ماسەلە • 09 قاڭتار, 2026

«سەرگەككە» سەنىمسىزدىك نەدەن تۋدى؟

80 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل تۇرعىندارىنىڭ ءومىرىن قولايلى ءارى قاۋىپسىز ەتۋدى كوزدەيتىن «سەرگەك» كامەرالارى جۇيەسى تۋرالى قوعامدا كوزقاراس ارقيلى. «قۇرىلعى تۇسىرگەن جەكە دەرەكتەر وزگە ەلگە بەرىلەدى», «كومپانيا ايىپپۇلداردان تۇسكەن قاراجاتقا قالتاسىن قامپايتىپ وتىر» دەگەن سىندى پىكىرلەر الەۋمەتتىك جەلىلەردە جەلدەي ەسىپ ءجۇر. رەسمي دەرەككوزدەردە جاريالانعان اقپاراتتارعا قاراماستان, ەل اراسىندا «سەرگەككە» دەگەن كۇمان ءالى دە سەيىلمەي تۇر.

«سەرگەككە» سەنىمسىزدىك نەدەن تۋدى؟

سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى

بەينەباقىلاۋ كامەرالارى استانا, الماتى, شىمكەنت, تاراز, اقتاۋ, اتىراۋ, سەمەي, تۇركىستان, قوسشى قالالارى مەن الماتى وبلىسىندا ورناتىلعان. كامەرالار ماقساتىنا قاراي قوعامدىق جانە جول قاۋىپسىزدىگى دەپ بولىنەدى.

«سەرگەك» 2017 جىلى ىسكە قوسىلعالى بەرى استانا قالاسىن­دا جول-كولىك وقيعاسى 43%-عا ازاي­عان. بىلتىر ناۋرىز ايىندا ازىرلەۋشى كومپانيا «كور­كەم تەلەكوم» جشس-مەن كەلىسىم­شارت مەرزىمى اياقتالدى. ەلور­دا جاساندى ينتەلەكتىگە نەگىز­دەل­گەن شەشىمدەردى قالا ينفرا­قۇ­رىلىمىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ءباا-ءنىڭ Presight حالىقارالىق كومپا­نياسىنىڭ ءونىمىن قوش كورگەن.

ال الماتى قالاسىندا قازىر 1641 «سەرگەك» جۇمىس ىستەيدى. ول مەگاپوليستىڭ بيۋد­جەتىنە بەس جىل ىشىندە 94 ملرد تەڭگە تۇسىرگەن. الماتى قالا­سىنىڭ ءماسليحات دەپۋتاتتارى ازىرلەۋشىلەرمەن كەلىسىمدى تاعى ءبىر جىلعا سوزۋدى ءجون كوردى. سوعان وراي, بيىل قوسىمشا 350 اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن قۇرۋ جوس­پارلانىپ وتىر.

وسىنداي وڭ كورسەتكىشتەرگە قاراماستان نەلىكتەن «سەرگەككە» دەگەن سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇسىپ وتىر؟ بۇل تۋرالى اۆتوساراپشى ارسەن شاكۋوۆتىڭ پىكىرىن بىلدىك.

«بۇگىندە شەتەلدە ازاماتتىعى بار, حالىقتى پوليتسياعا قار­سى قو­يۋدى كوزدەيتىن «اسىرەبەلسەن­دىلەردىڭ» كەسىرىنەن قوعامدا جالپى پوليتسياعا قارسى كوزقا­راس قالىپتاسقان. بۇل جول قوزعالى­سىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ جۇيەسىندە دە كورىنىس تاۋىپ وتىر. نە ءۇشىن كەي ادامدار «سەرگەكتى» قابىلداعىسى كەلمەيدى؟ ويتكەنى ولار ەرەجەنى, ءتارتىپتى بۇزىپ ۇيرەنىپ قالعان. سويتە تۇرا زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋدى قالامايدى. بۇل تۇرعىنداردىڭ زاماناۋي اۆ­تو­موبيليزاتسياعا تولىق دا­يىن ەمەستىگىن ءبىلدىرىپ وتىر. سول سە­بەپتى دە وسىنداي جۇيەلەرگە سەنىمسىزدىك تۋىندايدى دەپ ويلايمىن», دەيدى ا.شاكۋوۆ.

مۇنداي ۇردىسكە جوعارىدا اتاپ وتكەن دايەكسىز پىكىرلەردىڭ دە ىقپالى بار. سوندىقتان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن سالا ماماندارىنان انىقتاۋعا تىرىستىق.

 

«سەرگەكتەگى» دەرەكتەر وزگە ەلگە بەرىلە مە؟

جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشى­لار­دىڭ ءبىرى اسەت احمەتوۆتىڭ سو­زىن­شە, كومپانيا ءۇشىن قوماقتى قار­جىدان بۇرىن ۇلتتىق قاۋىپ­سىز­دىك ماسەلەسى ءبىرىنشى ­ورىندا تۇرادى.

«قازىر بىزدەن باسقا وسى قىز­مەتتى كورسەتەتىن باسقا دا كومپانيالار بار. راس, سەرتيفيكاتتارى دا, اتى دا قازاقشا, بىراق باع­دار­لامالارى – وزگە ەلدىكى. وسى­عان بايلانىستى ەلىمىزدەگى دەرەك­تەردىڭ جات ەلدىڭ قولىنا ءتۇسۋ ىقتيمالدىلىعى بار ەكەنىن جوققا شىعارا المايمىز. ولاردىڭ سالىعى دا ءوندىرۋشى ەلگە كەتەدى. ال «سەرگەكتىڭ» ولاردان باستى ايىرماشىلىعى – باعدارلامانى ءوزى جاسايتىندىعى», دەيدى ول.

بارلىق دەرەك وتاندىق سەرۆەرلەردە ساقتالادى. سەرگەكتىڭ جازبالارىنا تەك قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارى عانا قول جەتكىزە الادى ەكەن. ازاماتتاردىڭ ءىس-ارەكە­تىنە قۇقىقتىق باعا بەرەتىن دە – سولار. اشىپ ايتار بولساق, جۇيە قۇ­قىق بۇزۋشىلىقتى تەك قانا ءتۇ­سىرىپ, وڭدەۋمەن شەكتەلەدى. ال ءارى قارايعى ايىپپۇل سالۋ نە سال­ماۋ ماسەلەسى قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارىنىڭ قۇزىرىندا بولادى. سونىمەن قاتار ءاربىر دەرەك­تى وڭدەۋ ورتالىعى ۋاكىلەتتى ورگان­نىڭ ءتيىستى تەكسەرىسىنەن مىندەتتى تۇردە وتەدى.

سونداي-اق بىلتىر شىلدە ايىن­دا «سەرگەك» كومپانياسى جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتەتىن TOR بىرىڭعاي تسيفر­لىق پلاتفورماسىن ىسكە قوس­قان. پلاتفورما دەرەكتەردى ءتورت نەگىزگى كوزدەن جيناقتايدى: قا­لالار مەن تاس جولدارداعى ستا­­­تسيو­­نارلىق كەشەندەردەن, پا­ترۋل­دىك پوليتسيانىڭ ءموبيل­دى بەكەت­تەرىنەن, درونداردان, وزگە دە قوسالقى جۇيەلەردەن. جۇيە وڭىر­لەر, وقيعا تۇرلەرى مەن مەرزىمى بويىنشا تالداۋ جا­ساپ, اپات ءجيى بولا­تىن نۇك­تە­لەردى انىقتاۋعا, قاۋىپ­تى جۇرگى­زۋشىلەردى تىركەۋگە, سون­داي-اق ءۇزىلىسسىز سەگىز ساعاتتان ار­تىق كولىك جۇرگىزىپ وتىرعان تۇلعا­لاردى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«TOR – ءارتۇرلى دەرەككوزدەن اقپارات جيناپ, جول جاعدايىنىڭ تولىق كارتيناسىن قالىپتاستىرا الاتىن امبەباپ تسيفرلىق ورتا. ءبىز «سەرگەك» جۇيەسىن ازىر­لەۋ جانە پايدالانۋ بويىنشا جىلدار بويى جيناعان تاجىري­بە­مىز­گە سۇيەندىك. سوندىقتان پلات­فورمانىڭ ارحيتەكتۋراسى باس­تاپقىدا قازاقستاننىڭ ەرەكشە­لىكتەرىن ەسكەرىپ جاسالدى ءارى ءبىزدىڭ جاعدايعا وڭاي بەيىمدەلەدى. بۇل بارلىق جول قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى تاراپتارعا ارنالعان بىرىڭعاي جۇمىس ستاندارتىن قالىپتاستىرادى», دەدى «سەرگەك» كومپانياسى TOR پلاتفورماسىن ازىرلەۋشى ۇيىمنىڭ باس ديرەكتورى ەۆگەني كيم.

جوعارىدا ايتقانداي, «سەر­گەك» تۋرالى پىكىر ارقيلى. Brif Research Group ماركەتينگ اگەنتتىگىنىڭ بىلتىرعى جەلتوقسان ايىندا جۇرگىزگەن زەرتتەۋىندە ەل تۇرعىندارىنىڭ 79%-ى برەندپەن تانىس ەكەنىن جەتكىزىپتى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 48%-ى جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاما­سىز ەتۋگە تىكەلەي وسى كامەرالار جەلىسى ىقپال ەتەدى دەپ باعا بەرگەن.

 

«سەرگەك» ايىپپۇلدان اقى الا ما؟

بۇل سۇراققا اۆتوساراپشى ارسەن شاكۋوۆتان جاۋاپ ال­دىق. «قاراجاتتىڭ 100 پايىزى بيۋد­جەتكە تۇسەدى. ونىڭ بەلگى­لى ءبىر بولىگى «سەرگەك» قۇرعان كوم­­پا­نياعا كەتەدى دەۋ – جاڭساق پى­كىر. ەڭ الدىمەن, قاراجاتتىڭ ءۇشىن­شى تۇلعالارعا بەرىلۋىنە زاڭ جول بەرمەيتىنى تۇسىنىكتى. ءبىز ساراپشى رەتىندە «سەرگەك» قىزمەت­كەرلەرىمەن بۇدان بۇرىن دا سويلەستىك. ولار ايىپپۇلدان تۇسەتىن قاراجاتتىڭ ءبىر تيىنىن دا المايتىنىن راستادى. سوندىقتان جۇيەنىڭ اشىقتىعىنا كۇمان كەلتىرۋ ورىنسىز. باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەردىڭ سوزىنشە, ولار بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن ورناتقان سوڭ, سول جولعا يەلىك ەتۋشى مەملەكەتتىك ورگان اقى تولەيدى. ماسەلەن, الماتى قا­لا­سىندا قىزمەت كورسەتىلسە, ساي­كە­سىنشە الماتى قالاسىنىڭ اكىم­دىگىمەن ەسەپتەسەدى», دەيدى ساراپشى.

ءا.احمەتوۆ تە زاڭعا سايكەس ايىپپۇلدان تۇسكەن قاراجات سول قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان جەردىڭ قازىناسىنا تيەسىلى ەكەنىن ايتادى.

«نەگىزىنەن مەملەكەتتىڭ ماق­ساتى – ايىپپۇلدى بارىنشا ازايتۋ, قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن كوتەرۋ. ال ءبىزدىڭ ميسسيامىز – اقىل­دى, قاۋىپسىز, قولايلى قالا­لار­دى قۇرۋعا اتسالىسۋ. كامەرا­لاردىڭ بۇزۋشىلىقتاردى نازارعا الۋى – شارۋانىڭ شەتى عانا. ءبىز بۇگىندە اقىلدى قالالارعا ارنال­عان تسيفرلىق شەشىمدەر جاسايمىز, ترافيكتەردى تالدايمىز, جولدارداعى كەپتەلىستەردىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا تىرىسامىز. سوعان قاراي وڭتايلى شەشىمدەر قابىلداۋعا كومەكتەسەمىز. ءبىزدىڭ كەشەندەردىڭ قازىرگى ۇسىنا الاتىن ەڭ قۇندى قىزمەتى – تالداۋ», دەيدى كاسىپكەر.

كومپانيا ءوز قاراجاتىنا باعدارلامالىق-اپپاراتتىق كە­شەن­دەردى ورناتىپ, تەك سونىڭ قۇنىن عانا الادى. ال قالا اكىم­شىلىگىنە وسىنداي جۇيەلەردى ساتىپ الىپ, جول اپاتىنىڭ, ادام ءولىمىنىڭ, قىلمىستاردىڭ سانىن ازايتۋ ءتيىمدى.

 

داۋلەت جادىراسىن,

جۋرناليست 

سوڭعى جاڭالىقتار