قايتارىلادى.
سونىمەن بىرگە جەكەلەگەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى بويىنشا باعانىڭ ءوسۋى ساقتالىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە كۇنباعىس مايى, سارى ماي جانە سۇزبە قىمباتتاعان. بۇل, نەگىزىنەن, يمپورتتىق ونىمدەردىڭ ۇلەسىنە, سونداي-اق سىرتقى نارىقتاعى باعا كونيۋنكتۋراسىنا بايلانىستى. فاو دەرەكتەرىنە سايكەس, 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وسىمدىك مايلارىنىڭ الەمدىك ورتاشا باعا يندەكسى 161,6 پۋنكتتى قۇراپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 17,1 %-عا ءوستى. بۇل كورسەتكىش سوڭعى ءۇش جىلداعى ەڭ جوعارى دەڭگەي بولىپ وتىر جانە الەمدىك نارىقتاعى ۇسىنىستىڭ شەكتەۋلى بولۋىمەن بايلانىستى.
ىشكى نارىقتاعى باعانى ۇستاپ تۇرۋ ماقساتىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋشىلەردىڭ ۇلتتىق قاۋىمداستىعىمەن بيىلعى جىلعا ءونىمنىڭ ساتۋ باعاسىن تۇراقتاندىرۋدى كوزدەيتىن مەموراندۋم ازىرلەپ جاتىر. سونداي-اق جۇمىرتقا, تاۋىق ەتى, تۇز جانە كارتوپ وندىرۋشىلەرىمەن دە وسىنداي كەلىسىمدەر جاسالماق.
نان نەگە قىمباتتادى؟
تۇركىستان وبلىسىنداعى الەۋمەتتىك نان باعاسىنىڭ ءوسۋ جاعدايى دا جەكە قارالدى. وڭىردەگى ءۇش ناۋبايحانانىڭ بىرىندە وندىرىستىك شىعىنداردىڭ ارتۋى جانە ارزانداتىلعان ۇن تاپشىلىعىنا بايلانىستى باعا كوتەرىلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا جاعداي تۇراقتاندىرىلىپ, باعا بۇرىنعى دەڭگەيىنە ءتۇسىرىلدى. وسىعان بايلانىستى ۆيتسە-پرەمەر ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىمەن بىرلەسىپ وڭىرلەردىڭ جەڭىلدەتىلگەن ۇنمەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە جەدەل تالداۋ جۇرگىزۋدى جانە قاجەت بولعان جاعدايدا ارزانداتىلعان استىقتىڭ ۇزدىكسىز جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
ال كوكونىس ونىمدەرى مەن الما باعاسى جالپى العاندا تۇراقتى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر. قاڭتار ايىندا كارتوپتىڭ ساتۋ باعاسى ءبىر كيلوگرامىنا 150-170 تەڭگە ارالىعىندا بولدى. بۇل ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى مەن كارتوپ وسىرۋشىلەر وداعى اراسىنداعى مەموراندۋمدا بەلگىلەنگەن شەكتى دەڭگەيلەرگە سايكەس كەلەدى.
سونىمەن قاتار كارتوپ پەن ءسابىز ەكسپورتىنىڭ ارتۋى ىشكى نارىققا قوسىمشا قىسىم ءتۇسىرىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وڭىرلەردەگى باعانى تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا تۇراقتاندىرۋ قورلارىنان كوكونىس ونىمدەرىن ساتۋ جۇمىستارى باستالدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى كولەمى 247 مىڭ توننانى قۇرايتىن قالىپتاستىرىلعان قوردان 35,8 مىڭ توننا ءونىم ساتىلعان. بىرقاتار وڭىردە ءونىمدى قولجەتىمدى باعامەن وتكىزۋ قارقىنى جەتكىلىكسىز. وسىعان بايلانىستى سەرىك جۇمانعارين ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن وتكەن جىلعى ءونىم قورىنىڭ نەگىزگى بولىگىن ساتۋدى تاپسىردى.
بيىل 6 مىڭ جارمەڭكە وتەدى
سونداي-اق ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنە QazTrade كومپانياسىمەن بىرلەسىپ ناۋرىز ايىنىڭ باسىنان باستاپ كورشىلەس ەلدەردەن ەرتە پىسەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا شامامەن 6 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جارمەڭكەسىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇدان بولەك, ۆيتسە-پرەمەر جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا اعىمداعى باعا ديناميكاسىن ەسكەرە وتىرىپ, باعانى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن قايتا قاراپ, وزەكتەندىرۋدى تاپسىردى.