قوستاناي. 22 اقپان. قوستانايدا قازاق دالاسىنىڭ قولا داۋىرىندەگى ەجەلگى تۇرعىندارىنىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ جونىندەگى حالىقارالىق جوبا شەڭبەرىندە زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن ءبىر توپ سكانديناۆيالىق عالىمدار بولىپ كەتتى. بۇل تۋرالى egemen.kz ءتىلشىسى حابارلادى.
كوپەنگاگەن ۋنيۆەرسيتەتى, بيوگەنەتيكا ورتالىعى, دانياداعى تابيعات تاريحي مۋزەيى, نورۆەگياداعى كون-تيكا مۋزەيى قاراعاندىداعى ە.بۋكەتوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سارىارقا ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن, ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەروسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق مۋزەيمەن, قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىمەن, پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ ورتالىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ەۋرازياعا ۇندىەۋروپالىق كوش ماتىنىندەگى قازاقستانداعى ەجەلگى تۇرعىنداردىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرماق. سوڭعى جىلدارى عالىمدار اراسىندا كاۆكاز, ەۋروپا, ازيا ارقىلى جىلجىعان ۇندىەۋروپالىق جۇرتتىڭ ەجەلگى وتانى تۋرالى ماسەلە ءجيى قوزعالىپ ءجۇر. قازاقستان دالاسىنداعى سىنتاستى-پەتروۆ, اندرون, بەعازى-ءداندىباي مادەنيەتتەرى ەجەلگى حالىقتىڭ كوشىمەن تىعىز بايلانىستى. ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى پ مىڭ جىلدىقتاعى ادامداردىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ ەجەلگى كوشتىڭ جولىن جانە ۇندىەۋروپالىق ادامداردىڭ, ولاردىڭ ەڭ باستى توبى ۇندىيراندىق جۇرتتىڭ قۇرالۋ ورتالىعىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ورايدا قازاقستاندىق ارحەولوگتار تاپقان قولا ءداۋىرىنىڭ قاڭقالارى ماڭىزدى رول اتقارادى. مۇنداي حالىقارالىق جۇمىس قازاقستاندا ءبىرىنشى رەت قولعا الىنىپ وتىر. قولا قاڭقالارىنىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ وسىعان دەيىن كاۆكاز بەن قارا تەڭىز جاعالاۋى ەلدەرىندە جۇرگىزىلدى.
ارحەولوگ ەمما ۋسمانوۆا: «بىزدە ارحەولوگيا تاپقان ەجەلگى دۇنيەنىڭ قىزىقتى جادىگەرلەرى جەتكىلىكتى. الايدا, قازاق دالاسىندا ەجەلگى ادامدار قالاي ورنالاسقانى جونىندە ەشقانداي ناقتى دالەل وسى كۇنگە دەيىن جوق», دەدى. قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە, ليساكوۆ قالالىق جانە قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيا مۋزەيىندە قولا ءداۋىرىنىڭ سيرەك كەزدەسەتىن باي جادىگەرلەرى بار.
وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى گالينا ساتالكينا: «سكانديناۆيالىق ارحەولوگ-عالىمدار ءبىزدىڭ وبلىستاعى مۋزەيلەردىڭ ارحەولوگياعا قاتىستى بولىمدەرىن ارالادى, ماتەريالدارمەن تانىستى. ءبىزدىڭ جادىگەرلەردىڭ بايلىعىنا, ونىڭ ساقتالۋىنا, ولار تۋرالى جازىلعان ساۋاتتى عىلىمي انىقتامالارعا تاڭقالىپ كەتتى», دەيدى. حالاقىارالىق زەرتتەۋ توبىنىڭ قۇرامىندا ۆەگارد سترومسود, اتاقتى ساياحاتشى, ءوزىنىڭ بار عۇمىرىن الەمدىك ادامزات كوشىن زەرتتەۋگە ارناعان تۋر حەيەردالدىڭ قىزى بەتتينا حەيەردال, كورە لايف حوللەۆيك, پيتەر دە بارروس دامگاارد جانە قازاقستانداعى زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى ستۋرلا ەللينگۆاگ بار. سكانديناۆيالىق عالىمدار قولا ءداۋىرى قاڭقالارىنىڭ بارلىعىن ەمەس, باس سۇيەكتىڭ ءبىر ءتىسىن عانا الىپ كەتەدى. ولار ەجەلگى جادىگەردىڭ ساقتالۋىن موينىنا الىپ وتىر.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا.
دەرەك, سۋرەت: egemen.kz.
قوستاناي. 22 اقپان. قوستانايدا قازاق دالاسىنىڭ قولا داۋىرىندەگى ەجەلگى تۇرعىندارىنىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ جونىندەگى حالىقارالىق جوبا شەڭبەرىندە زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن ءبىر توپ سكانديناۆيالىق عالىمدار بولىپ كەتتى. بۇل تۋرالى egemen.kz ءتىلشىسى حابارلادى.
كوپەنگاگەن ۋنيۆەرسيتەتى, بيوگەنەتيكا ورتالىعى, دانياداعى تابيعات تاريحي مۋزەيى, نورۆەگياداعى كون-تيكا مۋزەيى قاراعاندىداعى ە.بۋكەتوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سارىارقا ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن, ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەروسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق مۋزەيمەن, قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىمەن, پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ ورتالىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ەۋرازياعا ۇندىەۋروپالىق كوش ماتىنىندەگى قازاقستانداعى ەجەلگى تۇرعىنداردىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرماق. سوڭعى جىلدارى عالىمدار اراسىندا كاۆكاز, ەۋروپا, ازيا ارقىلى جىلجىعان ۇندىەۋروپالىق جۇرتتىڭ ەجەلگى وتانى تۋرالى ماسەلە ءجيى قوزعالىپ ءجۇر. قازاقستان دالاسىنداعى سىنتاستى-پەتروۆ, اندرون, بەعازى-ءداندىباي مادەنيەتتەرى ەجەلگى حالىقتىڭ كوشىمەن تىعىز بايلانىستى. ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى پ مىڭ جىلدىقتاعى ادامداردىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ ەجەلگى كوشتىڭ جولىن جانە ۇندىەۋروپالىق ادامداردىڭ, ولاردىڭ ەڭ باستى توبى ۇندىيراندىق جۇرتتىڭ قۇرالۋ ورتالىعىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ورايدا قازاقستاندىق ارحەولوگتار تاپقان قولا ءداۋىرىنىڭ قاڭقالارى ماڭىزدى رول اتقارادى. مۇنداي حالىقارالىق جۇمىس قازاقستاندا ءبىرىنشى رەت قولعا الىنىپ وتىر. قولا قاڭقالارىنىڭ دنك-سىن زەرتتەۋ وسىعان دەيىن كاۆكاز بەن قارا تەڭىز جاعالاۋى ەلدەرىندە جۇرگىزىلدى.
ارحەولوگ ەمما ۋسمانوۆا: «بىزدە ارحەولوگيا تاپقان ەجەلگى دۇنيەنىڭ قىزىقتى جادىگەرلەرى جەتكىلىكتى. الايدا, قازاق دالاسىندا ەجەلگى ادامدار قالاي ورنالاسقانى جونىندە ەشقانداي ناقتى دالەل وسى كۇنگە دەيىن جوق», دەدى. قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە, ليساكوۆ قالالىق جانە قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيا مۋزەيىندە قولا ءداۋىرىنىڭ سيرەك كەزدەسەتىن باي جادىگەرلەرى بار.
وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى گالينا ساتالكينا: «سكانديناۆيالىق ارحەولوگ-عالىمدار ءبىزدىڭ وبلىستاعى مۋزەيلەردىڭ ارحەولوگياعا قاتىستى بولىمدەرىن ارالادى, ماتەريالدارمەن تانىستى. ءبىزدىڭ جادىگەرلەردىڭ بايلىعىنا, ونىڭ ساقتالۋىنا, ولار تۋرالى جازىلعان ساۋاتتى عىلىمي انىقتامالارعا تاڭقالىپ كەتتى», دەيدى. حالاقىارالىق زەرتتەۋ توبىنىڭ قۇرامىندا ۆەگارد سترومسود, اتاقتى ساياحاتشى, ءوزىنىڭ بار عۇمىرىن الەمدىك ادامزات كوشىن زەرتتەۋگە ارناعان تۋر حەيەردالدىڭ قىزى بەتتينا حەيەردال, كورە لايف حوللەۆيك, پيتەر دە بارروس دامگاارد جانە قازاقستانداعى زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى ستۋرلا ەللينگۆاگ بار. سكانديناۆيالىق عالىمدار قولا ءداۋىرى قاڭقالارىنىڭ بارلىعىن ەمەس, باس سۇيەكتىڭ ءبىر ءتىسىن عانا الىپ كەتەدى. ولار ەجەلگى جادىگەردىڭ ساقتالۋىن موينىنا الىپ وتىر.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا.
دەرەك, سۋرەت: egemen.kz.
