ماسەلە نەلىكتەن ۋشىعىپ وتىر؟
ءماجىلىس قولدانىستاعى سالىق كودەكسىنە كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمدارعا سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. ويتكەنى باتىس ءوڭىرىن ەنەرگيامەن قامتىپ وتىرعان جالعىز ستراتەگيالىق نىسان قارىزعا بەلشەسىنەن باتقان. زاڭ جوباسى توڭىرەگىندە بايانداما جاساعان دەپۋتات ەدىل ءجاڭبىرشيننىڭ ايتۋىنشا, قازىر ماەك-ءتىڭ ءبىر عانا گاز جەتكىزۋشىگە بەرەشەگى 20 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى. ينفراقۇرىلىمى دا سىر بەرگەن. دەپۋتاتتار كوممۋنالدىق كاسىپورىننىڭ مۇنداي جاعدايىنا شۇيلىگىپ وتىر.
– كومپانيانىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مەنەدجمەنتىنىڭ قاۋقارى جەتپەي مە؟ بۇل رەتتە باسقارۋ تيىمدىلىگى ماسەلەسى دە وزەكتى بولۋى ىقتيمال. ەگەر كومپانيا ءوز مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىنداي الماسا, تاريف ساياساتىن قايتا قاراستىرۋ قاجەت شىعار. سەبەبى سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرۋ ماسەلەنى ءىشىنارا عانا شەشەدى, – دەيدى تالقىلاۋ كەزىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇرات ەرگەشباەۆ.
ءوز كەزەگىندە ەدىل جاڭبىرشين مەنەدجمەنتتىڭ دە اسەرى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن, الايدا وبەكتيۆتى فاكتورلاردىڭ دا بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– بىرىنشىدەن, گاز باعاسىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قۇنىنان بۇرىن ءوسۋى ەلەۋلى ىقپال ەتەدى. مىسالى, 2022 جىلى گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسى تاريفتەرى اراسىنداعى ايىرماشىلىق 10% بولعان. بۇعان گاز باعاسىنىڭ ءار جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە, ال ەلەكتر ەنەرگياسى ءتاريفىنىڭ كەلەسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا بەكىتىلەتىنى – سەبەپ. وسىلايشا, 2023 جىلى ايىرماشىلىق 14%-عا, 2024 جىلى 15%-عا جەتتى. ودان بولەك, مينيمۋم ەنەرگيانى تۇتىنۋ كەزىندە ماەك 140 مۆت ارتىق قۋاتپەن جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر, سەبەبى قۇرال-جابدىقتاردى توقتاتۋعا بولمايدى. مۇنداي جاعدايدا كاسىپورىن ەلەكتر ەنەرگياسىن 2–8 تەڭگە دەڭگەيىندە ساتۋعا ءماجبۇر, ال ونىڭ ناقتى وزىندىك قۇنى 22 تەڭگەدەن اسادى. ياعني كومپانيا شىعىنمەن جۇمىس ىستەپ وتىر, – دەيدى ول.
قۇرال-جابدىعى ابدەن توزعان ماەك-كە بىلتىر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قازىرگى تالاپ بويىنشا مەكەمە سونىڭ 1 ملرد تەڭگەسىن سالىق رەتىندە مەملەكەتكە كەرى قايتارۋعا ءتيىس.
– بيىل دا ۇكىمەت رەزەرۆىنەن بۇل مەكەمەگە 5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. كاسىپورىندا نەگە قارجىلىق قيىندىق تۋىنداپ وتىر؟ ساۋىقتىرۋ جونىندە ءبىر ناقتى جوسپار بار ما؟ الدە ءبىز جىل سايىن بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىپ قارىزدى وتەيمىز بە؟ – دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەركىن ءابىل.
بۇل رەتتە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى وكىلدەرى تۇتىنۋشىلاردىڭ ماەك-كە قارىزىن ۋاقتىلى تولەمەۋى دە جىعىلعانعا جۇدىرىق بولىپ وتىرعانىن ايتادى.
– بۇگىندە ماەك-ءتىڭ جوندەۋ قورىن 2023 جىلعى 6 ملرد تەڭگەدەن 2025 جىلى 15 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتتىق. بۇل كاسىپورىننىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ, تابىسىنىڭ ارتۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر مەكەمەدە قۋاتى 160 مۆت بولاتىن بۋ گازى قوندىرعىسى سالىنىپ جاتىر. ول شىعىندى ازايتىپ, تابىستى كوبەيتۋگە سەپ بولادى. سوندىقتان جىل سايىن قوسىمشا قارجى ءبولۋ قاراستىرىلماعان, – دەيدى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى سۇڭعات ەسىمحانوۆ.
ءبىراز تالقىدان سوڭ, دەپۋتاتتار ماەك-ءتى سالىقتان بوساتاتىن زاڭ جوباسىن قابىلدادى. ياعني مەملەكەت بولگەن سۋبسيديادان ەندى تابىس سالىعىن تولەمەيدى. وسى ورايدا ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل ءجاڭبىرشيندى سوزگە تارتىپ, جاڭا نورمانىڭ ارتىقشىلىعىن ەگجەي-تەگجەيلى سۇرادىق.
– سالىق كودەكسىنىڭ 313-بابى 1-تارماعىنا سايكەس, سالىق سالىناتىن تابىس 20 پايىزدىق مولشەرلەمە بويىنشا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنا جاتادى. مۇنداي جاعدايدا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن تولەۋ مەملەكەت بولگەن قارجىنىڭ ءىس جۇزىندە قايتا بيۋدجەتكە قايتارىلۋىنا اكەلەدى. مۇنداي تاسىلمەن جوسپارلانعان جوندەۋ جۇمىسى دا تولىق اتقارىلماي كەلەدى. زاڭ وسى ولقىلىقتى تۇزەتۋگە باعىتتالعان. بىراق بۇل نورما – ۋاقىتشا. 2029 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن عانا وسىلاي بەلگىلەنىپ وتىر. اتالعان تۇزەتۋگە ۇكىمەت تە وڭ قورىتىندىسىن بەردى, – دەدى دەپۋتات.
قازاقستان مەن موڭعوليا زەينەتاقى تولەمدەرى تۋرالى كەلىسىمگە كەلدى
موڭعوليادان كەلگەن قانداستار ەندى زەينەتاقى قورىنداعى اقشاسىن قازاقستانعا اۋدارا الادى. بۇل 2024 جىلعى 29 قازاندا ۇلان-باتىر قالاسىندا قول قويىلعان قازاقستان مەن موڭعوليا ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى زەينەتاقى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلماقشى. ءماجىلىس ءتيىستى قۇجاتتى راتيفيكاتسيالادى.
جالپى وتىرىستا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ۆيكتوريا شەگاي زاڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرى مەن قۇقىقتارىن نىعايتۋعا, ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا سەنىمدى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى.
– قۇجات ەكى ەل ازاماتتارىنىڭ باسقا مەملەكەتكە قونىس اۋدارعان كەزىندە ەڭبەك ءوتىلىن ءوزارا تانۋ جانە ەسەپتەۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. كەلىسىم قازاقستانداعى ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدار ءۇشىن بەرىلەتىن زەينەتاقىلارعا جانە موڭعولياداعى اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ زەينەتاقىسىنا اسەر ەتپەيدى. تولەمدەر ازامات تۇراقتى تۇراتىن ەلدىڭ زاڭناماسىنا سايكەس تاعايىندالادى. ەڭبەك قىزمەتىنەن بولەك, اسكەري بورىشىن وتەۋ كەزەڭى, جوعارى جانە ارنايى تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋ مەرزىمدەرى دە ەنگىزىلەدى, – دەدى ۆ.شەگاي.
بۇگىندە ەلىمىزدە موڭعوليادان تۇراقتى تۇرۋ ءۇشىن كەلگەن شامامەن 6 600 ازامات بار. ولاردىڭ 6 100-ءى – ەتنوستىق رەپاتريانتتار. مينيسترلىكتىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى بويىنشا تاريحي وتانىنا ورالعان شامامەن 1 800 ادامعا زەينەتاقى تاعايىندالعان. كەلىسىم كۇشىنە ەنسە, شامامەن 400 ادامنىڭ ەڭبەك ءوتىلى قايتا ەسەپتەلەدى. ءبىر جاقسىسى, بۇعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات تالاپ ەتىلمەيدى. تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى زاڭ جوباسىن قولداپ, سەناتقا جولدادى.
قارۋدى ساقتاۋ مەن پايدالانۋ تالاپتارى قاتاڭدايدى
جالپى وتىرىستا جەكەمەنشىك كۇزەت ۇيىمدارى مەن قارۋ يەلەرىنە قاتىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتەتىن كۇزەت قىزمەتى تۋرالى زاڭ ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداندى. قۇجاتتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ازىرلەگەن. وعان سايكەس ازاماتتىق جانە قىزمەتتىك ويىق ۇڭعىلى اتىس قارۋى يەلەرى قارۋىن تەكسەرۋ اتىسى ءۇشىن تاپسىرۋعا ءتيىس. بۇل پروتسەدۋرا ۋاقتىلى ورىندالماعان جاعدايدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساناتتاعى رۇقساتتاردىڭ كۇشىن ۋاقىتشا توقتاتادى.
– زاڭدا كۇزەت قىزمەتىن ۇسىنۋشىلار ءۇشىن جاڭا مىندەتتەمەلەر بەلگىلەندى. ولار ۋاكىلەتتى ورگانعا مىندەتتى تۇردە ەسەپ بەرۋى, قىزمەتتى توقتاتا تۇرۋ نەمەسە قايتا باستاۋ تۋرالى بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە حابارلاۋعا ءتيىس. جەكە كۇزەت ۇيىمدارىنىڭ فيليالدارى مەن وكىلدىكتەرىنىڭ باسشىلارىنا, سونداي-اق قاراپايىم كۇزەت قىزمەتكەرلەرىنە مىندەتتى تالاپتار ەنگىزىلەدى. قۇجاتقا «اسكەريلەندىرىلگەن تەمىرجول كۇزەتى» تۇجىرىمداماسى ەنەدى. ونىڭ مىندەتى – ترانزيتتىك تەمىرجول باعىتتارىندا جۇك پەن زاتتاردى ۇزدىكسىز قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, – دەدى زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ماگەررام ماگەرراموۆ.
كەدەن سالاسىن جەتىلدىرۋ كەرەك
كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر تولىق قارالعان سوڭ, دەپۋتاتتىق ساۋالدار جاريا ەتىلدى. جيىندا تالوۆايا وزەنى ارقىلى وتەتىن اۆتوموبيل كوپىرىن جاڭعىرتۋ, فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى الەۋمەتتىك تولەم جۇيەسىن شەكتەۋ جانە الەۋمەتتىك كارتالاردى ەنگىزۋ, وقۋشىلاردى ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋدى ءادىل قارجىلاندىرۋ سىندى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
دەپۋتات بولات كەرىمبەك كەدەن سالاسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ۇسىنىسىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 2024–2025 جىلدارى تاۋەكەلدى باسقارۋ جۇيەسى (تبج) ارقىلى ىرىكتەلگەن كومپانيالاردىڭ جارتىسىنان استامىندا ەشقانداي بۇزۋشىلىق انىقتالماعان. سوعان قاراماستان, سۋبەكتىلەردى تەكسەرۋ كەزىندە تاۋار اينالىمى ۋاقىتشا توقتاتىلىپتى. مۇنىڭ بيزنەسكە قولايسىزدىعى عانا ەمەس, ناقتى ەكونوميكالىق سالدارى بار كورىنەدى.
– جەتكىزۋ مەرزىمى بۇزىلادى, لوگيستيكالىق شىعىن ارتادى, كەلىسىمشارت ورىندالمايدى, باسەكەگە قابىلەتتىلىك تومەندەيدى, قارجىلىق شىعىن ءوسىپ, تاۋار اينالىمى ازايادى. ءتىپتى, تاۋارلار كەدەندە ەكى ايعا دەيىن تۇرىپ قالىپ, ناتيجەسىندە ەشقانداي زاڭبۇزۋشىلىق انىقتالماعان جاعدايلار ورىن الادى. قولدانىستاعى تاجىريبە كەدەن ورگاندارى قىزمەتىنىڭ ءالى دە شامادان تىس فيسكالدىق جانە رەپرەسسيۆتىك سيپاتتا ەكەنىن كورسەتىپ وتىر, – دەگەن «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى بولات كەرىمبەك بۇل جاعداي نەگىزىنەن ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە دە تەرىس اسەرىن تيگىزىپ وتىرعانىن مالىمدەدى.
ماسەلەن, دۇنيەجۇزىلىك بانك ازىرلەيتىن لوگيستيكانىڭ تيىمدىلىك يندەكسىندە (LPI) قازاقستان 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا ءوز كورسەتكىشىن تومەندەتىپ, قازىر 79-ورىنعا جايعاسقان. اتالعان رەيتينگ ينۆەستورلار مەن حالىقارالىق سەرىكتەستەر ءۇشىن ماڭىزدى ينديكاتور ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇل – ماڭىزدى سيگنال. دەپۋتات پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارينگە تومەندەگىدەي ۇسىنىس تاستادى.
– حالىقارالىق تاجىريبەگە ساي, ساراپتاما اياقتالعانعا دەيىن تاۋارلاردى ۋاقىتشا شىعارۋدى كەڭىنەن قولدانۋ; انىقتالعان بۇزۋشىلىقتى تالداۋ ارقىلى ولاردىڭ فورمالدى, تەحنيكالىق جانە ناقتى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا اراقاتىناسىن ايقىنداۋ; سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىلارمەن پروفيلاكتيكالىق جانە ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ, ۇلگىلىك قاتەلەر مەن ۇسىنىمداردى جۇيەلى تۇردە جاريالاۋ. جەڭىلدەتىلگەن راسىمدەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ۋاكىلەتتى ەكونوميكالىق وپەراتور (ۋەو) مارتەبەسىن الۋ ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋ; تسيفرلاندىرۋدى تەرەڭدەتۋ جانە ارتىق اكىمشىلىك كەدەرگىنى جويۋ ارقىلى بۇزۋشىلىق سانىن ازايتۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار ازىرلەۋ كەرەك, – دەيدى ب.كەرىمبەك.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان ەلدەگى ءۇش ءىرى ۇيالى بايلانىس وپەراتورىنىڭ تاريفتەرىن 20%-عا كوتەرۋ جوسپارىن سىناپ, بۇل ارەكەتتىڭ نارىقتاعى باسەكەلەستىكتى شەكتەۋ قاۋپىن تۋدىراتىنىن ايتىپ, ساۋال جولدادى.
– ەلدەگى تەلوپەراتورلاردىڭ بۇل قادامى – ميلليونداعان وتانداسىمىزدىڭ قالتاسىنا سالماق سالاتىن شەشىم. پرەزيدەنتتىڭ «جەكە مونوپوليا – مەملەكەتتىك مونوپوليادان دا سوراقى» دەگەن ءسوزى ءدال وسىنداي جاعدايلارعا باعىتتالىپ ايتىلعانداي. ادەتتە باسەكەلى نارىقتا ءار وپەراتور ءوز ستراتەگياسىن بولەك-بولەك جاسايدى. ءبىرى باعانى تومەندەتەدى, ءبىرى اكتسيا جاسايدى, ەندى ءبىرى قوسىمشا قىزمەت ۇسىنادى. «تەلە 2», «التەل», «بيلاين» سىندى ءۇش ءىرى وپەراتوردىڭ ءبىر ۋاقىتتا تاريف كوتەرۋى نارىقتاعى باسەكەنىڭ ەمەس, ءوزارا كەلىسىمنىڭ, ۇيلەسىمنىڭ بەلگىسى سياقتى كورىنەدى. وسى جاعداي ۇيالى تەلەفون مەن ينتەرنەت قىزمەتىن جەتكىزۋ سەكتورىندا مونوپوليالىق كەلىسىم فاكتىلەرىن تەكسەرۋدى قاجەت ەتەدى. 2023 جىلدان بەرى بايلانىس تاريفتەرى 7–57% ارالىعىندا قىمباتتاپتى. رەسپۋبليكا كولەمىندە 18,8 ميلليون ازامات ءموبيلدى ينتەرنەتكە تاۋەلدى. بۇل تسيفرلار – ءموبيلدى بايلانىس قازىر جاي قىزمەت ەمەس, ەلدىڭ تسيفرلىق تۇتاستىعىن ۇستاپ تۇرعان ستراتەگيالىق رەسۋرس ەكەنىن دالەلدەيدى, – دەدى ج.ءاشىمجان.
مىنبەردەن سوڭ
جالپى وتىرىستان كەيىن دەپۋتاتتار بىرقاتار سۇراققا جاۋاپ بەردى. ماسەلەن, دەپۋتات مۇرات ابەنوۆتەن ۇشاق بيلەتتەرىنىڭ قىمباتتاۋىنا قاتىستى پىكىر الدىق. ويتكەنى اۆياكومپانيالارعا بەرىلگەن جەڭىلدىكتەر مەن قايتارىلمايتىن بيلەتتەردى ساتۋعا رۇقسات بەرىلگەنىنە قاراماستان, جولاۋشىلار ءالى دە قولدان كوتەرىلگەن باعالار مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا تاپ بولىپ وتىر.
– بيلەت قۇنىنىڭ تومەندەگەنىن بايقامادىق. ءتىپتى ءبىر اي بۇرىن برونداساڭ دا, سول باعا. نەگىزىنەن ىشكى رەيستەگى اۋە بيلەتتەرىنىڭ قىمباتتاۋىنا ەش نەگىز جوق. ونىڭ ۇستىنە اۆياكومپانيالاردىڭ بيلەتتى قايتارۋ كەزىندەگى ادىلەتسىزدىگى تاعى بار. ولار اقشانى قايتارۋدىڭ ورنىنا ءۇش اي ىشىندە قولدانۋعا ءتيىس سەرتيفيكات بەرەدى. اۆياتسيا سالاسىنداعى لوببيستىك ارەكەتتەردى توقتاتىپ, باقىلاۋدى قايتارۋ كەرەك. الداعى زاڭ جوباسىندا اۆياكومپانيالاردى تەكسەرۋگە رۇقسات بەرۋ, كەشىگۋ, بورتتى اۋىستىرۋ سياقتى جاعدايلاردا كومپانيالارعا ايىپپۇل سالۋ, جولاۋشىلاردىڭ سوتقا جۇگىنۋ قۇقىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ۇسىنىلىپ جاتىر, – دەدى م.ابەنوۆ.
سونداي-اق دەپۋتات كەيىنگى كەزدەرى قوعامدا ءجيى تالقىلانىپ جۇرگەن زەينەتاقى جيناقتارىن ستوماتولوگيالىق ەمگە پايدالانۋعا شەكتەۋ قويۋدى قولدامايتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ پىكىرىنشە, ەلدە ءتىس ەمدەۋ وتە قىمبات ءارى حالىقتىڭ باسىم بولىگىندە ستوماتولوگيالىق پروبلەمالار بار. ول مينيسترلىك بۇل شەشىمدى وتباسى بانكىنىڭ قىسىمىمەن قابىلدادى دەپ ەسەپتەيدى, سەبەبى بانك زەينەتاقى قاراجاتىنىڭ وزدەرىندە ساقتالعانىن قالايدى.
ال «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى اسحات ايماعامبەتوۆتەن بالالاردىڭ سمارتفون مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانۋىن شەكتەۋگە قاتىستى ويىن بىلدىك. دەپۋتات بۇل ماسەلەدە تىيىم سالۋ جەتكىلىكسىز ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
– مەكتەپ تەك ساباق وقيتىن ورىن ەمەس, الەۋمەتتەنۋ الاڭى. قازىر ءۇزىلىس كەزىندە بالالار ءبىر-بىرىمەن سويلەسۋدەن گورى, كوپشىلىگى تەلەفونعا تەلمىرىپ وتىرادى. كۇنى بويى TikTok قاراۋ بالانىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەدى. اتى تانىمال نەشە ءتۇرلى ويىندارعا دا اۋەس. وندا پەدوفيلدەر بالالارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرعان جاعدايلار بولدى, ءتىپتى زورلاۋ فاكتىلەرى دە تىركەلدى. سۋيتسيدكە اپارعان وقيعالار دا كەزدەسىپ جاتىر. بۇل جونىنەن ناقتى فاكتىلەر اقش پەن انگليادا تىركەلدى. سوندىقتان بۇل ماسەلەگە راتسيونالدى قاراۋ كەرەك. ارينە, ەڭ الدىمەن مەكتەپتەردە سمارتفوندى شەكتەگەن ءجون. ونىڭ ورنىنا جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالاردىڭ سانىن كەشەندى تۇردە ارتتىرۋ ماڭىزدى, – دەيدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
