الماتى • 27 قاراشا, 2025

جەتەكشى عالىمدار جاساندى ينتەللەكت جەتىستىكتەرىن تالقىلادى

100 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىدا «قازاقستان جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندە: تاريح, مادەنيەت, ءتىل جانە تەحنولوگيالار ديالوگى» اتتى عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى. حالىقارالىق ينجەنەرلىك-تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى (ميتۋ) الاڭىندا وربىگەن اۋقىمدى شاراعا  قازاقستان, تۇركيا, وزبەكستان جانە پاكىستاننان كەلگەن بەدەلدى عالىمدار, عىلىمي ورتالىقتار وكىلدەرى جانە جاس زەرتتەۋشىلەر قاتىسىپ, جاساندى ينتەللەكتتىڭ گۋمانيتارلىق عىلىمداردى جاڭعىرتۋداعى ءرولىن جان-جاقتى تالقىلادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

جەتەكشى عالىمدار جاساندى ينتەللەكت جەتىستىكتەرىن تالقىلادى

كونفەرەنتسيادا تسيفرلىق گۋمانيتاريستيكا باعىتىنداعى زەرتتەۋلەرگە باسىمدىق بەرىلدى. ءىس-شارانىڭ رەسمي اشىلۋىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور دارحان اقپانبەتوۆ بايانداما جاساپ, تسيفرلىق قوعام جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمنىڭ جاڭا مىندەتتەرىنە توقتالدى. ول قازىرگى كەزەڭدە جي تەحنولوگيالارى تەك ينجەنەرلىك نەمەسە تەحنيكالىق سالالارعا عانا ەمەس, تاريحي زەرتتەۋلەر, ءتىل ساياساتى, مادەني مۇرانى ساقتاۋ سياقتى گۋمانيتارلىق باعىتتارعا دا تۇبەگەيلى وزگەرىس اكەلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

ۇعا اكادەميگى, پروفەسسور ماقتاعالي بەكتەمىسوۆ جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە جۇزەگە اساتىن عىلىمي دەرەكتەردى قۇرىلىمداۋ, وقۋ ساپاسىن اۆتوماتتى باعالاۋ جانە زەرتتەۋ پروتسەستەرىن وڭتايلاندىرۋ ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ ارتىقشىلىقتارىن ءتۇسىندىردى.

ءىس-شارادا وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار تاقىرىپقا قاتىستى سان قىرلى بايانداما جاساپ, ءوز پايىمدارىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتقاندا, پاكىستاندىق Sukkur IBA University زەرتتەۋشىسى زافارۋللاح ساحيتو ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋدى كوپتىلدى ورتادا دامىتۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرىن ۇسىنىپ, STEAM مودەلىنە تىلدىك كومپونەنتتى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىن كورسەتتى. Kazakh-American University پرەزيدەنتى, اكادەميك اسىلبەك يساحوۆ جاساندى ينتەللەكتتىڭ قوعامنىڭ قۇندىلىق جۇيەسىنە اسەرى تۋرالى تەرەڭ تالداۋ جاساپ, الگوريتمدىك ادىلەتتىلىك پەن تسيفرلىق ەتيكانىڭ ەلەۋلى ماسەلەلەرىن كوتەردى.

باۋىرلاس وزبەك ەلىنەن كەلگەن  سامارقاند مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى باحتيار ەرگاشەۆ تۇركىستان گەنەرال-گۋبەرناتورلىعى قۇجاتتارىن تسيفرلىق دەرەكتانۋ ادىستەرىمەن تالداۋدىڭ جاڭا ناتيجەلەرىن ۇسىندى.

سونداي-اق, پروفەسسور جومارت سيمتيكوۆ گۋمانيتارلىق عىلىمداردىڭ تسيفرلىق ورتادا ەۆوليۋتسياسىن سيپاتتاي وتىرىپ, جاڭا ادىسنامالىق تاسىلدەرگە جۇگىنۋدى العا تارتسا,  ميتۋ پروفەسسورى التىناي ابۋوۆا تاعام وندىرىسىندەگى يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرگە ارنالعان زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ۇسىنا وتىرىپ, جي تەحنولوگيالارىنىڭ ءوندىرىس سالاسىنداعى تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. تۇركيالىق زەرتتەۋشى يبراحيم كالقان قازاق شەجىرەسىن تسيفرلىق فورماتتا رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا جاڭا ادىستەردى كورسەتىپ, گەنەالوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ كەلەشەگىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىنە توقتالدى.

كونفەرەنتسيا بارىسىندا تاريح جانە مادەني مۇرا باعىتىندا ارحيۆتىك ماتەريالداردى تسيفرلاندىرۋ, تاريحي دەرەكتەردى جي ارقىلى تالداۋ, ۆيرتۋالدى مۋزەيلەر قۇرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ, تسيفرلىق لينگۆيستيكا جانە تىلدىك كونتەنتتى اۆتوماتتاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكتىڭ ەكونوميكا, تەحنولوگيا جانە قوعامداعى ورنىقتى دامۋ پروتسەستەرىنە اسەرى كەڭىنەن زەرتتەلدى.

فورۋم قورىتىندىسىندا تسيفرلىق گۋمانيتاريستيكانىڭ بولاشاعى مەن جي تەحنولوگيالارىن عىلىمي پروتسەستەرگە ينتەگراتسيالاۋ جونىندە جاڭا عىلىمي تۇجىرىمدار جاسالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار