وزەكتى ماسەلەلەر ەسكەرۋسىز قالمايدى

كەزدەسۋ بارىسىندا دانيا ەسپاەۆا وتكەن جىلى ءماجىلىس قابىلداعان بىرقاتار زاڭنىڭ ءمان-ماڭىزىن ءتۇسىندىرىپ, بىلتىر پارلامەنت 100 زاڭ قابىل­داعانىن, ونىڭ 24-ىنە دەپۋتاتتار باستاماشىلىق ەتكەنىن اتاپ ءوتتى.

دەپۋتاتتار سونداي-اق كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلارعا كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگى ماسە­لە­لەرى بويىنشا ءماجىلىس باستا­ماشىلىق ەتكەن زاڭدى تانىس­تىردى. مۇندا پارلامەنت­شىلەردىڭ باستامالارى جول-كولىك وقيعالارى كەزىندە جابىر­­لەنۋشىلەردىڭ ومىرىنە, دەنساۋ­لىعىنا نەمەسە مۇلكىنە زالال كەلگەن كەزدە تولەنۋگە جاتاتىن ساقتاندىرۋ سومالارىن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان.

سونداي-اق دەپۋتاتتار ساق­تاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىمەن تۇرعىن ۇيلەردى تابيعي اپاتتاردان مىندەتتى ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ ماسەلەسىن دە تالقىلادى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى جيگۋلي دايراباەۆ اباي وبلىسىنا ۇيىمداستىرىلعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا ايماق باسشىسى بەرىك ۋاليمەن كەزدەستى. وندا وبلىس اكىمى ءماجىلىس دەپۋتاتىنا ءوڭىردىڭ قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىن تانىستىرىپ, ەل يگىلىگى جولىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس جا­يىن باياندادى.

ساپار اياسىندا ج.دايراباەۆ سەمەي قالاسىنداعى «قازتۇتى­نۋو­داعى اگروبيزنەس جانە ەكو­نوميكا كوللەدجى» ۇجىمىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ماجىلىسمەنگە كوللەدجدىڭ وقۋ-تاربيە جۇمىسى تۋرالى اقپارات بەرىلدى. سونداي-اق ول وقۋ ورنىن ارالاپ, ءبىلىم ۇياسى­نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكا­لىق بازاسىمەن تانىستى. سونىمەن قاتار دەپۋتات ج.دايراباەۆ ستۋدەنت­تەر مەن وقىتۋشىلارعا دەپۋ­تات­تىق لەكتسيا وتكىزىپ, ءبىلىم سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلە­لەرى مەن كادر دايارلاۋ تۋرالى وي-پىكىرىن ورتاعا سالدى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى شاكارىم ۋني­­ۆەرسيتەتىندە دە كەز­دەسۋ وتكىزىپ, وندا وقۋ ورىن­دارىنىڭ باسشىلارىمەن, وقىتۋشى­لار­مەن, ستۋدەنتتەرمەن بىرگە اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

ال استانادا ماجىلىستەگى جسدپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات اجار ساعاندىقوۆا «استانا ەكو پوليگون» جشس-نىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, ۇجىم­مەن قاتتى تۇرمىستىق قالدىق­­تار­­دى باسقارۋ جۇيەسىندەگى ماسە­­لە­لەر تۋرالى اڭگىمەلەستى. سەرىك­­تەس­تىكتىڭ بۇگىنگى احۋالى­مەن تانىسۋ بارىسىندا پوليگون­نىڭ قالىپتى قۋاتىنان شامادان تىس جۇكتەمەمەن جۇمىس ىستەپ جاتقانى ايتىلدى. ياعني قولدانىستاعى ەكى ۇياشىق تولعان ال ءۇشىنشى ۇياشىقتىڭ دايىن ەمەس­تىگى جانە قالدىقتاردى سۇ­رىپ­تاۋ دەڭگەيىنىڭ وتە تومەن بولۋى استاناعا ەكولوگيالىق قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعانى بەلگىلى بولدى.

«انىقتالعان ماسەلەلەر باقى­لاۋعا الىنادى, سونداي-اق ەكولوگيالىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنەدى», دەدى دەپۋتات اجار باقىتقىزى.

«Amanat» پارتياسى فراك­­تسيا­سىنىڭ مۇشەلەرى ماكسيم روجين مەن دانيار قاسقاراۋوۆ الماتى وبلىسى تالعار قالاسىنا باردى. ولار قالادا 4 جىل بۇرىن قۇرىلىسى قولعا الىنىپ, الايدا بۇگىندە توقتاپ تۇرعان ماگيسترالدىق سۋ تاراتقىش توڭىرەگىندەگى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلۋگە تىرىستى. تالعار قالاسىنا سۋ جەتكىزەتىن نەگىزگى جۇيە بولۋعا ءتيىس بۇل سۋ تاراتقىش ىسكە قو­سىل­سا, ەسكى قۇبىرلار مەن توزعان ينفراقۇرىلىمنىڭ جۇك­تە­مەسى ازايىپ, قالا تۇراقتى ءارى جەتكىلىكتى كولەمدە اۋىزسۋمەن قامتىلۋى كەرەك-ءتىن. الايدا قۇرىلىس اياقتالماعاندىق­تان, قالا ءالى دە ەسكى سۋ جەلىسى­نە تاۋەلدى. قۇرىلىستىڭ توق­تاپ قالۋىنا تولىق قارجى­لان­دىرۋدىڭ جوقتىعى سەبەپ بولعان. ال قازىرگى 4 300 تەكشە مەترلىك رەزەرۆۋاردىڭ سى­يىمدىلىق قۋاتى قالانى اۋىز­سۋمەن تولىق قامتي الماي وتىر. 50 مىڭعا جۋىق تۇرعىن­دى اۋىز­سۋمەن قامتيتىن بۇل جوبا ءۇشىن 4,6 ملرد تەڭگە قاجەت. قۇرىلىستى تولىق اياقتاۋعا قاجەتتى 1,7 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى ءالى بولىنبەگەن. وعان سۋدى حلورلايتىن جابدىق­تار, زەرتحانالىق قۇرالدار مەن نەگىزگى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلار الىنىپ, نىسان بيىلعى شىلدەدە پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس ەكەن.

– ءدال وسى جابدىقتار ورناتىلمايىنشا نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. نەگىزگى جابدىقتار مەن ماتەريالداردى بيىل ساتىپ الۋ قاجەت. ايتپەسە, جوبانىڭ قۇنى قىمباتتاپ, ىسكە اسىرۋ مەرزىمى تاعى دا سوزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان وبلىستىق بيۋدجەتتەن جەتىسپەي تۇرعان قاراجاتتى ۋاقىت وزدىرماي ءبولۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ وتىرمىز, – دەدى م.روجين.

ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مۇنايلى اۋدانىندا قال­دىق­­تاردى باسقارۋ جۇيەسىنە تۇسە­تىن جۇكتەمەنىڭ ارتۋىنا باي­لانىستى پروبلەما تۋىنداپ وتىر. قايتا وڭدەۋ قۋاتى­نىڭ جەتىس­پەۋىنە بايلانىستى بايان­دى اۋىلىنداعى قاتتى تۇر­­مىس­تىق قالدىقتار پوليگونى ءوز اۋماعىنداعى عانا ەمەس, اقتاۋ قالاسىنان, سونداي-اق تۇپ­قاراعان اۋدانىنىڭ بىرقاتار اۋىل­دارىنان كەلەتىن قوقىستى قابىلداۋعا ءماجبۇر. جاعدايدى كوزبەن كورىپ, ناقتى شەشىمدەر ازىرلەۋ ءۇشىن نىسانعا ءماجىلىس دەپۋتاتى, «Amanat» پارتيا­سى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەدىل جاڭبىرشين باردى. ءماجى­لىس­تىڭ ەكولوگيا ماسەلەلەرى­نىڭ جانە تابيعاتتى پايدا­لانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى مۇن­دا قولعا الىنعان شارالار­دىڭ ءماجبۇرلى سيپاتتا ەكەنىن جانە تولىققاندى قايتا وڭدەۋ جۇيەسىن الماستىرا المايتىنىن اتاپ ءوتتى. ە.ءجاڭبىرشيننىڭ ايتۋىنشا, دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ماجىلىستە ەكولوگيا ماسەلەلەرىنە قاتىستى تۇزەتۋلەر ازىرلەنىپ جاتىر.

– جاڭا زاڭ جوباسى قالدىق­تاردى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىل­دىرۋگە, قايتا وڭدەۋگە ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋگە جانە ءوتىل تولەمدەرىنە قاتىستى تاسىلدەردى قايتا قاراۋعا باعىتتالعان, – دەدى دەپۋتات.

ە.جاڭبىرشين جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ توراعالارى­مەن جانە دەپۋتاتتارىمەن دە كەزدە­سىپ, ماجىلىستە قابىلدان­عان, ازىرلەنىپ جاتقان, ازامات­­تاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ­عا باعىتتالعان زاڭدار تۋرالى, سونداي-اق نەگىزگى سالالىق ماسەلەلەر بويىنشا جۇرگىزىلگەن تالدامالىق جانە مونيتورينگ­تىك جۇمىس­تاردىڭ ناتيجەلەرى جونىندە كەڭىنەن باياندادى.