سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
ەل اۋزىندا جۇرگەن جانۇزاققا انە بارامىز, مىنە بارامىز دەپ جۇرگەلى قاشان؟! ساپاردىڭ ءساتى كەشە عانا ءتۇستى. تۇنىمەن تىنىمسىز سوققان بۇرقاسىن بوران جولىن الىپ قالعان شىعار دەگەن ويمەن بارۋىمىزدى ءبىر كۇنگە شەگەردىك تە. سويتسەك, دالالى جولدىڭ جابىلىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن ەكەن. دەسە دە, اۋىل جاستارىنىڭ كوبى قالاعا قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى. وسكەمەننەن قىرىق-ەلۋ شاقىرىم جەردەگى جانۇزاققا ءاپ-ساتتە ءبىز دە جەتىپ باردىق. جولىنىڭ اراگىدىك ءتۇسىپ كەتكەن تۇسى بولماسا, تەگىس اسفالت. قالبا سىلەمدەرىن ەتەكتەي جايلاعان مەكەن. بۇل جاقتىڭ بەل-بەلەسى جينالعان جالپاق تاستان قۇرالعانداي. بەينە ءبىر ادەيىلەپ قولدان سوققان سەكىلدى. استرونوميانى ەسكە سالساق, اناۋ تاۋلار ەرتەدە اسپاننان جاۋعان مەتەوريت سالدارىنان پايدا بولسا كەرەك-ءتى. اۋىلدان ارى تامان جانۇزاق دەي-تۇعىن كول مولدىرەيدى. ودان شىققان وزەن اۋىلدى جاناي اعادى.
كۇن ەڭكەيگەن ەكىنىڭ كەزى. شي-ءشيدى ارالاي جايىلعان مال ورىستەن قايتقان. ەل-جۇرت قورا-قوپسىسىن توڭىرەكتەپ ءجۇر. ءۇيدى-ءۇيدىڭ اراسى بەكىتىلمەگەن, الاڭ-اشىق جاتىر. ءدال وسى كورىنىس قوي, اۋىلدىڭ بەرەكەسىن, بىرلىگىن اڭعارتادى. ەسىكتەرىنە ق ۇلىپ تا ىلمەيدى, تىرەۋ قويا سالىپ جۇرە بەرەدى.
ءبىرىن-ءبىرى شانامەن سۇيرەپ جۇرگەن بالالارعا تاياپ بارىپ, ۇيدە ۇلكەندەر بار ما دەگەنبىز. ونداعى ويىمىز, اۋىلدىڭ تاريحىنان تارتىپ اڭگىمە ايتاتىن كونەكوز قاريا ىزدەدىك. اۋىلدىڭ وتكەنى مەن كەتكەنى قىزىقتىردى. سول-اق ەكەن, ەلگەزەكتەۋى اپام بار دەپ, ۇيىنە قاراي جۇگىرە جونەلدى. ەرتىپ جۇرگەن كۇشىكتەرى تومپاڭداپ, بىرگە ىلەستى. بۇل جاقتىڭ جۇرتى تازى جۇگىرتىپ, كوكپار تارتۋعا الىمساقتان اۋەس. اتبەگىلەر دە وسى ماڭايدان شىعادى. قيىر شەتتە جاتقان اياداي اۋىلعا بوتەندەردىڭ باس سۇعۋى سيرەك سەكىلدى. ءۇيدىڭ ەسىگىن سىقىرلاتا اشىپ, تىسقا شىققان كەيۋانا اۋەلدە بىزگە كىمسىڭدەر دەپ, ۇركە قاراعانداي كورىندى.
– اپا-اۋ, جۋرناليست ەدىك. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنەن كەلدىم. ايرانداي ۇيىعان اۋىل وسى دەگەن سوڭ ات باسىن بۇرعان بەتىمىز, – دەدىم تاپتىشتەي ءتۇسىندىرىپ.
– وي, قارعام سول, ءجۇر, ۇيگە كىر. دامنەن ۇلكەن ەمەس شىعارسىڭ, – دەگەن سوڭ سوڭىنان ەردىم.
اۋىلدىڭ كەڭ پەيىلى, كولدەي كوڭىلى وسىدان-اق كورىنەدى ەمەس پە؟ قاربالاسقان قالالىقتار عوي, كەلگەن جاندى پودەزدىڭ الدىنان قايتارىپ جىبەرۋدى ءجون كورەتىن. اپامىز شايىن قايناتىپ, زىر جۇگىرىپ ءجۇر. اڭگىمەسى دە اسەرلى.
– اتى-ءجونىم – ايتجان احمەتجانوۆا. كەزىندە سول, قويشى بولدىم, ءسۇت فەرماسىندا ىستەدىم. وسىدان ءتورت-بەس جىل بۇرىن ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ دۇكەنىندە ىشىمدىك ساتىلمايدى دەپ جۋرناليستەر جازعان دا. قازىر دۇكەن دە جوق. جابىلىپ قالدى. اۋىل ۇيلەرى جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. مەكتەپ توعىز سىنىپتىق. قاشان ەدى, مەكتەپتى جابامىز دەپ شۋ بولعانبىز. بالا سانى جەتپەگەن سوڭ اۋىلدىقتار بالا اسىراپ الدىق. ءسويتىپ, مەكتەپتى ۇستاپ قالعانىمىز بار. مەن ەكى قىزدى باۋىرىما باستىم. ەكەۋى دە بويجەتتى, تۇرمىس قۇردى. تاۋبە! جيەن نەمەرەلەرىم بار, – دەگەندە اۋىلدىڭ ناعىز جاناشىرى وسىلار ەكەن دەدىك.
اۋىلداعى مەكتەپتى ۇستاپ قالۋ ءۇشىن وسىدان ارتىق قانداي ەرلىك كەرەك ەدى؟ ەلى ۇدەرە كوشىپ, مەكتەپتەرى قاڭىراپ قالعان اۋىلدار قانشاما! مەكتەپ جابىلعان سوڭ اۋىلدىڭ سيقى دا قالمايدى. ال مۇندا كەرىسىنشە, مەكتەپتىڭ جابىلعانى بىلاي تۇرسىن, جاستاردىڭ كەشكى ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋى ءۇشىن سپورت زالى سالىنىپ جاتىر. اۋدان اكىمدىگى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جىل قارساڭىندا اشىلادى. مەكتەپكە جاپسارلاس مەدپۋنكت تە جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋىلدىڭ جاناشىر ازاماتتارىنىڭ ءبىرى سالىپ بەرگەن مەشىت پەن قاتىمحاناسى جانە بار. بالدىرعاندار ءۇشىن شاعىن توپ تا جۇمىس ىستەيدى. 300-دەي جان سانى بار اۋىلدىڭ بولاشاعى جارقىن سەكىلدى. ونىڭ ۇستىنە, قالاعا كوشىپ كەتكەن جاستاردىڭ ءوزى سەنبى-جەكسەنبى اۋناپ-قۋناپ اۋىلدارىندا جاتادى.
ايتجان اپامىزبەن اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ, اۋىلدىڭ تاريحىن تاپتىشتەپ ايتىپ بەرەتىن كىم بار دەيمىن عوي. اۋىلدىڭ كىرەبەرىسىندەگى زەينەتكەر ۇستاز زينايات سابىروۆانىڭ ۇيىنە قاراي جول سىلتەدى. اق جاۋلىقتى انانىڭ ۇستازدىق ەتكەنى بىردەن بايقالدى.
– جانۇزاق اۋىلىنىڭ ىرگەسى 1961 جىلى قالانعان. ول زاماندا 100 شاقتى ءتۇتىن بولسا, وتكەندە عانا سانادىم, 42 ءۇي قالىپتى. اۋىل قارتايىپ بارادى. جاستار كەلىپ-كەتىپ جۇرەدى. قايتەدى ەندى, اۋىلدا مەكتەپتەن باسقا جۇمىس ورنى جوق. ءبىر جاعىنان ولاردىڭ وسكەنى, ونگەنى كەرەك. اۋىلىمىزدان شىققان ازاماتتارىمىزبەن ماقتانامىز. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەكس-دەپۋتاتى بەرىك دۇيسەمبينوۆ وسى اۋىلدان شىققان. ودان باسقا قانشاما سپورتشىلار شىعىپ جاتىر. اۋىل جاستارى امان بولسىن. ءبىز سولاردىڭ اماندىعىن تىلەپ وتىرامىز, – دەيدى قارت ۇستاز زينايات سابىروۆا.
اۋىلدىقتاردىڭ تاعى ءبىر ايتقانى, بۇل ماڭاي مال اسىراۋعا تاپتىرماس ورىن دەسەدى. ءتورت ت ۇلىكتى جىل ون ەكى اي ورگىزىپ وتىرۋعا بولادى. ازىن-اۋلاق ءشوپ دايىنداپ السا, قىستان قىسىلماي شىعۋعا بولاتىن كورىنەدى. جانعا جايلى جانۇزاقتان كۇن باتا ۇزاپ كەتىپ بارا جاتقانىمىزدا مۇرجالارىنان بۋداق-بۋداق ءتۇتىن شىعا باستاعان. سول ءتۇتىن ەش سونبەسىن دەپ تىلەدىك ىشتەي.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ۇلان اۋدانى,
جانۇزاق اۋىلى
