ساياسات • 23 جەلتوقسان, 2025

ينۆەستيتسيانى يگىلىككە اينالدىرعان ءوڭىر

30 رەت
كورسەتىلدى
10 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيا­لار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ ءوڭىردىڭ دامۋ بارىسىن باياندادى. ءۇش اۋىسىمدىق مەكتەپتەر ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپقانىن ايتتى. وبلىس ەكونوميكاسىن نىعايتۋ­عا, تۇرعىندارىنىڭ تۇر­مىستىق جاعدايىن جاق­سارتۋعا باعىتتالعان سەرپىندى جوبالار تۋرالى اڭگىمەلەدى.

ينۆەستيتسيانى يگىلىككە اينالدىرعان ءوڭىر

ءوڭىر باسشىسى پرەزيدەنتتىڭ سىر وڭىرىنە بارعان ساپارىندا اتقارىلعان جۇمىستارعا وڭ باعا بەرگەنىن دە اتاپ ءوتتى.

«بيىلعى ون ءبىر ايدىڭ قو­رى­تىندىسىندا بارلىق نەگىز­گى ماكروەكونوميكالىق كور­سەت­كىشتىڭ ءوسىمى قامتاماسىز ەتىلدى. جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 3 ترلن 100 ملرد تەڭگەگە جەتتى.  جىل سوڭىنا دەيىن 3 ترلن 700 ملرد تەڭگەگە جەتكىزىپ, 6,5% ءوسىم قامتاماسىز ەتىلەدى. وبلىس بيۋدجەتى 851 ملرد 300 ملن تەڭگەگە جەتىپ, 2021 جىلدان بەرى 246%-عا ءوستى. ونىڭ 56%-ى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان. دامۋ بيۋد­جەتىنىڭ كولەمى 2021 جىلى 47 ملرد تەڭگە بولسا, بيىل 207 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 4,4 ەسەگە ارتتى», دەدى نۇرلىبەك ماشبەك ۇلى.

بيۋدجەت قاراجاتىن وڭتاي­لاندىرۋ ماقساتىندا 2022 جىلدان باستاپ الەۋمەتتىك سالاعا تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىلىپ, ناتي­جە­سىندە 108 ملرد تەڭگە قارجى ۇنەمدەلگەن. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم سالاسىنان 64 ملرد 300 ملن تەڭ­گە, مادەنيەت, سپورت سالاسىنان ­15 ملرد 400 ملن تەڭگە, الەۋ­مەت­­تىك قورعاۋ سالاسىنان 8 ملرد 200 ملن تەڭگەنىڭ ماقساتسىز جۇمسا­لۋىنا جول بەرىلمەدى. بۇدان بولەك, الەۋمەتتىك نىساندار­دىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ بارى­سىندا 20 ملرد 100 ملن تەڭگە قار­جى ۇنەمدەلدى. قاراجات ايماقتىڭ ­ەڭ وزەكتى دەگەن ماسەلەلەرىن شەشۋگە, جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالاد­ى. وڭىردە قولايلى ينۆەستيتسيا­لىق احۋال قالىپتاسىپ, جاڭا ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

«2022–2024 جىلدارى 1 ترلن ­600 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەس­­تي­­تسيا تارتىلدى. بيىل وبلىسى­مىزعا 631 ملرد  400 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلان­عان. 11 ايدىڭ قورىتىندىسىندا 717 ملرد  900 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, جوسپار 13,7%-عا ارتىعىمەن ورىندالدى. جىل اياعىنا دەيىن 750 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلادى. 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا ينۆەستيتسيا كولەمى 233%-عا ارتتى. جەكە ينۆەس­تيتسيانىڭ ۇلەسى 70%-عا جەتتى. بيىل 300 ملرد تەڭگەدەن استام قار­جىعا 27 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. بيىلعى شىل­دە ايىندا 5 ملرد تەڭگەگە تو­لىق اۆتوماتتاندىرىلعان «قىزىل­وردا ساز-م» سەرىكتەستىگىنىڭ كىر­پىش زاۋىتى اشىلدى. زاۋىت جىلىنا 90 ملن كىرپىش شىعارىپ, جەرگىلىكتى قۇرىلىس­قا قاجەتتى سۇرانىستىڭ 90%ىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار «قىزىلوردا نان» سە­رىك­تەستىگىنىڭ نان ءوندىرۋ كەشەنى ىسكە قوسىلدى. كەشەن­نىڭ جالپى قۇنى – 5 ملرد 600 ملن تەڭگە. مۇندا  نان-توقاش, كونديتەرلىك-ماكارون ونىمدەرىن شىعاراتىن 4 تسەح جۇمىس ىستەيدى. بۇدان بولەك 753 ملرد 300 ملن تەڭگەگە 14 ءىرى جوبانىڭ قۇرى­لىسى باستالدى», دەدى ن.نالىباەۆ.

بىرەر كۇن بۇرىن  يسپاندىق «روكا گرۋپپ» كومپانياسىمەن جىلىنا 500 مىڭ بۇيىمعا دەيىن سانيتارلىق-تەحنيكالىق ونىم­دەر شىعاراتىن جوعارى تەحنو­لوگيالىق زاۋىت سالۋ جونىندە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قو­يىلعان, ەلىمىزدە العاش سالى­ناتىن زاۋىتتىڭ قۇنى – 44 ملرد­ تەڭگە. ءوندىرىس ورنى ىسكە قو­سىل­عاندا 300-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.

ۇكىمەت قاۋلىسىمەن مامىر ايىندا قىزىلوردا قالاسىندا اۋماعى 550 گا اۋماققا «قور­قىت اتا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلعان. كاسىپكەر­لىكتى قولداۋعا 2022–2024 جىلدارى ءارتۇرلى كوزدەن 203 ملرد 81 ملن تەڭگەگە 16 634 جوبا قار­جىلاندىرىلعانىن ايتقان ءوڭىر باسشىسى ونىڭ ىشىندە  37 ملرد 962 ملن تەڭگەسى مەملەكەتتىك باع­دارلاما اياسىندا قولداۋ تاپ­قانىن اتاپ ءوتتى.

بيىل بارلىق قارجى كوزى­نەن 40 ملرد تەڭگەگە جەكە كاسىپ­كەرلىكتىڭ 2 مىڭ 464 جوباسى قارجىلاندىرىلعان. 2023–2025 جىلدارى «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا 100-دەن اسا ەلدى مەكەندە 6 ملرد 828 ملن تەڭ­گەگە 943 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 1303 جۇمىس ورنى اشىلدى. 2022–2024 جىلدارى 133 مىڭ­نان استام ازامات, 2025 جىلدىڭ 11 ايىندا 43 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. مەملە­كەت باسشىسىنىڭ 10 مىڭ ادامعا 100 جۇمىس ورنىن قۇرۋ تاپسىرماسى 2022–2024 جىلى 42%-عا ارتىعىمەن ورىندالىپ, 37 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلدى. بيىلعى 11 ايدا 12 032 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, بيىلعى جوسپار 12,9%-عا ارتى­عىمەن ­ورىندالدى. وبلىستا جۇ­مىسسىزدىق تومەندەپ كەلە جاتىر.

«وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا كەيىنگى 3 جىلدا 43 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىن­دى. شارۋاشىلىقتار ەسەبىنەن ­41 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەس­تيتسيا تارتىلدى. مەملەكەت­تىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا اۋىل شا­رۋاشىلىعىنىڭ ماشينا-تراكتور پاركى جاڭارتىلىپ, 2022–2024 جىلدارى 21 ملرد 800 ملن تەڭگەگە 647 دانا تەحنيكا الىندى. بيىل دا 4 ملرد 700 ملن تەڭ­گەگە ماشينا-تراكتور پاركى 139 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىمەن تولىقتىرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا  10 ملرد 700 ملن تەڭگەگە 16 ينۆەستيتسيالىق جوبا  جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جالپى ءونىم كولەمى جىل سا­يىن ارتىپ, وسى جىلى 234 ملرد 800 ملن تەڭگەگە جەتتى. قازىر 6 ملرد 400 ملن تەڭگە بولاتىن 9 جوبا ىسكە قوسىلدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.

بيىل 189 مىڭ 600 گا القاپقا ەگىن ەگىلسە, ونىڭ ىشىندە 80 900 گا جەرگە كۇرىش داقىلى سەبىلىپ, ءار گەكتاردان 58,1 تسەنتنەردەن ءونىم الىندى, 470 مىڭ تونناعا جۋىق استىق جينالدى.

«وڭىردە تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋدا باسپانامەن قامتۋ, ينفراقۇرىلىم­دار­دى قايتا جاڭعىرتۋ باعىتىن­دا ءتيىستى شارالار قابىلدا­نىپ جاتىر. پرەزيدەنتتىڭ قول­داۋى­مەن قىزىلوردا قالاسىندا «اكسا ەنەردجي» تۇرىك ينۆەس­تورى بولگەن  215 ملرد تەڭگەگە قۋات­تىلىعى 240 مەگاۆاتت جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى سالىندى. بيۋدجەت ەسەبىنەن 15 ملرد تەڭ­گەگە 45 شاقىرىم گاز قۇبىرى جۇر­گىزىلدى. جاڭا ورتالىق 240 مەگا­ۆاتت ەلەكتر قۋاتىن, 277 گيگا­­­كالوريا جىلۋ ەنەرگياسىن ون­دىرەدى. سونىمەن قاتار قىزىل­ور­دالىقتاردىڭ ارمانىنا اينال­عان وبلىس ورتالىعىنداعى كوپ­قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى ىس­­تىق سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­­­لەسى وڭ شەشىمىن تاپتى. بۇل ماق­ساتقا 26 ملرد 200 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. 2022–2024 جىلدارى وڭىرىمىزدە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا 78 ­اۋىل­­دا الەۋمەتتىك, ينجەنەرلىك ين­فرا­قۇرىلىمداردى دامىتۋعا با­عىتتالعان 31 ملرد 600 ملن تەڭ­گەگە 343 جوبا جۇزەگە اسىرىل­دى. بيىل 41 ەلدى مەكەندە 66 جو­بانى ىسكە اسىرۋعا 15 ملرد 155 ملن تەڭگە ءبولىندى. بيىل بارلىق ەلدى مەكەنگە ورتالىقتاندىرىلعان ساپالى اۋىزسۋ تارتىلدى», دەدى ن.نالىباەۆ.

ايماققا گاز تارتىپ, تۇر­عىن­داردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ 83%-عا جەتكەن, ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋ باعىتىندا 2022–2025 جىلدارى 24 ملرد 200 ملن تەڭگەگە 71 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. وبلىستا ءۇش جىلدا اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 1600 شاقىرىمى مەن 30 كوپىر وتكە­لىن سالۋعا, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە 150 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن. سونىمەن قاتار مامىر ايىندا ارال قالاسىندا 3 ملرد 140 ملن تەڭگەگە ۇزىندىعى 940 مەتر اسپالى جول سالىنسا, شىلدە ايىندا 1 ملرد 400 ملن تەڭگەگە تۇرعىنداردىڭ ۇزاق جىل كۇتكەن جاڭاقورعان كەنتىندەگى تەمىرجول ۇستىنەن وتەتىن كوپىر پايدالانۋعا بەرىلدى.

«ەل يگىلىگىنە 300 جاڭا اۆتو­بۋس الىنىپ, قوعامدىق كولىك ماسەلەسى تولىعىمەن شەشى­مىن تاپتى. وبلىستىق بيۋدجەتتەن ­1 ملرد تەڭگەگە 100 ەكوتاكسي سا­تىپ الى­نىپ, حالىققا ساپالى قىز­مەت كورسەتىپ كەلەدى. 2022 جىلدان بەرى حالىققا قاجەتتى 200-گە جۋىق الەۋمەتتىك نىسان سالىندى. 2022–2024 جىلدارى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتار­عا 5 مىڭنان اسا پاتەر تابىستال­دى. ءۇش جىلدا بارلىق اۋداندا جاڭادان 1 800-گە جۋىق پاتەر تۇرعىندارعا بەرىلدى. بيىل 3600 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي سالۋعا بيۋدجەتتەن 58 ملرد 785 ملن تەڭگە ءبولىندى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا كەيىنگى 3 جىلدا 812 ملرد 245 ملن تەڭگە ءبولىندى. بىلتىر 31 ملرد 800 ملن تەڭگەگە 13 ءبىلىم ۇيىمى اشىلدى. «كەلەشەك مەك­تەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا  54 ملرد 391 ملن تەڭگەگە 10 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. 2023 جىلدان بەرى 5 ملرد 700 ملن تەڭگەگە 9 مەكتەپ جانىنان قوسىمشا عيمارات بوي كوتەردى. ء«بىلىمدى قولداۋ قورى» ارقىلى 8 ملرد 400 ملن تەڭگەگە فيزيكا-ماتەماتيكا با­عىتىنداعى ء«بىلىم-يننوۆا­تسيا» ليتسەي-ينتەرناتى اشىلدى. كاسىپكەرلەردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن ارال اۋدانى توقاباي اۋى­لىن­داعى اپاتتىق مەكتەپتىڭ ورنىنا 500 ملن تەڭگەگە جاڭا ءبىلىم ورداسى سالىندى. كەيىنگى ءۇش جىلدا 5 ملرد 300 ملن تەڭگەگە 15 مەكتەپتىڭ عيماراتىنا كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇر­گىزىلدى.  «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ءوڭىرىمىزدىڭ بارلىق اۋدانىندا 10 ملرد 763 ملن تەڭگەگە 28 مەديتسينالىق نىسان سالىندى. جالپى قۇنى 5 ملرد 400 ملن تەڭگەگە 4 اۋدانداعى ورتالىق اۋرۋحانالار جانىنان جاڭا قوسىمشا عيماراتتار سالىندى. شيەلى اۋدانىندا 2 ملرد 300 ملن تەڭگەگە جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىنىڭ جاڭا عيماراتى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى», دەگەن ءوڭىر باسشىسى وبلىستىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بايانداعاننان كەيىن, ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ سوڭىندا جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.

سوڭعى جاڭالىقتار