كوللاجدى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
دۇنيەجۇزىلىك ينسۋلتكە قارسى كۇرەس كۇنىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان «ينسۋلتكە قارسى كۇرەستىڭ جاھاندىق ستراتەگيالارى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسىندا الماتى قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باعدات الىمبەتوۆ جىل سايىن ەلىمىزدە 42 مىڭداي ادام ينسۋلتپەن اۋرۋحاناعا تۇسەتىنىن مالىمدەدى.
حالىقارالىق ساراپشىلاردان بولەك, 300-گە جۋىق نەۆرولوگ, رەانيماتولوگ, نەيروحيرۋرگ, كارديولوگ, رەابيليتولوگ مامانى باس قوسقان جيىندا «ازيا جۇرەك پەن مي قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى ايگۇل قۇدايبەرگەنوۆا گيپەرتونياعا شالدىققان 5,6 ملن, رەسمي تۇردە حولەستەرينى جوعارى ەكەندىگى انىقتالعان 6 ملن وتانداسىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
دسۇ مالىمەتى بويىنشا, ەلىمىز ارتىق سالماق جونىنەن ءتىزىمنىڭ جوعارى جاعىنداعى بەس ەلدىڭ قاتارىنا كىرەدى. ويتكەنى ەلەمەسە ءتۇبى ينسۋلتكە اپاراتىن كەسەلدەردىڭ قاتارىندا قان قىسىمى, قانت ديابەتى, شىلىمقورلىققا قوسا, سەمىزدىك تە بار.
الماتى قالالىق جەدەل-شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسى ينسۋلت ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءلاززات اياعانوۆا جۇكتى ايەلدەر اراسىندا كەزدەسەتىن سيرەك ءارى كۇردەلى ينسۋلت جاعدايى تۋرالى باياندادى.
– ورتا ەسەپپپەن ينسۋلت 100 مىڭ جۇكتى ايەلدىڭ 30-ىندا كەزدەسەدى. ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 10% بولسا, ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءومىر بويى مۇگەدەك بولىپ قالۋى مۇمكىن. ترومبوفيلياسى بار ايەلدەردە ينسۋلت دامۋ قاۋپى 4-6 ەسە جوعارى. اياعى اۋىر ايەلدەردەگى ينسۋلت 60%-عا دەيىن كريپتوگەندى, سەبەبى انىقتالماعان كۇيى قالا بەرەدى. اسىرەسە ەكۇ جاساتقان, پرەەكلامپسيا, ترومبوفيليا, III انتيترومبين تاپشىلىعى بار, جاسى 35 جاستان اسقان ايەلدەردى باقىلاۋدا ۇستاۋعا تۋرا كەلەدى. ەكۇ ارقىلى جۇكتى بولعان, اۋىر اياقتىلىعىنا 20 اپتادان اسقان كەلىنشەكتىڭ يشەميالىق ينسۋلت بەلگىلەرىمەن تۇسكەنىن كلينكالىق مىسال رەتىندە كەلتىرەلىك. العاشقى ەمنەن كەيىن جاعدايى ۋاقىتشا جاقسارعانىمەن, ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ قايتا ناشارلاپ, مرت زەرتتەۋىندە يشەميا ايماعىنىڭ ۇلعايعانى انىقتالعان. نەۆرولوگ, كارديولوگ, گەماتولوگ, اكۋشەر-گينەكولوگ مامانىنىڭ جابىلىپ كومەكتەسكەنىنىڭ ارقاسىندا جاعدايى دۇرىستالدى. كەيىنىرەك, ايى-كۇنى جاقىنداعان پاتسيەنتتىڭ سول جاق جۇرەكشەسىندە ترومب انىقتالىپ, جەدەل كەسارمەن قاتار, ميترالدى قاقپاقتى پروتەزدەۋ وپەراتسياسى جاسالدى. قازىر اناسىنىڭ دا, بالاسىنىڭ دا جاعدايى بىرقالىپتى. بىراق بۇل جاعداي جۇكتى ايەلدەردە ءينسۋلتتىڭ كوپ فاكتورلى سيپاتى مەن ەمدەۋ بارىسىنداعى بەيىنارالىق ءتاسىلدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتىپ بەردى. «كريپتوگەندى ينسۋلت» دياگنوزى ىزدەنىستىڭ اياقتالعانىن ەمەس, كەرىسىنشە سەبەپتەرىن انىقتاۋعا باعىتتالعان ديناميكالىق باقىلاۋ مەن قايتا تەكسەرۋدىڭ قاجەت ەكەنىن ايعاقتادى, – دەيدى جوعارى ساناتتى نەۆرولوگ.
قالاي دەگەندە دە, حالىقارالىق مىنبەردەن ايتىلعان وزگە دە دەرەكتەر الاڭداتپاي قويمايدى. وتانداستارىمىزدىڭ 42%-ى ارتەريالىق گيپەرتونياعا شالدىقسا, 43,5%-ىندا حولەستەرين دەڭگەيى جوعارى, ءومىر سالتى, ماماندىعىنا بايلانىستى ءاربىر ءۇشىنشى ادام جەتكىلىكتى تۇردە قيمىلداپ, قوزعالا بەرمەيدى. قانت ديابەتىنە شالدىققان ادام سانى كەيىنگى ون جىلدا ەكى ەسەگە جۋىق وسكەن, ولاردىڭ ەم-دومىنا جۇمسالاتىن قاراجات 2025 جىلى 54 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا جەتەكشى ماماندار ءينسۋلتتى ينتەرۆەنتسيالىق تاسىلمەن ەمدەۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن, جاعدايى وتە اۋىر كەزەڭدەگى پاتسيەنتتەردى الىپ شىعۋ, ينسۋلتتەن كەيىنگى وڭالتۋدى, سويلەۋدى قالپىنا كەلتىرۋدەن باستاپ كوگنيتيۆتىك فۋنكتسيالارعا دەيىن تالقىلادى.
دەگەنمەن دارىگەرلەردىڭ ءينسۋلتتىڭ الدىن الۋعا بولادى دەگەن وڭدى ورتاق پىكىرى بار. سول تۇرعىدا دارىگەرلەردىڭ ارتەريالىق قىسىمدى ولشەپ ءجۇرۋ كەرەك, قان قۇرامىنداعى قانت پەن حولەستەريندى باقىلاۋدا ۇستاۋ, تۇزدى تاعامداردى ازايتۋ, كوبىرەك قوزعالۋ سىندى كەڭەستەرىنە قۇلاق اسۋعا تۋرا كەلەدى.
ءينسۋلتتى حيرۋرگيالىق تۇرعىدا ەمدەپ جۇرگەن نەيروحيرۋرگيا مامانى دارحان جەتپىسباەۆ بۇل دەرت بۇگىندە جاھاندى الاڭداتقان, كەمى مۇگەدەكتىككە دۋشار ەتەتىن باستى كەسىردىڭ ءبىرى ەكەنىن ناقتى مىسالدارمەن بەزبەندەي كەلە, كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە جوعارى دالدىكتەگى ناۆيگاتسيا, ەندوۆاسكۋليارلىق ارالاسۋ, گيبريدتى وپەراتسيا جاساۋ بولمەسى جاساقتالىپ, روبوتتاندىرىلعان جۇيە ەنگىزىلىپ جاتقانىنا توقتالدى. سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتتالعان حيرۋرگيانىڭ كەلەشەگى تۋرالى ءسوز قوزعادى.
ءينسۋلتتى حيرۋرگيالىق ەمدەۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرىنىڭ قاتارىندا زاقىمى بارىنشا ازايتىلعان وپەراتسيالار, ترومبوەكستراكتسيا مۇمكىندىكتەرى, ينتراوتالىق مونيتورينگ پەن نەيروناۆيگاتسيانى پايدالانۋ بار.
«ينسۋلتكە قارسى كۇرەستىڭ جاھاندىق ستراتەگيالارى» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىنىڭ ەكىنشى كۇنى وتاندىق جانە حالىقارالىق مامان جۇرگىزگەن ء«ينسۋلتتىڭ اۋىر كەزەڭى» تاقىرىبىنداعى دارىستەرمەن جالعاستى.
الماتى
