سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
بەيبىت زاماندا الىمجەتتىك سەكىلدى تەرىس ءۇردىس بولماۋعا ءتيىس ەكەنىن تىلگە تيەك ەتكەن پرەزيدەنت قورعانىس سالاسىنا جاۋاپتى مەكەمەنىڭ باسشىلىعىن تاربيە جۇمىسىن دۇرىس قاداعالاماي وتىرعانى ءۇشىن سىنعا العانىن جەتكىزدى. اسكەردە بۇزاقىلىققا, رۋشىلدىققا, جەرشىلدىككە ورىن جوق ەكەنىن, ونداي جايتتارعا جول بەرىلمەيتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار تەكسەرۋ جۇمىستارى اسكەردەگى ءتارتىپ قاتاڭ ساقتالاتىنىن كورسەتكەنىن, تانىمالدىققا ۇمتىلعان كەيبىر بلوگەرلەر اسكەردەگى شىنايى احۋالعا مۇلدەم جاناسپايتىن ءسوز تاراتىپ جۇرگەنىن دە جاسىرمادى. ولار ارميانى ساربازدار كۇن سايىن دەرلىك قىلمىسكەرلەردىڭ قۇربانىنا اينالىپ, قازا تاباتىن جەر رەتىندە كورسەتكىسى كەلەتىنىن سىنعا الدى.
«ارميادا تەمىردەي ءتارتىپ بولۋعا ءتيىس. ساربازدار انت بەرگەندە ايتاتىن «اسكەري قىزمەتتىڭ اۋىرتپالىقتارى مەن قيىنشىلىقتارىن تاباندىلىقپەن كوتەرەمىن» دەگەن سوزدەن اسكەري ءومىردىڭ قاتاڭدىعىن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. اسكەري قىزمەتتىڭ ابىروي-بەدەلىن كوتەرۋ جانە ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋ – مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىعىنىڭ ءبىرى» دەگەن مەملەكەت باسشىسى قارۋلى كۇشتەرىمىزدى تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭعىرتۋ جۇمىسى قارقىندى جۇرگىزىلە باستاعانىنا دا توقتالىپ ءوتتى. بىلتىرعى اسكەري شەرۋ ارميامىزدىڭ زاماناۋي قارۋ-جاراقپەن جانە تەحنيكامەن, سونىڭ ىشىندە ءوز ەلىمىزدە جاسالعان ونىمدەرمەن تولىق جابدىقتالعانىن, سونداي-اق اسكەري قىزمەتشىلەرىمىزدىڭ دايىندىعى جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن ايقىن كورسەتكەنىن جەتكىزدى.
«پرەزيدەنتتىڭ «Turkistan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتى ارميانىڭ مەملەكەتتىڭ قورعانىسىن قامتاماسىز ەتەتىن ينستيتۋت قانا ەمەس, ماڭىزدى الەۋمەتتىك ءارى تاربيە تەتىگى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ايقىنداپ بەردى. اسكەري قىزمەتشىلەر ءۇشىن بۇل جاي عانا ابستراكتىلى سوزدەر ەمەس, بۇل – ولاردىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتى», دەيدى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ كومەكشىسى ايگۇل تولەمباەۆا.
اسكەري سالانىڭ بەدەلىن كوتەرۋ تۋرالى پىكىرگە وي قوسقان ول 2025 جىلى اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىندە ورىن العان وزگەرىستەر شىن مانىندە ايقىن كورىنىس تاپقانىن ايتادى. وفيتسەرلەردىڭ دە, قاتارداعى جاۋىنگەرلەر مەن سەرجانتتىق قۇرامنىڭ دا لاۋازىمدىق جالاقىلارىن كوتەرۋ – جاي عانا ساننىڭ ارتۋى ەمەس, ولاردىڭ موينىنا ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ مەملەكەت تاراپىنان مويىندالۋى ەكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق ول دالالىق قىزمەت ءۇشىن تولەمدەردىڭ قالپىنا كەلتىرىلۋى دە ايرىقشا ماڭىزدى بولعانىن, ويتكەنى دالالىق جاعدايدا, وقۋ-جاتتىعۋدا جانە تەڭىز جورىقتارىندا قىزمەت وتكەرۋ اسكەري ەڭبەكتىڭ ەڭ كۇردەلى فورماسى ەكەنىن ەسكە سالدى.
«دەگەنمەن ارميا دەگەنىمىز – تەك ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋدان تۇرمايتىنى بەلگىلى. ول ەڭ بىرىنشىدەن ساربازدى تاربيەلەيدى. مىنەزدى, ءتارتىپتى, پارىز بەن جاۋاپكەرشىلىك سەزىمدەرىن قالىپتاستىرادى. بۇل جەردە كومانديردىڭ ورنى ەرەكشە. ول سوزبەن تاربيەلەپ قانا قويماي, ىسپەن دە ۇلگى بولۋعا ءتيىس. سارباز كومانديردىڭ ءوز قىزمەتىنە, قاراماعىنداعى ۇجىمعا, قيىندىقتارعا قالاي قارايتىنىن كورەدى. سول سەبەپتى دە پرەزيدەنتتىڭ ارمياداعى ادام كاپيتالىنىڭ ماڭىزى تۋرالى ءسوزى اسكەري ورتادا قىزۋ قولداۋ تاپتى», دەيدى ول.
سونىمەن قاتار ا.تولەمباەۆا اسكەري قىزمەتشىلەر ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جەڭىلدىكتەر, اتاپ ايتقاندا, تۇرعىن-ءۇي باعدارلاماسىنىڭ دامۋى, مەرزىمدى اسكەري قىزمەت ساربازدارىن قولداۋ جايىندا پىكىرىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, «وتباسى بانك» ارقىلى ارنايى يپوتەكالىق ونىمدەردىڭ ىسكە قوسىلۋى اسكەري قىزمەتشىلەر ءۇشىن شىنايى الەۋمەتتىك ءوسۋدىڭ تەتىگىنە اينالعان.
«باسپانا الۋ مۇمكىندىگى – وتباسى تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزى ءارى اسكەري قىزمەتشىگە كورسەتىلگەن انىق قولداۋ. ساربازدار مەن وفيتسەرلەر ءوز جاقىندارىنىڭ ەرتەڭى جارقىن ەكەنىنە سەنىمدى بولعاندا عانا ارميانىڭ كۇش-قۋاتى ارتادى. ال مەرزىمدى اسكەري قىزمەت وتكەرەتىن جاستارعا ارنالعان «مەرزىم 2.0» جوباسىنا كەلسەك, ول ارميادا وتان الدىنداعى بورىشىڭدى وتەۋ – جوعارى ءبىلىم الۋ مەن بولاشاق كاسىبي ورلەۋ جولىنىڭ باستاۋىنداعى العاشقى باسپالداق بولا الاتىنىن كورسەتتى. گرانتتاردىڭ اشىق ىرىكتەلۋى ساربازدار ءۇشىن اسكەردەگى ءتارتىپ, فيزيكالىق جانە جاۋىنگەرلىك دايىندىق ولاردىڭ بولاشاعىنا تىكەلەي ىقپال ەتەتىنى تۋرالى تۇسىنىك قالىپتاستىردى. بۇل – قۋاتتى تاربيە قۇرالى», دەيدى ول.
قورعانىس ءمينيسترىنىڭ كومەكشىسى اسكەري قىزمەتتىڭ ءوزى قيىندىقتاردان تۇراتىنىن, جاس جىگىتتەر سونىڭ ءبارىن جەڭە بىلگەندە عانا ناعىز جاۋىنگەرگە اينالاتىنىن جاسىرمادى. بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جان-جاقتى جاعدايدىڭ ارقاسىندا بۇل قيىندىقتار ءجون-جوسىقسىز اۋىرتپاشىلىق ەمەس, جەكە تۇلعا رەتىندە ءوسىپ-دامۋدىڭ مۇمكىندىگى ەكەنىن كورسەتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«پرەزيدەنت سۇحباتىنان بايقاعانىمىزداي, ءبىز قۋاتتى, كاسىبي ءارى الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالعان ارميا قۇرۋعا باعىت الدىق. بۇل بىزگە ءبىر نارسەنى ۇقتىرادى: ارميا مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن قورعانىس قابىلەتىنىڭ كەپىلى, سونداي-اق ماڭىزدى الەۋمەتتىك ءوسىم تەتىگى ءارى ازامات رەتىندە كەمەلدەنۋ مەكتەبى ەكەنىن تۇسىنە وتىرىپ, ادال قىزمەت ەتۋگە, وزىمىزگە دە, وزگەلەرگە دە تالاپشىل بولۋعا سەرت ەتۋىمىز كەرەك», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى.
ءبىز پرەزيدەنت كوتەرگەن ماسەلەلەر توڭىرەگىندە «قر قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ارداگەرلەرى» رقب توراعاسى, حالىق قاھارمانى, ارميا گەنەرالى مۇحتار التىنباەۆتىڭ دا پىكىرىن بىلگەن ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى سۇحباتىندا ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىندەگى جاعدايعا ءادىل باعا بەرگەن. اسىرەسە اسكەري قىزمەتتىڭ اۋىرتپالىقتارى مەن قيىندىقتارىن كوتەرە ءبىلۋ تۋرالى جاستارعا قۇلاققاعىس ەتۋى كوپشىلىككە وي سالعانىن جەتكىزدى.
ء«اربىر وبلىس ورتالىعىنان ەلىمىزدىڭ بولاشاق پاتريوتتارىن دايىندايتىن مامانداندىرىلعان ارنايى اسكەري مەكتەپتەر اشۋ تۋرالى پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ءبىز ەرەكشە قۋانىشپەن قارسى الدىق. وندا نەگىزىنەن الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتاعى وتباسىلاردان شىققان بالالار وقىماق. بۇل – ءسوز جوق, جاقسى باستاما. وسىناۋ يگىلىكتى ىسكە قارۋلى كۇشتەردىڭ ارداگەرلەرى دە بەلسەنە ارالاسىپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا وڭ باعىت-باعدار بەرەدى», دەگەن حالىق قاھارمانى ارداگەرلەر اسكەري بولىمدەرگە بارعاندا وزدەرىنىڭ ومىرلىك باي, كاسىبي تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ, جاس كومانديرلەرگە ءىس جۇزىندە دە كومەك كورسەتىپ تۇراتىنىنا توقتالدى.
م.التىنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلعانىنا 15 جىلدان اسقان رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ فيليالدارى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتقاندا, 17 ايماقتىق جانە استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالىق فيليالدارى بار.
«قازىرگى تاڭدا اسكەري زەينەتكەرلەردىڭ كوبى ءالى دە – مەملەكەتتىك قىزمەتتە. سونىمەن قاتار بىرقاتارى – اۋدانداردىڭ, وبلىستاردىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى. ايماقتىق فيليالداردىڭ توراعالارى ەل دامۋىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق قۇجاتتار مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋلارى بويىنشا اسكەري قىزمەتشىلەر مەن اسكەرگە شاقىرىلۋشى جاستار اراسىندا اسكەري-پاتريوتتىق جانە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى. وڭىردەگى وكىلدەر وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق اسكەرگە شاقىرۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىنا تىكەلەي قاتىسىپ, ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر», دەدى ول.
حالىق قاھارمانى سونداي-اق قارۋلى كۇشتەردىڭ ارداگەرلەرى وسى سالاداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋگە قولداۋ كورسەتىپ, پاتريوتتىق تاربيەنىڭ پارمەندىلىگىن ارتتىرۋعا, ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەۋگە ارقاشان دايىن ەكەنىن ەسكە سالدى.
مەملەكەت تاراپىنان اسكەر سالاسىنىڭ دامۋى مەن قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ نىعايۋىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن قازىرگى كۇندەرى دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەرگە جاساپ جاتقان ساپارلارىنان دا ايقىن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ سوڭعى كۇنى سەناتور قاراعاندى وبلىسىنا جاساعان ساپارى بارىسىندا ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان «Steel Manufacturing» جشس پاترون زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسىپ, كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك تەحنولوگيالىق تسيكلى مەن ەكسپورتتىق الەۋەتىن زەردەلەگەن ەدى. ءوز وندىرىسىمىزدەگى جوعارى تەحنولوگيالىق وق-ءدارى شىعارۋ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جانە قورعانىس سالاسىنىڭ ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ مىندەتى – مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىنىڭ تۇراقتى ورىندالۋىنا قاجەتتى جاعداي جاساۋ جانە وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ. بۇل ونەركاسىپتىك الەۋەتتى نىعايتىپ, ۇلتتىق مۇددەلەردى سەنىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات زاۋىت ۇجىمىمەن كەزدەسۋدە.
ساپار قورىتىندىسى بويىنشا اۋە بازاسىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, پارلامەنتتىڭ اۆياتسيالىق پاركتى جاڭارتۋعا جانە اسكەري دايارلىق سالاسىندا تسيفرلىق شەشىمدەردى دامىتۋعا باعىتتالعان باستامالاردى زاڭنامالىق تۇرعىدا قولداۋدى جالعاستىراتىنىن جەتكىزدى.
