«وبلىستىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا 20 يندۋستريالدىق جانە «Turan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارى قۇرىلعان. نەگىزگى ۇلەس قۇرىلىس ماتەريالدارى, جەڭىل ونەركاسىپ, ماشينا جاساۋ, حيميا ونەركاسىبى مەن تاماق وندىرىسىنە تيەسىلى. يمپورت كولەمى 98 ملرد تەڭگەگە جەتتى», دەگەن ءوڭىر باسشىسى تاۋارلار شىعارۋعا مۇمكىندىك مول ەكەنىن, ينۆەستورلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, ولارعا يندۋستريالدىق, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردان دايىن الاڭشالار ۇسىنعانىن جەتكىزدى. يمپورت الماستىراتىن 20 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن, بۇل ءوز كەزەگىندە 53 ملرد تەڭگەگە جۋىق يمپورت تاۋارلارىن الماستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«يندۋستريالدىق ايماقتاردا قۇنى 152 ملرد تەڭگە بولاتىن 99 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 6 361 جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇگىندە 39 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 50 جوبا ىسكە قوسىلدى, 2 609 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلدى. «Turan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا 211,8 ملرد تەڭگەگە 28 ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. پرەزيدەنت جولداۋىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن ەكونوميكالىق بايلانىستى كۇشەيتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. كورشىلەس وزبەكستانمەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە 100 گا اۋماقتا «ورتالىق ازيا حالىقارالىق كووپەراتسيا ورتالىعى» قۇرىلدى. جەتى ينۆەستور ورتالىقتا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ناتيجەسىندە, ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 185 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 1 175 جۇمىس ورنى اشىلادى, بيۋدجەتكە قوسىمشا 355 ملن تەڭگە سالىق تۇسەدى. قازىردە 8 وندىرىستىك عيماراتتار سالىنىپ ۇلگەرىپ, ىشكى ينفراقۇرىلىم جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى ن.كوشەروۆ.
وبلىستىڭ ونەركاسىپ سالاسىندا بيىل 107 ملرد تەڭگەگە 22 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 2 443 جۇمىس ورنى اشىلدى, جىل اياعىنا دەيىن 103,5 ملرد تەڭگەگە تاعى 8 ونەركاسىپ جوبالارى ىسكە قوسىلادى. بيىلعى 10 ايدا وڭىردە ونەركاسىپتىڭ ءونىم كولەمى 1,3 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, ءوسىم دەڭگەيى 113,4%-دى كورسەتتى. ءوسىم قارقىنى جونىنەن رەسپۋبليكادا العاشقى بەستىككە ەندى.
ء«بىر كەلەڭسىزدىك – وڭىرگە قاجەتتى ەلەكتر قۋاتىنىڭ 75%-ىن سىرتقى كوزدەردەن تاسىمالداۋعا ءماجبۇرمىز, تۇركىستاندىقتار تۇتىناتىن 445 مۆت ەنەرگيانىڭ 338,8 مۆت-ىن سىرتتان الامىز. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا 6 ماڭىزدى جوبانى جۇزەگە اسىرماقشىمىز. «سامۇرىق قازىنا» قورىنىڭ قولداۋىمەن سايرام اۋدانىندا قۇنى 800 ملرد تەڭگە, قۋاتتىلىعى 1 000 مۆت بولاتىن بۋ-گاز ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى, 2027 جىلى ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. مەملەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىك مەحانيزمى ارقىلى جەكە ينۆەستور ەسەبىنەن كەنتاۋ قالاسىندا قۋاتى 240 مۆت بولاتىن گاز تۋربينا ستانساسى سالىنادى (155 ملرد تەڭگە). تۇلكىباس اۋدانىندا 320 مۆت-تىق بۋ-گاز (119 ملرد تەڭگە), سونداي-اق ساۋران اۋدانىندا 485 مۆت-تىق 2 كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ (224 ملرد تەڭگە), بايدىبەك اۋدانىندا قۋاتى 350 مۆت بولاتىن جەل ەلەكتر ستانساسىنىڭ (505 ملرد تەڭگە) قۇجاتتارى راسىمدەلىپ, جوبالارى ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل جوبالاردى ىسكە اسىرساق, ەكونوميكاعا جالپى 1,8 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 2,4 گۆت ەلەكتر قۋاتى وندىرىلەدى», دەگەن ءوڭىر باسشىسى جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋدا ەلەكتر قۋاتىنان زارۋلىك كورمەيتىنىن دە العا تارتتى.
ءتورت مەزگىلدىڭ جايماشۋاق كەزەڭىنە مولىنان كەنەلەتىن ولكە – تۇركىستان وبلىسى. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دا قولايلى ءوڭىر. زاماناۋي تەحنولوگيانى قولدانۋ ارقىلى, وسى سالادا تەرەڭ قايتا وندەۋدى دامىتۋ باستى ماقساتىمىز دەگەن ءوڭىر باسشىسى وبلىستىڭ گەوگرافيالىق-كليماتتىق ەرەكشەلىگىن ەسكەرىپ, دامىتۋدى قولعا العان 3 كلاستەرلىك باعىتقا توقتالدى.
«سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, ماقتانىڭ ەليتالىق سورتتارىن ءوسىرۋدى, شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋدى قامتيتىن ماقتا-توقىما كلاستەرى قۇرىلدى. كلاستەر – وندىرىستىك ۇدەرىستىڭ بارلىق كەزەڭىن قامتاماسىز ەتەدى: ماقتا وسىرۋدەن باستاپ, ءجىپ, ماتا, دجينسى ماتەريالدارى سياقتى دايىن توقىما ونىمدەرىن شىعارادى. ماقتا كلاستەرىندە 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 7 030 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, 201 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلادى. ءونىم 2–3 ەسەگە ارتىپ, كورسەتكىشى 60 تسەنتنەرگە جەتەدى. وسىلايشا, 229 مىڭ توننا ماقتا وڭدەلەدى. بيىل تاجىريبە رەتىندە وتىرار اۋدانىندا 32 مىڭ گا القاپقا جاڭا ادىسپەن ماقتا ەگىلدى. ناتيجەسىندە, گەكتارىنان 45 تسەنتنەر ماقتا جينالدى. 2 ماقتا وڭدەۋ زاۋىتى مەن 2 سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن شىعاراتىن ءوندىرىسى ىسكە قوسىلدى. ءجىپ ءيىرۋ فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى.
جۇگەرى كلاستەرى باعىتىندا شاردارا اۋدانىندا 35 ملرد تەڭگە جۇمسالعان «كازكراحمال» زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, جەلتوقسان ايىندا ىسكە قوسىلادى دا, 251 جۇمىس ورنى اشىلادى. جىلىنا 150 مىڭ توننا جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەپ, 26 ءتۇرلى ءونىم شىعارادى. جۇگەرى القابىن 40 مىڭ گەكتاردان 2030 جىلى 70 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
ەت كلاستەرىن دامىتۋدا دا بىرنەشە جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ورتالىق ازيادا تەڭدەسى جوق 50 مىڭ باس ءىرى قارا مال بورداقىلاۋ مەن ەت ونىمدەرىن تەرەڭ قايتا وڭدەيتىن ءىرى كەشەندەر, زاماناۋي مال بيرجاسى سالىنادى. بۇگىنگە دەيىن «Kaz Eco Meat», «Turkestan Agro.kz», «بەس قارا» ەت وڭدەۋ كەشەندەرى ىسكە قوسىلدى, ناتيجەسىندە, قوسىمشا 35 مىڭ توننا ەت وڭدەلەدى. بۇدان بولەك, تۇلكىباس اۋدانىندا «قارقىن ترەيد» كومپانياسىمەن كۇشىمەن ءىرى قۇس فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسى باستاۋ الدى. قۇنى 53 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا ىسكە قوسىلعاندا 8 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, جىلىنا 48 مىڭ توننا قۇس ەتى وندىرىلەدى.
ەلىمىزدەگى جىلىجايلاردىڭ 71%-ى وبلىستىڭ ەنشىسىندە. بيىل جىلىجايلار كولەمى 75 گەكتارعا ۇلعايىپ, جالپى الاڭى 1 715 گەكتارعا جەتتى. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكاداعى ۇلەسى 76%-عا ءوستى. جىلىجايلاردىڭ ءبىرىنشى اينالىمىنان 102 مىڭ توننا كوكونىس جينالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 10 ايدىڭ قورىتىندىسىندا 1 ترلن تەڭگەدەن استام ءونىم ءوندىرىلىپ, وڭ ءوسىم قالىپتاستى.
اۋىل شارۋاشىلىعىندا وندىرگەن ءونىم كولەمى جونىنەن ەل ىشىندە الدىڭعى ورىندا تۇرعان وبلىستا سۋ تاپشىلىعى سەزىلەدى. ويتكەنى ەلىمىزدەگى سۋارمالى جەرلەردىڭ تورتتەن ءبىرى وسى وڭىرگە تيەسىلى – 554 مىڭ گا. بيىلعا دەيىن سۋدى ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى 55 مىڭ گەكتارعا ەنگىزىلسە, تاعى 59 مىڭ گەكتارعا زاماناۋي قوندىرعى تارتىلعان. سۋارۋ تەحنولوگيالاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتتىندا 6 كاسىپورىن اشۋ قولعا الىنىپ, تورتەۋى ىسكە قوسىلدى. كەلەسى جىلى تاعى ەكى مەكەمە اشىلىپ, 364 مىڭ گا اۋماقتى سۋارۋدا ىسىراپشىلدىققا جول بەرىلمەي, ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى ىسكە قوسىلادى. وبلىس اۋماعىندا اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ۇزىندىعى 12 731 شاقىرىم 4 180 ارنا بار. ونىڭ 70%-ى توزعان. الداعى ۋاقىتتا 302 سۋ ارناسى جوندەلىپ, توزۋ كورسەتكىشى ازايتىلادى.
الەۋمەتتىك سالادا دا وڭ سەرپىن بارىنا توقتالعان وبلىس اكىمى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىمەن 23 مىڭ ورىندىق 29 مەكتەپ قۇرىلىسى باستالىپ, 28 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلگەنىن, تاعى ءبىر مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جاقىندا اياقتالاتىنىن جەتكىزدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 17 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ, جىل اياعىنا دەيىن 4 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى.
«وبلىستاعى 50 كوللەدجدە 46 مىڭنان استام ستۋدەنت 84 ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. وسى جىلى كوللەدجدى بىتىرگەن 14 806 تۇلەكتىڭ 79%-ى (11 697 تۇلەك) جۇمىسپەن قامتىلعان ونىڭ ىشىندە 5 مىڭعا جۋىعى جۇمىسشى ماماندىق يەلەرى. بيىلعى وقۋ جىلىنا جۇمىسشى ماماندىقتارعا 9 مىڭعا جۋىق گرانت ءبولىندى», دەگەن ن.كوشەروۆ اگروونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, تەحنيكالىق باعىتتاردا بىرنەشە ماماندىقتا كادر تاپشىلىعى بارىن دا اشىپ ايتتى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 219 مەكەمە حالىققا قىزمەت كورسەتەدى. وبلىس اكىمى اۋىلدىق جەردەگى نىسانداردى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ, 3 اۋرۋحاناعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەنىن ءمالىم ەتتى. العاشقى مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 60 جەدەل جاردەم كولىگى ساتىپ الىنعان. مەديتسينالىق ۇيىمداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ دەڭگەيى 84,7 %-عا جەتكەن.
ەلىمىزدەگى كوپبالالى وتباسىلاردىڭ تورتتەن ءبىرى وسى وبلىستا تۇرادى. سوندىقتان الەۋمەتتىك كومەككە جۇگىنۋشىلەر سانى وزگە وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا جوعارى. جۇيەلى جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە كەيىنگى ءۇش جىلدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى ەكى ەسەگە قىسقاردى. 2022 جىلى 198,4 مىڭ ادام بولسا, 2024 جىلى 94,8 مىڭ ادامعا ازايدى. كەدەيلىك دەڭگەيى 4,4%-عا تومەندەدى. بيىلعى قاڭتار–قازان ايلارى ارالىعىندا 122 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلىپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,6% بولدى.
ءوڭىر حالقىنىڭ 75%-ى اۋىلدىق جەردە تۇرادى, 763 ەلدى مەكەندەگى 2,1 ملن تۇرعىن (98,5%) اۋىزسۋمەن قامتىلعان. بيىل قوسىمشا 30 ەلدى مەكەن جاڭا اۋىزسۋ قۇبىرىنا قوسىلىپ, 11 ەلدى مەكەننىڭ توزعان سۋ جۇيەلەرى جاڭارتىلادى. حالىقتى اۋىزسۋمەن قامتۋ دەڭگەيى 100%-عا جەتەدى, ياعني 801 ەلدى مەكەن تىرشىلىك نارىنەن تارىقپايدى. دەگەنمەن اۋىزسۋدى كەستەمەن ىشەتىن 192 ەلدى مەكەن بار. ۇڭعىمالاردا سۋ دەبەتى ازايىپ, سۋ جۇيەلەرى توزىعى جەتكەندىكتەن, وسىلاي امالداپ وتىر. وبلىس اكىمى بۇل ماسەلەنى كەزەڭ-كەزەڭگە ءبولىپ شەشەتىنىن جەتكىزدى.
«تابيعي گاز 563 ەلدى مەكەنگە جەتىپ, 1 834 مىڭ ادام كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. جىل اياعىنا دەيىن تاعى 37 ەلدى مەكەنگە گاز قۇبىرى تارتىلادى. ناتيجەسىندە, گازبەن قامتىلعان حالىقتىڭ جالپى سانى 1 ملن 906 مىڭنان (88,9%) اسادى. 951,4 شاقىرىم جول كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, جولداردىڭ ءنورماتيۆتى ۇلەسى 94,7%-عا جەتتى. ەكى جىلدا 66 ەلدى مەكەننىڭ ەلەكتر جۇيەلەرى جاڭعىرتىلىپ, ساپالى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى.
باياندامادان سوڭ وبلىس اكىمى جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى. قۇرىلعانىنا جەتى جىلدىڭ ءجۇزى بولعان تۇركىستان وبلىسى رۋحانياتتىڭ عانا ەمەس, ءتۋريزمنىڭ دە تالبەسىگىنە اينالادى دەگەن سەنىم قانشالىقتى اقتالعانىن سۇرادىق.
«وبلىستا تۋريزم سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. جىل باسىنان بەرى 500 مىڭنان استام تۋريست وڭىرگە كەلىپ, 6,6 ملرد تەڭگە تابىس ءتۇستى. تۇركىستان قالاسىندا ەسۋ ارناسى مەن قولونەرشىلەر ورتالىعى سالىندى. 99 گا اۋماقتى قامتيتىن «يپپودروم» قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى, كەلەسى جىلدىڭ باسىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىلدان-جىلعا تۇران دالاسىن, تۇركىستان قالاسىن تاماشالاۋعا تالپىنعان تۋريستەردىڭ قاتارى قالىڭداي تۇسەدى», دەدى ن.كوشەروۆ.
