تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋدىڭ باعىتتارى
ورتامەرزىمدى كەزەڭدە كەمىندە 100 مەملەكەتتىك جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر. ول ءۇشىن ۇلتتىق بانك قارجى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ترانزيتتىك ينتەگراتسيا مودەلىن جۇزەگە اسىرۋدا. نىسانالى مودەل قارجى مينيسترلىگىنىڭ قازىناشىلىق كوميتەتى ءۇشىن بىرىڭعاي تەرەزە قۇرۋدى, تسيفرلىق تەڭگەنى ەميسسيالاۋ جانە وتەۋ جونىندەگى ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋدى, سونداي-اق وتىمدىلىكتى باسقارۋ تاسىلدەرىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى.
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى – تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جەتەكشىسى بينۇر جالەنوۆ ەنگىزۋ بارىسى مەن كەڭەيتۋ جوسپارىن ۇسىندى. قازىر قاناتقاقتى رەجىمدە تسيفرلىق تەڭگەنى پايدالانۋ بويىنشا بىرنەشە جوبا سىناقتان وتكىزىلۋدە. اتاپ ايتساق, پاۆلودار, اتىراۋ وبلىستارىنداعى جولداردى ورتاشا جوندەۋ بويىنشا ەكى جوبا مەن استاناداعى مەكتەپ وقۋشىلارىنا تەگىن ىستىق تاماق الۋعا ۆاۋچەرلەر ءبولۋ جوباسى. «ەنەرگەتيكالىق جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە, «دامۋ» قورى جەلىسى بويىنشا كاسىپكەرلەردى قولداۋ باعدارلاماسىنا, مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارى كەزىندە بويالعان اقشانى ەنگىزۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبالار پىسىقتالىپ جاتىر.
تاڭبالانعان تسيفرلىق بيۋدجەت قاراجاتى تەك كەلىسىمشارتتا بەلگىلەنگەن ماقساتتارعا عانا پايدالانىلۋى مۇمكىن. تاڭبالاۋ جۇمىستاردى نەمەسە قىزمەتتەردى تولىق ورىنداپ, تۇپكىلىكتى وندىرۋشىلەرگە جەتكىزىلىمدى راستاعاننان سوڭ نەمەسە شارت تالاپتارى اياقتالعاننان كەيىن عانا الىنادى.
بۇل تسيفرلىق تەڭگەنى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋىن اۆتوماتتاندىرۋ مەن باقىلاۋدىڭ يكەمدى قۇرالىنا اينالدىرادى.
قاناتقاقتى جوبالار كەڭەيتۋدىڭ الدىندا شەشىلۋگە ءتيىس بىرقاتار ماسەلەنى انىقتادى.
جول جوندەۋ كەزىندە تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋ ءۇشىن تاۋاردى, جۇمىس پەن قىزمەتتى نورمالاۋدىڭ بىرىڭعاي ادىستەمەسى قاجەت. سونداي-اق بارلىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ بويالعان بولشەكتەرىمەن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانى تسيفرلاندىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن تسيفرلىق تەڭگە پلاتفورماسىن جولداردى جوندەۋگە سەرتيفيكاتتالعان تاۋارلاردى وندىرۋشىلەردىڭ نەمەسە ليتسەنزيالانعان جەتكىزۋشىلەردىڭ ەتالوندىق دەرەكقورلارىمەن ينتەگراتسيالاۋ قاجەت. سونداي-اق ترانزاكتسيانى تەكسەرۋ ادىستەمەسى مەن شىعىنداردى سالىستىرۋ الگوريتمدەرى قاجەت.
«پيلوت قورىتىندىسى بويىنشا ءبىز جەكەلەگەن ماتەريالدار مەن قىزمەتتەردىڭ قۇنىنداعى ايتارلىقتاي سايكەسسىزدىكتەردى كوردىك. سالالىق ساراپتاماسىز بۇل الشاقتىقتىڭ سەبەبىن وبەكتيۆتى باعالاۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ب.جالەنوۆ.
بۇدان بولەك, تسيفرلىق تەڭگە ارقىلى تولەۋ ءۇشىن تىزبەكتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى – تاپسىرىس بەرۋشىلەر, باس مەردىگەرلەر جانە قوسالقى مەردىگەرلەر – «ە-شارتتار» جۇيەسىندە تسيفرلىق تەڭگەدەگى شوتتارى بولۋعا ءتيىس.
ازىرلىك جۇمىستارى باستالدى
قاناتقاقتى جوبا استاناداعى 113 مەكتەپ پەن 29 بىرەگەي ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋشىنىڭ قاتىسۋىن كوزدەيدى. جوبا باسقا قيىندىقتارمەن قاتار, تاماقتانۋ قىزمەتتەرىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن جەكە بيزنەس-پروتسەستى ازىرلەۋ قاجەتتىلىگىن انىقتادى. سونداي-اق مەكتەپتەردىڭ ءارتۇرلى ۇيىمدىق-قۇقىقتىق فورمالارىنا بايلانىستى قيىندىقتار تۋىندايدى. جىل سوڭىنا دەيىن تەحنيكالىق دايىن مەكتەپتەردى تسيفرلىق تەڭگەگە شىعارۋ, ال قالعان ماسەلەلەردى كەلەسى وقۋ جىلىنا دەيىن شەشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«دامۋعا» ءوتىنىم بەرۋ كەزىندە شوب نەسيەنى پايدالانۋ ماقساتتارىن كورسەتىپ وتىرعانى اتاپ ءوتىلدى. بۇل باعدارلامالاناتىن پارامەترلەردى الدىن الا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاقىن ارادا 2026 جىلعى پيلوت ءۇشىن العاشقى جوبا انىقتالادى.
مكك مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كەزىندە تسيفرلىق تەڭگەنى قولدانۋعا قاتىستى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىندە تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋدىڭ تەحنيكالىق ازىرلىگى قامتاماسىز ەتىلدى. قاجەتتى قۇجاتتامالىق راسىمدەر جۇرگىزىلىپ وتىر. تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋ ەسەپ ايىرىسۋ تىزبەكتەرىنىڭ تولىق اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەردىڭ تولىقتىعى مەن ۋاقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. سالىق تاۋەكەلدەرىن ازايتىپ, قاراجاتتى جۇمساۋدى باعدارلامالاۋ ەسەبىنەن جالعان سحەمالاردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى.
قازىر قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسۋ ءۇشىن كەلەسى جوبالار پىسىقتالىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, تسيفرلىق ققس – ەشف جۇيەسىنىڭ تسيفرلىق تەڭگە پلاتفورماسىمەن ينتەگراتسياسى جۇرگىزىلىپ وتىر. پيلوتتى كەڭەيتۋ 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ورىندالادى. «قاۋىپسىز مامىلە» جوباسى – ءىىم مەن جيتسد مينيسترلىگى اۆتوموبيل ءۇشىن اقشا قايتا تىركەلگەنگە دەيىن بۇعاتتالاتىن مەحانيزمدى سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. جوبا 2026 جىلعى ساۋىردە ىسكە قوسىلۋعا ءتيىس. ءدال وسىنداي مەحانيزمدى جىلجىمايتىن م ۇلىك مامىلەلەرى ءۇشىن قولدانۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق قىمبات مەديتسينالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋ كەزىندە جانە ءىرى ونەركاسىپتىك نىسانداردى سالۋدا تسيفرلىق تەڭگەنى قولدانۋ.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا قارجى مينيسترلىگى جىل سوڭىنا دەيىن ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, قازىناشىلىق جۇيەلەرىن تسيفرلىق تەڭگە پلاتفورماسىمەن ينتەگراتسيالاۋدىڭ نىسانالى مودەلىن ازىرلەيدى دەپ شەشىلدى. كولىك مينيسترلىگىنىڭ الدىنا جولداردى ورتاشا جوندەۋدىڭ جاڭا جوبالارىندا تسيفرلىق تەڭگەنى كەڭەيتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋ مىندەتى قويىلدى. «سامۇرىق-قازىنا», وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تسيفرلىق تەڭگەگە ساتىپ الاتىن جوبالاردىڭ تىزبەسىن ايقىنداۋعا ءتيىس.
