ءبىلىم • 18 قاراشا, 2025

ەل ەرتەڭىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا

20 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىلىم – ەلدىڭ ەڭ باستى بايلىعى, ۇلتتىڭ باياندى بولاشاعىنا جول اشاتىن قۇندىلىق. وسى قاعيدانى مىقتاپ ۇستانعان وڭىردە كەيىنگى جىلدارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىن مەيلىنشە جەتىلدىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس اتقارىلىپ كەلەدى.

ەل ەرتەڭىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا

ەڭ الدىمەن مەكتەپكە دەيىن­گى تاربيەدەن باستاپ, تەح­ني­كالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋگە دەيىنگى بارلىق دەڭ­گەيدە وڭ سيپاتتاعى وزگەرىس­تەردىڭ ءورىس العانىن ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتۋىمىز كەرەك. الدىمەن, بالالىقتىڭ بەسىگى – بالاباقشا جايىن تىلگە تيەك ەتەلىك. وڭىردە بۇگىندە 592 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. ءسال عانا تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ونىڭ ىشىندە 274 بالاباقشا مەن 318 شاعىن ورتالىق بار. جىل باسىنان بەرى 9 جاڭا بالاباقشا مەن بىرنەشە شاعىن ورتالىق پايدالانۋعا بەرىلدى. مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك ۇيىمداردىڭ سەرىكتەستىك ەسەبىنەن بالالارعا ارنالعان زاماناۋي وقۋ جانە ويىن الاڭدارى ىسكە قوسىلدى. قولدانىستاعى 8 بالاباقشا زامان تالابىنا ساي جوندەلىپ, كەڭەيتىلىپ, قوسىمشا 308 ورىن اشىلدى.

ەندى ءبىلىم وشاقتارىنداعى جاڭارۋ جايىن ايتا كەتەلىك. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن بىرقاتار دەرەكتەر كەل­تىرە كەتۋگە ءتيىستىمىز. وڭىر­دەگى 524 جالپى ءبىلىم بەرە­تىن ءبىلىم وشاقتارىندا 140559 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. ولار­دىڭ ىشىندە 13548-ءى بيىل مەكتەپ تابالدىرىعىن العاش اتتا­عان بۇلدىرشىندەر. بۇل دەرەك­تەردى كەلتىرىپ وتىرعان سەبە­بى­مىز, وقۋشىلار سانىنىڭ ءبىر­شاما ارتۋى.  ءبىر جاقسىسى, الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى تۇ­راقتى داستۇرگە اينا­لىپ, ۇزبەي جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل بولاشاققا جاسالىپ جات­قان قامقورلىق دەپ ايتساق ارتىقتىعى بولماس. ءداستۇرلى «مەك­تەپكە جول» اكتسياسى ايا­سىن­دا 16427 وقۋشىعا كومەك كورسە­تىلىپ, جالپى سوماسى 693,5 ميلليون تەڭگە جۇم­سالدى. بالالاردىڭ 72 پايى­زى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبى­نەن قولداۋ تاپسا, قالعان بو­لىگى دەمەۋشىلەر مەن قايى­رىم­­دىلىق قورلارىنىڭ جانا­شىر­لىعىن كورىپ كەلەدى. وسى ارادا ايرىقشا بولە-جارا ايتا­تىن جاي, «اق نيەت» قايىرىم­دىلىق قورى بيىل وقۋشىلارعا 1517 مەكتەپ سومكەسىن كەڭسە تاۋارلارىمەن قوسا ۇلەستىردى.

وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ  69 پايىزى شاعىن جيناقتى ءبىلىم وشاقتارى. اۋىل مەكتە­بى مەن قالا مەكتەبى اراسىن­داعى ءبىلىم ساپاسىن تەڭەستىرۋ ماقساتىندا «اۋىل مەكتەبى – ساپا الاڭى» جوباسى ءبىرشا­ما تابىستى جۇرگىزىلۋدە. بۇ­گىن­گى تاڭدا ماڭىزى ەرەكشە جوباعا 18 تىرەك جانە 54 ماگنيتتىك مەكتەپ قاتىسىپ وتىر. مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءوڭىردىڭ 270 پەداگوگى جاساندى ينتەللەكت, 212 مۇعالىم مەديا جانە تسيفرلىق ساۋاتتىلىق كۋرستارىنان ءوتتى. «Esen Foundation» جانە «BAQ jana mektebi» جوبالارى اياسىندا 500 ءپان مۇعالىمى مەن 30 مەكتەپتىڭ 90 اكىمشىلىك قىزمەتكەرى ءبىلىمىن جەتىلدىردى.  سونىمەن قاتار پەداگوگتەرگە ادىستەمەلىك جانە پسي­حولو­گيالىق قولداۋ كورسەتەتىن ء«بىلىمدى جاستار» وداعى مەن «زەرتتەۋشى ۇستاز» جوباسى ۇستازدار قاۋىمىنا تىڭ سەرپىن بەرۋدە. ءوڭىر وقۋشىلارى ءار جىل سايىن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالاردا ۇزدىك ناتيجە كورسەتىپ كەلەدى. 2024–2025 وقۋ جىلىندا وقۋشىلار توقساننان استام زياتكەرلىك سايىستار مەن عىلىمي جوبالارعا قاتىسىپ, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە 204 مەدال, حالىقارالىق دەڭ­گەيدە 61 ماراپاتقا يە بول­دى. كوكشەتاۋداعى ء«بىلىم-ين­نوۆاتسيا» ليتسەي-ينتەرنا­تىنىڭ شاكىرتتەرى بولگاريادا وتكەن حالىقارالىق ينفورماتيكا وليمپياداسىندا قولا مەدال الىپ, ەل مەرەيىن اسىردى. بۇگىندە وبلىستىڭ 8 مەكتەبى قازاقستاننىڭ ۇزدىك 100 وليمپيادالىق مەكتەبىنىڭ قاتارىنا ەنگەنى دە ايتا قالار­لىق جەتىستىك دەۋىمىز كەرەك.

ءوڭىردىڭ بارلىق مەكتەپتەرى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن 100 پايىز قامتىل­عان. 210 مەكتەپ «Starlink» سپۋت­نيك­تىك بايلانىس جۇيەسىن پايدالانادى. مەكتەپتەردە 46 مىڭ­نان استام كومپيۋتەر, 1858 ينتەراكتيۆتى پانەل ورنا­تىلعان. بۇل جاعداي وقۋشىلاردىڭ تسيفرلىق ورتادا ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساپ وتىر.

بيىل 34 ءبىلىم وشاعىنا كۇردەلى جوندەۋ, 43 نىسانعا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالدى. بۇل ماقساتقا 8,6 ميل­ليارد تەڭگە قاراجات ءبو­­لىندى. 20 ءبىلىم وشاعىنا رە­نوۆا­تسيا جاسالىپ, زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى.

ءبىلىم كۇنى 3 جاڭا مەكتەپ ەسىكتەرىن ايقارا اشىپ, وقۋشىلار مەن اتا-انالاردى قۋانىشقا بولەدى. جاڭا ءبىلىم وشاقتارى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ جاڭاجول اۋىلىندا, ستەپنوگورسك قالاسى­نىڭ بەستوبە كەنتىندە جانە جارقايىڭ اۋدانىنىڭ ءبىرسۋات ەلدى مەكەنىندە سالىندى. وب­لىس ورتالىعىنداعى 588 ورىن­دىق ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەيى­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, وقۋ ۇدەرىسى باستالىپ كەتتى. ششۋچينسك قالاسىندا 300 ورىن­دىق ءىت-ينتەرنات جانە كوك­شەتاۋدا 500 ورىندىق №10 مەكتەپ جەكە ينۆەستيالار ەسەبىنەن بوي كوتەردى. 2024–2025 وقۋ جىلدارى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 9 مەكتەپ ىسكە قوسىلىپ, تسەلينوگراد اۋدانىنداعى ءبىلىم وشاقتارىنداعى ورىن تاپشىلىعى 8 ەسەگە, وبلىس ورتالىعىنداعى تاپشىلىق 1,5 ەسەگە ازايدى.

بۇگىنگى تاڭدا جۇمىسشى كادرلاردى دايارلاۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىرعانى بەلگىلى. وڭىردە 28 كوللەدج جۇمىس ىستەيدى. وندا 19 702 مىڭ ءبىلىم الۋشى جاڭا زامان تالابىنا ساي ءتالىم-تاربيە الۋدا. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 16367-ءى تەگىن ءبىلىم الۋدا. ولارعا جان-جاقتى جاعداي تۋعىزۋ قاراس­تىرىلعان. جاڭا جاتاقحا­نالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن پايدالا­نۋعا بەرىلۋدە. وبلىس ورتالى­عىنداعى جوعارى تەحنيكالىق, اقان سەرى اتىنداعى جوعارى مادەنيەت كوللەدجدەرىندە 300 ورىندىق جاتاقحانالار ىسكە قوسىلدى. كۇنى كەشە عانا ازاماتتىق قورعاۋ جوعارى كوپسالالى كوللەدجىنىڭ 450 ورىندىق جاڭا جاتاقحاناسىنا پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل باسىنان بەرى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇل شارالار بىرنەشە باعىتتى قامتىپ, نەگىزىنەن, جۇمىسشى ماماندىعىن مارتەبەسىن ارتتى­رۋعا, تەحنيكالىق جانە كا­سىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىن ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتا­رىنا جاقىنداتۋعا, سون­داي-اق, جاستار ءۇشىن مۇمكىندىك­تەر اياسىن كەڭەيتۋگە باعىتتال­عان. جۇمىسشى مامان­دىق­تا­رى جىلىنىڭ رەسمي باستا­ماسى رەتىندە وبلىس ورتالى­عىندا وتكەن «جۇمىسشى مامان­دىقتارى جىلى: جاڭا مۇم­كىندىكتەر اشىلادى» اتتى جاس­­تار فورۋمى ۇيىمداستى­رىل­دى. ءىس-شاراعا ەكى مىڭنان استام ادام قاتىسىپ, ارقيلى تاقىرىپتاعى كورمەلەر, شە­بەر­لىك سىنىپتارى, فورسايت-سەسسيالار جانە پىكىرتالاستار ۇيىمداستىرىلدى. فورۋمدا جۇمىسشى ماماندىقتارى­نىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلىپ, جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپال جاسالدى. جىل جوسپارى اياسىندا كادر قاجەتتىلىگىن انىقتايتىن وڭىرلىك كارتا – جاڭا ماماندىقتار مەن قۇ­زىرەتتەر اتلاسى ازىرلەن­دى. قۇجاتتا وڭدەۋ ونەركاسى­بى, اۋىل جانە ورمان شارۋا­شىلىعى, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى بويىنشا جاڭا, ترانسفورماتسيالاناتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان ماماندىقتار قام­تىل­عان. بۇل اقپارات بول­شا­شاقتا ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسىن جوس­پارلاۋعا جانە ەڭبەك نارى­عىندا سۇرانىسقا يە مامانداردى دايارلاۋعا نەگىز بولادى.

ءبىلىم سالاسىنداعى وسىناۋ وزگەرىستەر مەن جەتىستىكتەر ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ورتاق ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. بىلىمگە سالىنعان ينۆەستيتسيا – ەل ەرتەڭىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا دەۋىمىز كەرەك.

 

اقمولا وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار