قوعام • 02 جەلتوقسان, 2025

بالانى جىلاتقاننىڭ باعى جانا ما؟

210 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

باۋىر ەتى بالاسىنىڭ كوز جاسىنان قورىقپايتىندار ءالى دە بار. ءتىپتى جەتىمدى جىلاتىپ, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلۋگە ءتيىس قولداۋدى قيعىسى كەلمەيتىندەردىڭ كەزدەسەتىنى الاڭداتادى.

بالانى جىلاتقاننىڭ باعى جانا ما؟

سۋرەت: cristyli.com

مۇنايلى وڭىردە وتباسىنىڭ شىرقىن بۇزىپ, السىزدەرگە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورسەتەتىن اپەرباقاندار ازايماي وتىر. جىل باسىنان بەرى جۇدىرىعىن الا جۇگىرەتىندەردىڭ سالدارىنان داعدارىس ورتالىعىن 5 ايەل مەن 11 بالا پانالاۋعا ءماجبۇر بولدى. ال وزبىرلارعا قاتىستى 2 700-دەن اسا قورعاۋ نۇسقاۋى بەرىلىپتى.

وبلىستىق جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس ءبولىمىنىڭ ينسپەكتورى ايگەرىم مۇراتوۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, جىل باسىنان بەرى «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 73-بابىمەن 3 232 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق تىركەلىپ وتىر. وتباسى مۇشەلەرىنە زورلىق-زومبىلىق كورسەتەتىن 700 ادامعا ەرەكشە تالاپتار بەلگىلەندى.

«اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شىلىق تۋرالى» جانە قىلمىس­تىق كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرىس­تەر­گە سايكەس جابىرلەنۋشى ارىز جازباسا دا, پوليتسيا قۇقىق بۇزۋ­­شىعا قاتىستى اكىمشىلىك ءىس قوزعاي الادى. بۇل – زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىن قورعاۋعا زور مۇمكىندىك بەرە­تىن قۇقىقتىق قادام. كوپ جاع­­دايدا قۇقىق بۇزۋشىلىق ەكونوميكالىق سيپاتتا بولادى. مىسالى, ەر ادامدار تابىسىن وتباسىنا بەرمەي, ويىن اۆتوماتتارىنا نەمەسە ىشىمدىككە جۇمسايدى. پسي­حولوگيالىق قىسىم دا كەڭ تا­رالىپ وتىر. مۇندايدا ايەلگە قول كوتەرىلمەگەنىمەن, جۇيە­لى تۇردە ءتىل تيگىزۋ, كەمسىتۋ سەكىل­دى ارەكەتتەر ءجيى كەزدە­سە­دى. تۇرمىستىق زورلىق-زوم­بىلىققا اكەلەتىن نەگىزگى سەبەپ­تەردىڭ ءبىرى – الكوگولگە, قۇمار ويىنعا جانە ەسىرت­كىگە تاۋەلدىلىك», دەدى ءا.مۇرا­توۆا.

ال وبلىستىق پروكۋرا­تۋ­رانىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, اتىراۋ قالاسىندا ۇزاق ۋاقىت بويى بالالارىن اسىراۋ جونىن­دەگى مىندەتىن ورىنداماعان 9 اتا-انا انىقتالدى. اليمەنت ءۇشىن تولەنبەگەن قا­رىزدىڭ جالپى سوماسى 46 ملن تەڭگەدەن اسادى. بارلىق دەرەككە قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 139-بابىمەن سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ تىركەلدى.

«كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىن قورعاۋ پروكۋرور­لاردىڭ باستى نازارىنا الىندى. ەكى بورىشكەر 12,9 ملن تەڭگە كولەمىندە اليمەنت تولە­مەگەنى ءۇشىن سوتتالدى. ولارعا 1 جىل مەرزىمگە باس بوستان­دىعىن شەكتەۋ تۇرىندەگى جازا تا­عايىندالدى. باسقا اتا-انا­لار­عا قاتىستى تەرگەۋ ارەكەتى جۇر­گىزىلىپ جاتىر. پروكۋراتۋرا اتا-انالىق مىندەتىن ورىنداماۋ تەك اكىمشىلىك ەمەس, قىلمىستىق جاۋاپقا اكەپ سوقتىراتىنىن ەسكەر­تەدى», دەپ حابارلادى وبلىس­تىق پروكۋراتۋرادان.

اتىراۋ قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى كامەلەتكە تولماعان 200-دەن اسا بالانىڭ قۇقىن قورعادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن پوليتسيانىڭ 24 قىزمەتكەرىن تارتىپتىك جاۋاپقا تارتتى.

«ماسەلەن, پوليتسيا قىز­مەت­­كەر­­لەرى كامەلەت جاسىنا تولما­عان­دارعا قاتىستى قور­عاۋشىنىڭ قاتى­­سۋىنسىز اكىم­شىلىك حات­­­تامالار جاساقتاعان. پرو­­­­كۋراتۋرانىڭ نارازىلىعى نەگىزىندە 197 حات­تامانىڭ كۇشى جويىلدى. ال مۇگەدەكتىگىنە بايلانىستى ۇيدەن وقيتىن بالالارعا جاردەماقى تولەنبەي كەلگەن. زاڭمەن بەلگى­لەنگەن نورمالارعا سايكەس جەتىم بالالاردى مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان بەرىلەتىن پاتەر كەزەگىنە قويماعانى تۋرالى دەرەكتەر انىقتالدى. پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىلەرى نەگىزىندە 3 جەتىم بالا تۇرعىن ءۇي الۋعا كەزەككە تۇرعىزىلدى. ۇيدەن ءبىلىم الاتىن 7 مۇگەدەك بالاعا جاردەماقى تولەندى», دەپ مالىم­دە­دى وبلىستىق پروكۋراتۋرادان.

بۇعان قوسا پروكۋرورلار تەرىس مازمۇندى جانە ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ, ەسىرتكى قۇرالدارىن ناسيحاتتايتىن 85-تەن جوعارى زيان­دى ينتەرنەت-سايتتاردى, چاتتاردى جانە الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالاردى بۇعات­تادى.

جەلىككەن جۇرگىزۋشىلەر كامەلەتكە تولماعانداردى ارنايى جولاقتان وتكىزبەي, كولى­گىمەن قاعاتىندار ءجيى كەز­دە­سەدى. اتىراۋ قالالىق پوليتسيا باس­قار­ماسىنىڭ اعا ينس­پەكتورى اسحات شودىموۆتىڭ ايتۋىن­­شا, جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ, اسىرەسە بالالاردىڭ جول-كولىك وقيعاسىنان زارداپ شەگۋى الاڭ­داتارلىق جاعدايعا اينالىپ وتىر.

«ماسەلەن, 1 شىلدە كۇنى ساعات 18.30 شاماسىندا «Kia Sorento» اۆتوكولىگىن ايداپ كەلە جاتقان 47 جاستاعى جۇر­گىزۋشى 2023 جىلعى بالانى قاعىپ كەتتى. اۋىر جاراقات العان بالاقاي وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ جان­ساقتاۋ بولىمىنە جاتقىزىلدى. وسى تەكتەس وقيعا 3 شىلدە كۇنى ساعات 18.50 شاماسىندا تىركەلدى. «Lada Granta» اۆتوكولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسى 2020 جىلعى بالانى قاعىپ, دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلتىردى. بالا اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىنە ءتۇستى», دەيدى ا.شودىموۆ.

مۇنداي وقىس دەرەكتىڭ تىركە­لۋىنە اتا-انانىڭ دا كىناسى بارى انىق. ويتكەنى اتا-انالار بالالارىن قاراۋسىز جىبەرەدى. باقىلاۋسىز جۇرگەن بالالار سوڭى وكىنىشكە ۇرىندىراتىن وقيعاعا تاپ بولادى. وبلىس­تىق توتەنشە جاعدايلار دەپار­تامەنتىنىڭ باس مامانى دۋمان ۇمبەتتىڭ ءمالىم ەتۋىنشە, 3–9 جاستاعى بالا­لار­عا تەرە­زەدەن قۇلاۋ قاۋپى ءجيى تونەدى.

«بيىل جىل باسىنان بەرى جەتى بالا كوپقاباتتى ءۇيدىڭ تەرە­زە­سىنەن قۇلادى. اتا-انالارى زارداپ شەككەن 3–9 جاستاعى بالالاردى پاتەرىندە قاراۋسىز قالدىرىپ كەتكەن. پاتەردەگى تەرەزەگە تاياۋ تۇسقا جيھاز قويىلعان. ال تەرە­زەنى موسكيتتى تورعا سەنىپ, اشىق قالدىرعانى انىقتالدى. بۇل – اتا-انالار تاراپىنان بولعان سال­عىرتتىقتىڭ سالدارى», دەيدى د.ۇمبەت.

كامەلەتكە تولماعانداردىڭ كوزىنە جاس ۇيىرگەن دەرەكتىڭ ءبىر پاراسى وسىنداي. تەگىندە جۇرەگىنە مەيىرىم ۇيالاعان جاندار بالانى جىلاتقاننىڭ باعى جانبايتىنىن تۇسىنەتىن شىعار. ال جۇرەگى ەتتەن ەمەس, قۇددى تەمىردەن جا­رالعانداي قاتىگەزدىك تانىتاتىندار بالانى جىلاتۋدى دوعارا قويار ما ەكەن؟

 

اتىراۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار