«ۇركەردىڭ» جارىعى مەن كولەڭكەسى

بۇگىندە استانانىڭ شەت جاق­تارىندا ورنالاسقان 16 تۇر­عىنجاي الابى بار. سونىڭ ەڭ ءىرىسىنىڭ ءبىرى – «ۇركەر». ەلوردا ورتالى­عىنان ون شاقىرىمداي قاشىقتىق­تا بوي كوتەرگەن شاعىن اۋدان كەيىنگى جىلدارى كوركەيە ءتۇستى.

ەڭ باستىسى – ۇركەرلىكتەردىڭ كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى بىرتىندەپ وڭ شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. ءزاۋلىم عيماراتقا ورنالاسقان № 12 قالالىق ەمحانا ۇجىمى جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ۇركەرلىكتەردىڭ دەن­ساۋلىعىن نىعايتۋ ماقساتىندا بۇدان ەكى جىل بۇرىن «نۇرا» دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلگەن. تۇرعىنجاي الابىندا فۋتبول, باسكەتبول ويناپ, ءارتۇرلى جاتتىعۋمەن اينالىساتىن قۇرىلعىلار ورناتىلعان بىرنەشە سپورت الاڭى بار. كوشەلەرگە جاياۋجولدار سالىنىپ, جول قاۋىپسىزدىگىنە ءمان بەرىلىپ جاتىر.

بىلتىر «جايلى مەكتەپ» باعدار­لاماسى اياسىندا جاڭا ءبىلىم ورداسى – 2 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان № 33 ورتا مەكتەپ سالىندى. بۇل «ۇركەردەگى» جالعىز ورتا مەكتەپتە ءۇش اۋىسىم بويىنشا وقىتۋ پروبلەماسىن تولىقتاي شەشۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. قازىر نازىم حيكمەت كوشەسىنىڭ بويىندا تاعى ءبىر مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ال قوجابەرگەن جىراۋ كوشەسىندە تاعى ءبىر بالاباقشا سالىنا باستادى.

ەلوردا ورتالىعىنىڭ ءار تۇسىنا قاتىنايتىن اۆتوبۋستار سانى جىلدان-جىلعا كوبەيتىلىپ, بەسەۋگە جەتكىزىلدى. قالا اكىمدىگى الداعى جىلى «ۇركەرگە» باراتىن جەڭىل رەلستى كولىك جەلىسىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

«ۇركەردە», نەگىزىنەن, جەكە ۇيلەردە تۇرىپ جاتقان ءبىر مىڭنان استام وتباسى بىلتىر قىستا كومىر جاعۋ ماشا­قاتىنان ءبىرجولا قۇتىلدى. ولاردىڭ تۇرعىنجايلارى جالپى ۇزىندىعى 88 كيلومەتردەي ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنا قوسىلدى. بيىل تاعى 87,7 كيلومەتر گاز قۇبىرى تارتىلىپ بىتۋگە جاقىن. وسى يگى ءىس كەلەسى جىلى تولىق اياقتالۋعا ءتيىس. ناتيجەسىندە, شاعىن اۋداننىڭ ەكولو­گيالىق جاعدايى جاقسارىپ, كۇزگى-قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمىندا كەشكىلىكتە كوشەلەردى تۇمشالاپ تۇراتىن قالىڭ ءتۇتىن ءبىرشاما ازايدى.

الايدا, «ۇركەردەگى» اسكەري قالا­شىق­تاعى بىرقاتار ءۇي ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنا قوسىلماي, ءالى دە كومىر جاعىپ وتىر. سەبەبى ولار – قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ, ۇلتتىق ۇلاننىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ساردارلارى ۋاقىتشا تۇرىپ جاتقان قىزمەتتىك تۇرعىن ۇيلەر. سوندىقتان اتالعان مەملەكەتتىك مەكەمەلەر وزدەرىنە تيەسىلى تۇرعىنجايدى گازداندىرۋ ماسەلەسىن قاراستىرعانى ءجون. بۇعان قوسا, شاعىن اۋداندا تارتىلعان ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ەلەۋلى بولىگى سارى ءتۇستى سىرمەن بويالماي, كوشەلەردىڭ ءسانىن كەتىرىپ تۇر. مۇنىڭ ءوزى قۇبىردىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن توزۋىنا اكەلەتىنىن دە ەسكەرگەن ءجون.

بيىل ۇركەرلىكتەردىڭ ۇيلەرىن ورتا­لىقتاندىرىلعان كارىز جەلىسىنە قوسۋ جۇمىسى جالعاستى. مۇندا كەيىنگى جىلدارى 14,4 كيلومەتر كارىز قۇ­بىرى تارتىلىپ, جاڭا كارىز-سورعى ستانسالارى سالىندى. بۇل شارۋا دا شاعىن اۋداننىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار, تۇرعىندار ۇيلە­رىنىڭ جانىنداعى اجەتقۇدىقتاردى تازالاۋعا جۇمسايتىن قىرۋار قارجىسىن ۇنەمدەۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى.

«ۇركەر» شاعىن اۋدانى تۇرعىن­دارىنىڭ شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەرى دە از ەمەس. مىسالى, قازىر تۇرعىندارىنىڭ سانى 36 مىڭعا تا­قاعان تۇرعىنجاي الابىندا ءالى كۇنگە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى جوق. ەكىنشى دەڭگەيلى بانك­تەر دە مۇندا ءوز بولىمشەلەرىن اشۋعا اسىعار ەمەس. سالدارىنان ۇركەرلىكتەر ءارتۇرلى شارۋامەن ەلوردا ورتالىعىنا شاپقىلاپ, ۋاقىتى مەن قارجىسىن شىعىنداپ ءجۇر.

«ۇركەردە» اشىق اسپان استىنداعى جازعى ساحنادان باسقا, مادەنيەت ءۇيى دە جوق. سول سەبەپتى شاعىن اۋداندا مادەني-كوپشىلىك ءىس-شارا وتكىزەتىن ورىن تابۋ قيىن. تۇرعىندار وزدەرىنىڭ مادەني سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قالا ورتالىعىنا ساپارلاۋعا ءماجبۇر.

تاعى ءبىر نازار اۋدارارلىق جايت – «قازپوشتا» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پوشتا بولىمشەسى بولماعاندىقتان, ۇركەرلىكتەردىڭ كوبى گازەت-جۋرنالعا جازىلمايدى. ويتكەنى, جازىلعان مەرزىمدى باسىلىمدارى قولدارىنا ۋاقتىلى تيمەيدى. بۇگىنگى «ۇركەردىڭ» جارىعى مەن كولەڭكەسى, مىنە, وسىنداي.