رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن ۇجىمدىق كەزدەسۋ بارىسىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى. شىۇ ەلدەرىنىڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا قوسقان ۇلەسى ۇيىم قىزمەتىنىڭ جىلدارىندا 2 ەسەدەن استام ءوستى جانە بۇگىنگى تاڭدا 30%-دان اسادى. قازاقستاننىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرمەن تاۋار اينالىمى وتكەن جىلدىڭ وزىندە $67 ملرد-تان استى.
شىۇ ەلدەرى ۇكىمەتتەرىنىڭ باسشىلارى كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى الەكساندر تۋرچين, يراننىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى موحامماد رەزا ارەف, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي تسيان, قىرعىز رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك قاسىماليەۆ, رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى – شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى باسشىلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ميحايل ميشۋستين, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كوحير راسۋلزودا, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆ, پاكىستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۋحامماد يسحاك دار, ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سۋبرامانيام دجايشانكار, شىۇ جانىنداعى باقىلاۋشى مەملەكەتتەردەن موڭعوليا پرەمەر-ءمينيسترى گومبوجاۆىن زاندانشاتار قاتىستى. سونداي-اق ديالوگ بويىنشا سەرىكتەس ەلدەر وكىلدەرى, سولاردىڭ ءبىرى قاتار مەملەكەتىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى موحاممەد بين ابدۋلراحمان ءال ءتاني جانە اوسشك, تمد, ەاەو سياقتى باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
شاعىن قۇرامداعى وتىرىسقا قاتىسۋشىلار كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى. شىۇ تيانتسزين ءسامميتىنىڭ (بيىلعى 31 تامىز – 1 قىركۇيەك) قورىتىندىلارى بويىنشا مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ قول جەتكىزگەن ۋاعدالاستىقتارىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇيىم قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرە تۇسۋگە نازار اۋدارىلدى.
كەڭەيتىلگەن قۇرامدا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق, قارجى سەكتورى, كولىك جانە لوگيستيكا, تسيفرلىق سالا جانە جي, سۋ رەسۋرستارى, ەكولوگيا جانە تاعى دا باسقا سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تيانتسزين سامميتىندە شىۇ-نىڭ ەركىن جانە ءادىل حالىقارالىق ساۋدانى دامىتۋعا باعىتتالعان ءىس جۇزىندەگى قادامدارىن قولدادى. بۇگىنگى تاڭدا شىۇ ەلدەرى جاھاندىق ءجىو-ءنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر, ءبىزدىڭ ءوزارا ىشكى ساۋدامىز $1 ترلن-عا جۋىق. ەلەۋلى ەكونوميكالىق الەۋەتكە يە ۇيىم تەڭ سەرىكتەستىك نەگىزىندە جان-جاقتى ەكونوميكالىق وسۋگە ۇمتىلادى. بۇل تۇرعىدا بولجامدى ساۋدانى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن قولدا بار رەسۋرستاردى دامىتا وتىرىپ, پراگماتيكالىق تۇرعىدا پايدالانۋ ماڭىزدى», — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
جيىندا كولىك-ترانزيتتىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلدى. قازاقستان ەۋرازيانىڭ نەگىزگى حابتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تەمىرجول, اۆتوجول, اۆياتسيا جانە پورت ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ارقىلى ترانزيتتىك قۋاتىن قارقىندى تۇردە ارتتىرۋدا. ەلىمىزدىڭ ۇستىمەن 5 تەمىرجول ءدالىزى وتەدى. جالپى, سوڭعى 5 جىلدا قازاقستان ارقىلى ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى 2 ەسەگە جۋىق ارتىپ, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 27,5 ملن تونناعا جەتكەن.
شىۇ ەلدەرى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جوباسىن قازاقستاننىڭ نەگىزگى كولىك دالىزدەرىمەن ۇندەستىرۋ مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەدى ءارى ونەركاسىپ كووپەراتسياسىن دامىتۋ جانە بۇكىل ءوڭىردىڭ ينتەگراتسيالىق پروتسەستەرىن نىعايتۋ ءۇشىن ورنىقتى نەگىز بولادى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋى بويىنشا, وسى باستاما شەڭبەرىندە جوبالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ الەمدىك ساۋدانىڭ جىل سايىن 6%-عا دەيىن ءوسۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
جاھاندىق تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا شىۇ جي دامۋىنداعى كوشباسشىعا اينالۋدا. وسىعان بايلانىستى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ءتيىمدى پايدالانۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى, بۇل قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ەل بولۋ ماقساتىنا سايكەس كەلەدى.
ونەركاسىپ كووپەراتسياسى شەڭبەرىندە شىۇ دامۋ بانكىن قۇرۋ جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ماڭىزدى قادام بولماق. بۇل باعىتتا قازاقستان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋعا دايىن.
سونداي-اق ەكولوگيا, سۋ رەسۋرستارى سالاسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-شارالارعا, مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ءوزارا ءىس-قيمىلعا جانە باسقا دا باعىتتارعا نازار اۋدارىلدى.
دەلەگاتسيا باسشىلارى وڭىردەگى تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ جانە جاھاندىق ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كوپجوسپارلى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا نيەتتى ەكەندىكتەرىن راستادى.
شىۇ ۇبك وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوپجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق, كولىك قاتىناسى, الەۋمەتتىك دامۋ, قورعانىس جانە تاعى دا باسقا سالالاردا بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى.
