مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنە پرەمەر-مينيستر باسشىلىق ەتتى. كەڭەس قۇرامىنا سونداي-اق پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ, ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اسەت ەرعاليەۆ ەندى. وتىرىس جۇمىسىن اشقان ولجاس بەكتەنوۆ حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى ءارى ەكونوميكانىڭ ساپالى وسۋىنە باعىتتالعان وزىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋدەگى ستراتەگيالىق ءرولىن اتاپ ءوتتى.
«ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن جانە حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل تەتىكتەرىن قايتا فورماتتاۋ ەل پرەزيدەنتىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل مەملەكەتتىڭ بەدەلدى قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىققا قانشالىقتى دەڭگەيدە كوڭىل بولەتىنىن كورسەتەدى. بىزدە بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلعان تابىستى جوبالار مول. دەسە دە, ودان دا كوپ ءىس جاساۋعا بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ەلىمىزدىڭ الەۋەتى وتە زور, سىزدەردىڭ قولداۋلارىڭىزبەن ونى بارىنشا جۇزەگە اسىرا الامىز دەپ ويلايمىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.
كۇن تارتىبىندە – ەل ەكونوميكاسىنا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەتىن جوبالارعا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ قاتىسۋىن ارتتىرۋ ماسەلەسى. جيىندا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتى نىعايتۋ سالاسىنا قاتىستى ناقتى باستامالار, ەل وڭىرلەرىنىڭ قاراجاتتى ءوز بەتىنشە تارتۋ ماسەلەلەرى قارالدى. سونداي-اق كولىك الەۋەتىن ودان ءارى دامىتۋ, ميكرو, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قارجىلىق قولداۋ باعدارلامالارىن كەڭ اۋقىمدا تاراتۋ بويىنشا مقۇ-مەن بىرلەسكەن بىرقاتار جوبا ۇسىنىلدى.
ءمجا تەتىگىن قولدانۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ بارىسىندا «مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياسى اتاپ ءوتىلدى. ول بىرقاتار ءراسىمدى وڭتايلاندىرۋ ارقىلى جوبالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءارى جوسپارلاۋ مەرزىمدەرى مەن بيۋدجەتتىك شىعىستاردى قىسقارتۋ ءۇشىن «باعدارلامالىق ءمجا» تەتىگىن ەنگىزۋگە باعىتتالعان.
حقك-مەن بىرلەسىپ بۇگىندە ەنەرگەتيكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, سۋمەن جابدىقتاۋ مەن كولىك سالالارىندا 7 اۋقىمدى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. جالپى سوماسى 2,7 ترلن تەڭگەگە 1 100-دەن استام ءمجا شارتتارى (اياقتالعاندارىن قوسا العاندا) جاسالدى.
حالىقارالىق قارجى كورپوراتسياسىنىڭ ەلىمىزدەگى وكىلى زافار حاشيموۆ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە, جوبالاردى كونكۋرستىق ىرىكتەۋ راسىمىنە, حالىقارالىق الاڭداردا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىن بەلسەندى ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى ۇسىنىستارىن ايتتى.
«ازيا دامۋ بانكى قازاقستاننىڭ سەرىكتەسى بولىپ سانالادى جانە ۇكىمەتتى, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى باستامالاردى قولداۋعا دايىن. ءبىز ءمجا جوبالارىنىڭ پۋلىن انىقتاۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىز. بۇل سەنىمدى ينۆەستورلاردى تارتۋعا كومەكتەسىپ, قازاقستاندىق نارىقتاعى باسەكەلەستىكتى كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى. اتالعان ءتاسىل ادب-نىڭ بۇعان دەيىنگى بەرگەن ۇسىنىمدارىنا سايكەس كەلەدى ءارى ءبىز ءمجا ورتالىعىنىڭ وسى ماڭىزدى كەزەڭدى ىلگەرىلەتۋدەگى بەلسەندى ءرولىن جوعارى باعالايمىز», دەدى ادب وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى ۋتساۆ كۋمار.
ەقدب-نىڭ قازاقستانداعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسقار نامازباەۆ ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدەرگە بيۋدجەت ءبولۋ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋ, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ءمجا تەتىكتەرىن پايدالانۋ مەن تاعى دا باسقا ماسەلەلەردى كوتەردى. سول ماسەلەلەر بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ پىكىر ءبىلدىردى.
پرەمەر-مينيستر تكش سالاسىندا, ونىڭ قاتارىندا «ەنەرگەتيكالىق جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە, سونداي-اق تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ مەن جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ سالاسىندا حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قارجىنى ءوز بەتىنشە تارتۋ تەتىگىن تالقىلاۋ بارىسىندا ۇكىمەتتىڭ وڭىرلەردىڭ بيۋدجەتتىك دەربەستىگىن نىعايتۋ جونىندەگى دايەكتى جۇمىسىن اتاپ ءوتتى. بىرقاتار سالىق ءتۇسىمى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن جەرگىلىكتى دەڭگەيگە بەرىلدى. جاڭا بيۋدجەت كودەكسىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ قارجىلىق وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتەتىن ءارى ولاردىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىراتىن نورمالار بەكىتىلگەن. بۇگىندە الماتىنىڭ حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان تىكەلەي قارىز الۋ مۇمكىندىگى بار. Fitch حالىقارالىق اگەنتتىگىنىڭ قالانىڭ كرەديتتىك رەيتينگىن «BBB+» دەڭگەيىندە راستاۋى دا سىرتقى قارجىلاندىرۋدى تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتەدى. حقك جانە ەقدب وكىلدەرى الماتىنىڭ ەكولوگيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ينۆەستيتسيالىق كەپىلدىكتەر بويىنشا بەرىلەتىن قارىز قاراجاتىن تارتۋ ارقىلى «قتج» ۇك-نىڭ كۇردەلى سالىمدار باعدارلاماسىنا نازار اۋدارىلدى. وندا تەمىرجول جەلىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ, قالپىنا كەلتىرۋ, جوندەۋ, لوكوموتيۆتەر مەن جولاۋشى ۆاگوندارىمەن قاتار, ەلەكتر جىلجىمالى قۇرامىن ساتىپ الۋ قاراستىرىلعان.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى اندرەي ميحنەۆ ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, وسى باعدارلاماعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. كاسىپكەرلىك قىزمەتتى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان «ورلەۋ» باعدارلاماسى اياسىندا «بايتەرەك» پەن ادب اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى. وسى باعدارلاما بويىنشا كەلەسى جىلى شوب-تى جەڭىلدەتىلگەن مولشەرلەمەمەن قارجىلاندىرۋعا قوسىمشا قاراجات ءبولۋ جوسپارلانىپ جاتىر. بۇل وڭىرلەردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
ۇكىمەت اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك بەلدەۋىن دامىتاتىن, ەكونوميكانىڭ وسىمىنە جانە ەلدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءىرى جوبالاردى قولدايدى. بۇل رەتتە شوب – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ نەگىزگى كوزى. وسىعان بايلانىستى, پرەمەر-مينيستر اتاپ وتكەندەي, شوب-تى قولداۋ شارالارىمەن كەڭىنەن قامتۋ مەملەكەت ءۇشىن باسىم باعىت بولىپ قالا بەرەدى. سوندىقتان جۇمىستىڭ وسى باعىتىن نازاردان تىس قالدىرماۋ ماڭىزدى.
«پرەزيدەنت پەن ۇكىمەت حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلعا باسا نازار اۋدارادى. بۇل مەملەكەتكە بيۋدجەتتىك مۇمكىندىكتەردى ۇتىمدى پايدالانا وتىرىپ, ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سىزدەر جاھاندىق اۋقىمدى قامتىپ وتىرسىزدار, سوندىقتان دا ءارتۇرلى مەملەكەتتەردەگى بەلگىلى ءبىر ماسەلەلەردىڭ قالاي شەشىلىپ جاتقانىمەن تانىسسىزدار. سول سەبەپتى بيزنەس-احۋالدى جاقسارتۋعا, ينۆەستيتسيالار تارتۋعا جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدا باسقا دا ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇسىنىستار بولسا, ءبىز ولاردى قۋانا قابىلدايمىز. جالپى, ۇكىمەت بارلىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن سىندارلى جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا قارجى ينستيتۋتتارىنان الىنعان قارىزداردىڭ ساپالى ءارى ماقساتتى جۇمسالۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مەن باسقا دا قۇرىلىمدارعا بارلىق ايتىلعان باستامالار مەن ۇسىنىستاردى پىسىقتاۋ جۇكتەلدى.
