پەتروپاۆل. 23 اقپان. پەتروپاۆل قالاسى پوگودين اتىنداعى ورىس دراما تەاترىنا جينالعان جۇرتشىلىق الدىندا وبلىس اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ ەسەپ بەردى. بۇل تۋرالى وبلىستىق اكىمدىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم مولشەرى 778 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 3 پايىزعا ءوسۋى, ونەركاسىپ ءوندىرىسى جونىنەن جونىنەن رەسپۋبليكادا 6-ورىنعا يە بولۋى, ارينە, ۇلكەن جەتىستىك. ينۆەستيتسيا تارتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. پەتروپاۆل قالاسىندا وتكىزىلگەن «Kyzylzhar Invest – 2014» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋم 800-دەن استام, ونىڭ ىشىندە 300 شەتەلدىك قاتىcۋشىنى توعىستىرىپ, 70 ملرد. تەڭگەنىڭ 50 كەلىسىم-شارتتارىنا قول قويىلعان. ناتيجەسىندە كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا 8,7 پايىز وسكەن.
ودان ءارى بايانداماشى ەگىستىك القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىستار اتقارىلعانىن تىلگە تيەك ەتتى. ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار 8 پايىزعا ازايتىلىپ, مايلى داقىلدار – 36, جەمازىقتىق داقىلدار 38 پايىزعا ۇلعايتىلعان. مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر دە ءتيىمدى پايدالانىلىپ كەلەدى. ماشينا-تراكتور پاركى 17,6 ميلليار تەڭگەنىڭ 1 220 زاماناۋي تەحنيكا بىرلىكتەرىمەن تولىقتىرىلعان. جاسىراتىنى جوق, استىق ساقتاۋ قويمالارىنىڭ جەتىمسىزدىگىنەن ديقاندار قاۋىمى كوپ قيىندىق كورەتىن. سوڭعى جىلدارى بۇل سالادا ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلعان. جالپى قۇنى 12 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7 ەلەۆاتوردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى قوسىمشا 279 مىڭ توننا استىق ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. قازىرگى تاڭدا استىق قويمالارىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى – 6,5 ميلليون توننا.
ە. سۇلتانوۆ كەنىنەن توقتالعان سالانىڭ ءبىرى – مال شارۋاشىلىعى. «ءىرى قارا ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە الىس-جاقىن شەتەلدەردەن ليمۋزين, انگۋس, گەرەفورد, سيممەنتال, قازاقتىڭ اقباس سيىرى سياقتى ءىرى قارا مالىنىڭ تۇقىمدارى اكەلىنىپ, 1,7 مىڭ باسقا ارنالعان 10 اسىلتۇقىمدى رەپرودۋكتور شارۋاشىلىق, 2 800 باسقا شاقتالعان 5 بورداقىلاۋ الاڭى سالىنعان. 1 مىڭ تونناعا جۋىق ەت ەكسپورتقا شىعارىلعان. «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس», تاعى باسقا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان اۋىلدىقتار قاتارى جىل قالىڭداي تۇسكەن. وسىلايشا اگروقۇرىلىمدارداعى اسىلتۇقىمدى ءىرى قارانىڭ ۇلەسى 53 پايىزعا جەتسە, مال باسى 16,6 پايىزدان 49,4 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.
ۇقساتۋ سالاسى دا ماڭىزدى باسىمدىققا يە. 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ – 6,8, ءسۇت پەن كىلەگەي – 15, سارىماي – 11, قۇرعاق ءسۇت 5 پايىزعا ۇلعايتىلعان. قالدىقسىز وڭدەلەتىن ونىمدەرگە 623 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, كاسىپورىندارعا ايتارلىقتاي قولداۋ جاسالعان.
دەسەك تە, 689 ەلدى مەكەننىڭ 292-ءى ءالى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. سول سەبەپتى ءبىرىنشى كەزەكتە سۋمەن جابدىقتاۋدى قاجەت ەتەتىن 24 اۋىلعا ساپالى اۋىزسۋ تارتۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. وسىلايشا جىل اياعىنا دەيىن اۋىلداردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋدى 56,3 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. بۇل – اۋىلدىقتاردىڭ 77,4 پايىزى قامتىلادى دەگەن ءسوز.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ دا – كۇرمەۋى قيىن جايتتاردىڭ ءبىرى. ەسەپتەگى 1 705 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ 1041-ءى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. 2011-2014 جىلدارى تكش-نى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا 151 ءۇي قاتىسقانىمەن, ءالى جەتكىلىكسىز. جولداردىڭ ساپاسى ءماز ەمەس. 3 840 شاقىرىمى نەمەسە 49 پايىزى قاناعاتتانعىسىز جاعدايدا قالىپ وتىر. وتكەن جىلدان بەرى جولداردى جوندەۋگە تۇراقتاندىرۋ جانە تۇتقىر ماتەريالداردى پايدالانۋ ارقىلى بۇرىنعى جامىلعىلاردى قالپىنا كەلتىرۋ ءادىسى قولدانىلا باستادى.
وبلىستا تۇرعىنداردىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ بارلىق شارالارى قاراستىرىلىپ كەلەدى. 2014 جىلى 27 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. 12 801 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلعان. بيىل تۇرعىنداردىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارى ساناتىنداعى 6 675 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 37,4 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر جۇيەسى 568 بىرلىكتى قۇراعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى 1 118 ورىن اشىلعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى بالالاردى تاربيەمەن جانە وقىتۋمەن قامتۋ 93,1 پايىزدى قۇراعانىمەن, اپاتتى جانە ءۇشاۋىسىمدى مەكتەپتەر شەشىمىنىڭ كەشەۋىلدەۋى اتا-انالار مەن وقۋشىلاردى قاتتى تولعاندىرىپ وتىر. وبلىس ورتالىعىندا حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى 720 ورىندى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى دا سوزىلىپ كەتكەن. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن كوللەدجدەردە دۋالدى وقۋعا كوڭىل از بولىنەدى. دەنساۋلىق سالاسىندا قوردالانعان پروبلامالاردىڭ ءبىرى – كادرلار جەتىسپەۋشىلىگى. مەديتسينا ۇيىمدارى ءالى جوعارى ءبىلىمدى 181 مامانعا ءزارۋ. 75 جاس كادر , سونىڭ ىشىندە 43-ءى اۋىلدىق جەرلەرگە كەلگەنىمەن, قاجەتتىلىك وتەلەر ەمەس. كەلەشەكتە وسى ماسەلەنى ەسكەرمەي بولمايدى.
بايانداماشى ءسوزىنىڭ سوڭىندا بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر تۇرعىندارمەن 873 ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرىن وتكىزگەنىن, ولارعا 89,5 مىڭ ادام قاتىسقانىن, ەكى مىڭعا جۋىق ۇسىنىستاردىڭ تۇسكەنىن, ءبىر مىڭعا جۋىق ماسەلەنىڭ سول جەردە شەشىمىن تاپقانىن جەتكىزە كەلىپ, ناقتى مىسالدار كەلتىردى. زالدان جولعا, اۋىزسۋعا, تۇرعىن ۇيگە قاتىستى ساۋالدار كوبىرەك ءتۇسىپ, قاناعاتتانارلىق جاۋاپتار الىندى.
وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىنە جاقسى دەگەن باعا بەرىلدى. جيىنعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورى گاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىستى.
ءومىر ەسقالي.
دەرەك, سۋرەت: سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
پەتروپاۆل. 23 اقپان. پەتروپاۆل قالاسى پوگودين اتىنداعى ورىس دراما تەاترىنا جينالعان جۇرتشىلىق الدىندا وبلىس اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ ەسەپ بەردى. بۇل تۋرالى وبلىستىق اكىمدىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم مولشەرى 778 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 3 پايىزعا ءوسۋى, ونەركاسىپ ءوندىرىسى جونىنەن جونىنەن رەسپۋبليكادا 6-ورىنعا يە بولۋى, ارينە, ۇلكەن جەتىستىك. ينۆەستيتسيا تارتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. پەتروپاۆل قالاسىندا وتكىزىلگەن «Kyzylzhar Invest – 2014» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋم 800-دەن استام, ونىڭ ىشىندە 300 شەتەلدىك قاتىcۋشىنى توعىستىرىپ, 70 ملرد. تەڭگەنىڭ 50 كەلىسىم-شارتتارىنا قول قويىلعان. ناتيجەسىندە كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا 8,7 پايىز وسكەن.
ودان ءارى بايانداماشى ەگىستىك القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىستار اتقارىلعانىن تىلگە تيەك ەتتى. ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار 8 پايىزعا ازايتىلىپ, مايلى داقىلدار – 36, جەمازىقتىق داقىلدار 38 پايىزعا ۇلعايتىلعان. مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر دە ءتيىمدى پايدالانىلىپ كەلەدى. ماشينا-تراكتور پاركى 17,6 ميلليار تەڭگەنىڭ 1 220 زاماناۋي تەحنيكا بىرلىكتەرىمەن تولىقتىرىلعان. جاسىراتىنى جوق, استىق ساقتاۋ قويمالارىنىڭ جەتىمسىزدىگىنەن ديقاندار قاۋىمى كوپ قيىندىق كورەتىن. سوڭعى جىلدارى بۇل سالادا ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلعان. جالپى قۇنى 12 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7 ەلەۆاتوردىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى قوسىمشا 279 مىڭ توننا استىق ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. قازىرگى تاڭدا استىق قويمالارىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى – 6,5 ميلليون توننا.
ە. سۇلتانوۆ كەنىنەن توقتالعان سالانىڭ ءبىرى – مال شارۋاشىلىعى. «ءىرى قارا ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە الىس-جاقىن شەتەلدەردەن ليمۋزين, انگۋس, گەرەفورد, سيممەنتال, قازاقتىڭ اقباس سيىرى سياقتى ءىرى قارا مالىنىڭ تۇقىمدارى اكەلىنىپ, 1,7 مىڭ باسقا ارنالعان 10 اسىلتۇقىمدى رەپرودۋكتور شارۋاشىلىق, 2 800 باسقا شاقتالعان 5 بورداقىلاۋ الاڭى سالىنعان. 1 مىڭ تونناعا جۋىق ەت ەكسپورتقا شىعارىلعان. «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس», تاعى باسقا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان اۋىلدىقتار قاتارى جىل قالىڭداي تۇسكەن. وسىلايشا اگروقۇرىلىمدارداعى اسىلتۇقىمدى ءىرى قارانىڭ ۇلەسى 53 پايىزعا جەتسە, مال باسى 16,6 پايىزدان 49,4 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.
ۇقساتۋ سالاسى دا ماڭىزدى باسىمدىققا يە. 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ – 6,8, ءسۇت پەن كىلەگەي – 15, سارىماي – 11, قۇرعاق ءسۇت 5 پايىزعا ۇلعايتىلعان. قالدىقسىز وڭدەلەتىن ونىمدەرگە 623 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, كاسىپورىندارعا ايتارلىقتاي قولداۋ جاسالعان.
دەسەك تە, 689 ەلدى مەكەننىڭ 292-ءى ءالى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. سول سەبەپتى ءبىرىنشى كەزەكتە سۋمەن جابدىقتاۋدى قاجەت ەتەتىن 24 اۋىلعا ساپالى اۋىزسۋ تارتۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. وسىلايشا جىل اياعىنا دەيىن اۋىلداردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋدى 56,3 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. بۇل – اۋىلدىقتاردىڭ 77,4 پايىزى قامتىلادى دەگەن ءسوز.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ دا – كۇرمەۋى قيىن جايتتاردىڭ ءبىرى. ەسەپتەگى 1 705 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ 1041-ءى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. 2011-2014 جىلدارى تكش-نى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا 151 ءۇي قاتىسقانىمەن, ءالى جەتكىلىكسىز. جولداردىڭ ساپاسى ءماز ەمەس. 3 840 شاقىرىمى نەمەسە 49 پايىزى قاناعاتتانعىسىز جاعدايدا قالىپ وتىر. وتكەن جىلدان بەرى جولداردى جوندەۋگە تۇراقتاندىرۋ جانە تۇتقىر ماتەريالداردى پايدالانۋ ارقىلى بۇرىنعى جامىلعىلاردى قالپىنا كەلتىرۋ ءادىسى قولدانىلا باستادى.
وبلىستا تۇرعىنداردىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ بارلىق شارالارى قاراستىرىلىپ كەلەدى. 2014 جىلى 27 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. 12 801 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلعان. بيىل تۇرعىنداردىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارى ساناتىنداعى 6 675 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 37,4 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر جۇيەسى 568 بىرلىكتى قۇراعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى 1 118 ورىن اشىلعانىمەن, مەكتەپكە دەيىنگى بالالاردى تاربيەمەن جانە وقىتۋمەن قامتۋ 93,1 پايىزدى قۇراعانىمەن, اپاتتى جانە ءۇشاۋىسىمدى مەكتەپتەر شەشىمىنىڭ كەشەۋىلدەۋى اتا-انالار مەن وقۋشىلاردى قاتتى تولعاندىرىپ وتىر. وبلىس ورتالىعىندا حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى 720 ورىندى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى دا سوزىلىپ كەتكەن. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن كوللەدجدەردە دۋالدى وقۋعا كوڭىل از بولىنەدى. دەنساۋلىق سالاسىندا قوردالانعان پروبلامالاردىڭ ءبىرى – كادرلار جەتىسپەۋشىلىگى. مەديتسينا ۇيىمدارى ءالى جوعارى ءبىلىمدى 181 مامانعا ءزارۋ. 75 جاس كادر , سونىڭ ىشىندە 43-ءى اۋىلدىق جەرلەرگە كەلگەنىمەن, قاجەتتىلىك وتەلەر ەمەس. كەلەشەكتە وسى ماسەلەنى ەسكەرمەي بولمايدى.
بايانداماشى ءسوزىنىڭ سوڭىندا بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر تۇرعىندارمەن 873 ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرىن وتكىزگەنىن, ولارعا 89,5 مىڭ ادام قاتىسقانىن, ەكى مىڭعا جۋىق ۇسىنىستاردىڭ تۇسكەنىن, ءبىر مىڭعا جۋىق ماسەلەنىڭ سول جەردە شەشىمىن تاپقانىن جەتكىزە كەلىپ, ناقتى مىسالدار كەلتىردى. زالدان جولعا, اۋىزسۋعا, تۇرعىن ۇيگە قاتىستى ساۋالدار كوبىرەك ءتۇسىپ, قاناعاتتانارلىق جاۋاپتار الىندى.
وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىنە جاقسى دەگەن باعا بەرىلدى. جيىنعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورى گاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىستى.
ءومىر ەسقالي.
دەرەك, سۋرەت: سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
