تۇمسا تابيعات تۇنشىعىپ تۇر...

شىندىعىندا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ قورشاعان ورتانىڭ تازالىعى ءجيى بۇزىلاتىنىنا الاڭدايتىنى راس. ويتكەنى تۇمسا تابيعات تازا بولماعان سوڭ, جۇتار اۋا جۇپار ەمەس. اتموسفەرالىق اۋانى ءجيى لاستايتىن كومپانيالار ميلليونداپ ايىپپۇل تولەيدى. بىراق قوماقتى ايىپپۇلدى شىبىن شاققان قۇرلى كورمەيدى.

وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك, جەرگىلىكتى ەكولوگتەر بيىلعى 8 ايدا ەكولوگيالىق زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا 21 تەكسەرۋ جۇرگىزدى. ونىڭ ىشىندە 7 پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ, جوس­پاردان تىس 13, تالاپتارعا سايكەستىگىنە قاتىستى 1 تەكسەرۋ بار. باقىلاۋ ناتي­جە­لەرىنە قاراعاندا, ەكولوگيالىق زاڭ­ناما تالاپتارى 52 رەت بۇزىلعان. بۇل كەمشىلىكتى جويۋ تۋرالى 19 نۇسقاما بەرىلدى.

«انىقتالعان بۇزۋشىلىقتار جونىندە 121 اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, جالپى سوماسى 2,360 ترلن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. ونىڭ ىشىندە 102 ىسكە قاتىستى شامامەن 1 ملرد تەڭگە ءوندىرىلدى», دەپ ءمالىم ەتتى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

قورشاعان ورتانى لاستايتىندار قاتارىندا مۇناي-گاز ونەركاسىبىندەگى جەتەكشى كومپانيالار بار. ماسەلەن, «تەڭىزشەۆرويل» جشس-نىڭ 2023 جىلى بىرنەشە تالاپتى بۇزعانى انىقتالىپ وتىر. ناقتىلاي ايتقاندا, رۇقساتسىز شىعارىندىلار مەن توگىندىلەر, بەلگى­لەنگەن نورماتيۆتەردەن اسىرۋ, سونداي-اق جەردى ءبۇلدىرۋ فاكتىلەرى تىر­كەلگەن. دەپارتامەنت ماماندارى وسىن­داي دەرەك­تەردى نەگىزگە الىپ, پرو­كۋراتۋرانىڭ ۇسىنىسىمەن «تەڭىزشەۆرويل» جشس-عا قاتىستى 8 اكىمشىلىك ءىس قوزعادى. ءسويتىپ, مۇناي كومپانياسىنا جالپى سوماسى 2,825 ملرد تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلىن سالدى.

ءبىر قىزىعى, اتالعان كومپانيانىڭ قورشاعان ورتانى لاستاۋ ارەكەتى 2024–2025 جىلدارى دا قايتالانىپ وتىر. كومپانيا وسى كەزەڭدە ەكولوگيالىق ەميسسيالاردى رۇقساتسىز جۇزەگە اسىرعان. شىعارىندىلار مەن توگىندىلەر كولەمى بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەردەن اسىپ كەتكەن. سونىڭ سالدارىنان تاعى دا جەر ءب ۇلىندى. مۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ ءبارى ەكولوگتەر قىراعىلىعىنان تاسا قالمادى. دەپارتامەنت ماماندارى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى ءىس قوزعادى. سوت «تەڭىزشەۆرويل» جشس-عا 663,707 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالۋعا شەشىم قابىلدادى.

«تەڭىزشەۆرويل» جشس دەپارتا­مەنتتىڭ اتالعان ىستەر جونىندەگى قورىتىن­دىلارىمەن كەلىسپەدى. كومپانيا باسشىلارى سوت ورگانىنا شاعىم ءتۇسىردى. شاعىم سوتتا ەگجەي-تەگجەي قارالدى. الايدا سوت كومپانيا شاعىمىن قانا­عاتتان­دىرعان جوق. ايىپپۇلدار مەملەكەت كىرى­سىنە ءوندىرىلدى.

اۋانى وقتىن-وقتىن لاستاۋمەن اتى شىققان كومپانيانىڭ ءبىرى – 80 جىلدان بەرى كومىرسۋتەكتى شيكىزاتتان جانارماي تۇرلەرىن شىعاراتىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى. مۇنايلى شاھاردىڭ ىر­گەسىندەگى زاۋىت لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارىن نورماتيۆتەن اسىرىپ جىبەرەدى. ەكولوگتەر وسىعان بايلانىستى ء«اتموز» جشس-عا قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس قوزعادى. ءىس اتىراۋ قالاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جونىندەگى مامان­داندىرىلعان سوتىندا قارالدى. سوتتىڭ 29 شىلدەدەگى قاۋلىسىمەن زاڭدى تۇلعا كىنالى دەپ تانىلىپ, 28 ملن تەڭگە مولشە­رىندە ايىپپۇل سالىندى.

«الايدا ء«اتموز» جشس سالىنعان ايىپپۇلمەن كەلىسپەي, اتىراۋ وبلىستىق سوتىنا اپەللياتسيالىق شاعىممەن جۇگىندى. سوت 13 تامىزداعى قاۋلىسىمەن زاۋىتتىڭ اپەللياتسيالىق شاعىمىن قا­ناعاتتاندىرۋدان باس تارتتى. ايىپپۇل كولەمى وزگەرىسسىز قالدىرىلدى», دەپ ما­لىمدەدى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

وسىعان ۇقساس جايت «پوتەنتسيال ويل» كومپانياسى تاراپىنان دا بولعانى تىركەلدى. وبلىستىق مامانداندىرىلعان تابيعات قورعاۋ پروكۋراتۋراسىنىڭ قادا­عالاۋ اكتىسى نەگىزىندە «پوتەنتسيال ويل» جشس-عا قاتىستى «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 328-با­بىنىڭ 1-بولىگىمەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس قوزعالدى. كومپا­نيادان 7 249 870 تەڭگە مولشەرىندەگى ايىپپۇل ءوندىرىلدى.

ەكولوگتەردىڭ قىراعىلىعىنان تىس قالماعان كاسىپورىننىڭ قاتارىندا «ترانس ويل تەرمينال» جشس دا بار. دەپارتامەنت ماماندارى سەرىكتەستىككە بەرىلگەن رۇقساتتارعا قاتىستى بىلىكتىلىك جانە رۇقسات بەرۋ, سونداي-اق ەكولوگيالىق حابارلامالار جونىندەگى تالاپتاردىڭ ساقتالۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى.

«تەكسەرۋ ناتيجەسىنە سايكەس سەرىك­تەستىك نىسانىندا ورنالاسقان جىلىتۋ قازاندىعى قوندىرعىسىندا اۋماقتا وندىرىستىك شىعارىندىلاردان سىناما الۋعا ارنالعان شتۋتسەر بولماعان. بۇل ەكولوگيالىق مونيتورينگ پەن باقىلاۋ تالاپتارىنىڭ ساقتالماعانىن كورسەتەدى. وندىرىستىك ەكولوگيالىق باقى­لاۋ باعدارلاماسىندا جەراستى سۋلارىنىڭ جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاراستىرىلعانىمەن, ۇسىنىلعان زەرتحانالىق سىناق حاتتامالارىندا فوندىق كورسەتكىشتەر تۋرالى مالىمەتتەر, باعالاۋ ۇڭعىمالارىنىڭ دەرەكتەرى جوق. بۇل جايت جەراستى سۋلارىنىڭ ساپاسىن تولىق باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرمەي, ەكولوگيالىق زاڭناما تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلگەن. سەرىكتەستىك 2024 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانى بويىنشا وندىرىستىك ەكولوگيالىق باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپتى زاڭمەن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە تاپسىرماعان», دەپ اقپارات بەردى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

سونداي-اق سەرىكتەستىكتە وندىرىستەن تۇزىلگەن مۇناي شلامىنىڭ قالدىعىن جيناقتاۋعا ەكولوگيالىق رۇقسات تا, ليميت تە الىنباعان. دەمەك قالدىقتار زاڭسىز جيناقتالعان. 2024–2025 جىلدارى قازاندىقتاردى تازالاۋ كەزىندە لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى ءتيىستى ەكولوگيالىق رۇقساتسىز شىعارىلعانى انىقتالدى. اتالعان فاكتىلەر بويىنشا سالىنعان 15 474 615 تەڭگە كولەمىندەگى ايىپپۇل ءوندىرىلدى.

اتىراۋ وبلىسى