بولمىسى, سالت-ءداستۇرى, مادەنيەتى, ءدىلى مەن ءتىلى ۇقساس, تاريحى تامىرلاس قوس حالىقتىڭ قارىم-قاتىناسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قارقىنمەن دامىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «ەلدەرىمىز اراسىندا جوعارى دەڭگەيدەگى سىندارلى ءارى بەلسەندى ساياسي ديالوگ ورناعان. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىمىز جىلدان جىلعا نىعايىپ كەلە جاتىر. ونەركاسىپ سالاسىندا الەۋەتى زور ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. ايماقتىق دەڭگەيدەگى بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەردى دامىتۋعا, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باسا ءمان بەرىپ وتىرمىز. بۇعان قوسا, ەكى ەلدىڭ مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىسى دا تەرەڭدەي ءتۇستى. وسى ساپارىمنىڭ باستى ماقساتى ¬¬ باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىكتى بەكەمدەۋ, سان قىرلى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا جولدارىن اشۋ, تۇپتەپ كەلگەندە, قازاق-وزبەك قارىم-قاتىناستارىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى ۋاعدالاستىقتار ەكى ەلدىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى ءارى حالىقتارىمىز اراسىنداعى مىزعىماس دوستىقتى, تاتۋ كورشىلىكتى, ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىقتى كورسەتەدى.
– قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە وزبەكستانمەن كوپجوسپارلى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باسىمدىق بەرۋ مىندەتىم دەپ سانايمىن. كەيبىر ساراپشىسىماقتار ايتىپ جۇرگەندەي, قازاقستان مەن وزبەكستان – باقتالاس تا, باسەكەلەس تە ەمەس, كەرىسىنشە, وركەندەۋ جولىندا تىزە قوسىپ, قاتار كەلە جاتقان ستراتەگيالىق سەرىكتەس, سەنىمدى وداقتاس. حالىقتارىمىز ءبىر-ءبىرىن شىنايى قۇرمەت تۇتاتىن جاقىن باۋىرلار, دوستار, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق بريفينگتە قاسىم-جومارت توقاەۆ شاۆكات ميرزيوەۆتىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋگە جانە الەمنىڭ ورتالىق ازيانى دوستىق پەن بىرلىكتىڭ ايماعى رەتىندە تانۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى.
– پرەزيدەنت ميرزيوەۆتىڭ قۋاتتى باسشىلىعىمەن وزبەكستان كوپتەگەن سالادا تاماشا جەتىستىكتەرگە جەتتى, دۇنيە جۇزىنە تابىستى دامىپ كەلە جاتقان ەل رەتىندە تانىلدى. اۋقىمدى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسى ورنىقتى ەكونوميكالىق وسىمنەن, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنان, قالالارداعى قارقىندى وزگەرىستەردەن جانە قوعامنىڭ بارلىق باعىتىنداعى ساپالى دامۋدان كورىنەدى. وزبەكستان الەمدىك ارەناداعى ءوزىنىڭ ورنىن نىعايتىپ, حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. قازاقستاندىقتار باۋىرلاس وزبەك حالقىنا شىنايى قولداۋ كورسەتىپ, جەتىستىكتەرىنە قۋانادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان مەن وزبەكستان تۇتاس ايماقتىڭ دامۋىن كوزدەيتىن وڭىرلىك بەرىك ستراتەگيالىق اليانس قالىپتاستىرعان. سونداي-اق كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبىنىڭ كەڭ كولەمدى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, ەلدەرىمىزدىڭ سان قىرلى ىقپالداستىعىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ باسىمدىقتارى بەلگىلەندى. بۇل ورايدا پرەزيدەنت ورتاق ماقساتقا قول جەتكىزۋدە ەكىجاقتى ساۋدانىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەيىنگى كەزەڭدە ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ جىل سايىنعى كولەمى تۇراقتى تۇردە 4 ميلليارد دوللاردان اسا قارجىنى قۇرايدى. بۇل – ۇكىمەتتەرىمىزدىڭ دايەكتى جۇمىسى مەن بيزنەستىڭ تىكەلەي ديالوگىنىڭ ناتيجەسى. دەگەنمەن ساۋدا-ساتتىقتى ارتتىرۋعا ءالى دە ايتارلىقتاي الەۋەت بار. مەملەكەت باسشىسى ونەركاسىپ, اۆتوكولىك شىعارۋ, قۇرىلىس سەكتورى, ەنەرگەتيكا سالالارىندا سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكەنىن اتاپ ءوتىپ, تاراپتار بۇل باعىتتاعى ىنتىماقتاستىقتى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋعا كەلىسكەنىنە توقتالدى.
– اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ باسىم مىندەت رەتىندە بەلگىلەندى. اتالعان باعىتتى ورىستەتۋگە قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ جەتكىلىكتى رەسۋرستارى بار, ونەركاسىپ جانە كادر الەۋەتى دە جوعارى. ەلدەرىمىز ءوز مۇمكىندىكتەرىن بىرىكتىرۋ ارقىلى ءوڭىردىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, الەمدىك نارىقتاعى ورنىن كۇشەيتە الادى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى بىرقاتار جوبا, سونىڭ ىشىندە بيداي مەن ەت-ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا. اگروسەكتورداعى بىرلەسكەن جوبالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە كەلىستىك, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىسكەرلىك توپتار اراسىنداعى بايلانىستاردى ودان ءارى كەڭەيتۋ قاجەت. قازاقستاندا وزبەك كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 6 مىڭنان اسا كاسىپورىن تابىستى جۇمىس ىستەيدى. ء«بىز وسى باعىتتاعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا, وزبەك بيزنەسىنىڭ وركەن جايۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا دايىنبىز. وڭىرلەر اراسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ كۇشەيۋى – وڭ ءۇردىس. بۇرىنعى وڭىرارالىق فورۋم ءوڭىر باسشىلارىنىڭ كەڭەسى رەتىندە قايتا قۇرىلىپ, ۇدايى قىزمەت اتقارادى. بۇل شەشىم ءبىزدىڭ نيەتىمىز بەن وسى قۇرىلىمعا ارتقان ءۇمىتىمىزدىڭ قانشالىقتى سالماقتى ەكەنىن بايقاتادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بريفينگتە قازاق-وزبەك شەكاراسىندا اشىلاتىن حالىقارالىق ونەركاسىپ كووپەراتسياسى ورتالىعى ءوزارا ساۋدانى دامىتۋعا سونى سەرپىن بەرەتىنى دە ايتىلدى. سونداي-اق قۇرىلىس سالاسى پەرسپەكتيۆتى باعىت رەتىندە اتالدى. قازاقستاندىق كومپانيالار «جاڭا تاشكەنت» قالا قۇرىلىسى جوبالارىنا, تۇرعىن ءۇي مەن الەۋمەتتىك نىساندار سالۋعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ جاتىر. بۇعان دەيىنگى كەلىسىمدەرگە سايكەس تاشكەنتتە «Astana», استانادا «Tashkent» قوناق ۇيلەرى بوي كوتەرەدى.
كەلىسسوزدەردىڭ ءبىر پاراسى كولىك-ترانزيت سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان. قازاقستان مەن وزبەكستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى ارتقان.
– بيىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەرىمىز اراسىندا تەمىرجولمەن تاسىمالداۋ كولەمى 15 پايىزدان اسا ءوسىپ, 22 ميلليون توننادان استى. الداعى ۋاقىتتا دا بىرلەسە وتىرىپ, تاريف ساياساتىن جەتىلدىرۋگە, جۇك تاسىمالى شارتتارىن جەڭىلدەتۋگە, شەكاراداعى وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭعىرتۋعا جانە كەدەن جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋعا كەلىستىك. بۇل قادامدار ەلدەرىمىزدىڭ كولىك بايلانىسىن نىعايتاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى پرەزيدەنت.
ەنەرگەتيكا سالاسىندا ماڭىزدى جوبالاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلۋدا. «رەسەي – قازاقستان – وزبەكستان» گاز جوباسى تابىستى ناتيجە كورسەتتى. «بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىز ارقىلى كوگىلدىر وتىندى تاسىمالداۋ كولەمىن ارتتىرۋعا نيەتتىمىز. بۇدان بولەك, مۇناي مەن اتوم ونەركاسىبى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ پەرسپەكتيۆاسى زور. تاتۋ كورشىلىك, ءوزارا قۇرمەت رۋحىندا جانە ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ مۇددەلەرىمىزدى ەسكەرە وتىرىپ, سۋ ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى الەۋەتىمىزدى ۇيلەستىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ وتتىك. بۇل باعىتتا سىندارلى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا بەيىلمىز. سۋ سالاسىنا تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە, سۋ رەسۋرستارىن ەسەپكە الۋ مەن مونيتورينگتەۋ جۇيەسىن بىرلەسە دامىتۋعا باسىمدىق بەرەمىز. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت باعىتىنداعى ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋدىڭ كەلەشەگى مول. بۇل رەتتە ەلدەرىمىزدىڭ دەربەس جوبالارى بار. ولاردى بىرلەسىپ دامىتۋ بۇكىل ورتالىق ازياعا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەر ەدى», – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونداي-اق مەملەكەتتەر اراسىنداعى ورنىقتى جانە ۇزاق مەرزىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ كەپىلى رەتىندە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە باسا ءمان بەرىلدى.
– مادەنيەت كۇندەرىن الما-كەزەك وتكىزۋ, شىعارماشىلىق وكىلدەرىنىڭ بايلانىسىن جولعا قويۋ, كورنەكتى تۇلعالارعا ەسكەرتكىشتەر اشۋ – مۇنىڭ بارلىعى باۋىرلاس حالىقتار ءۇشىن وتە قاجەت دۇنيەلەر. ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى بىرلەسكەن جۇمىس پەرسپەكتيۆاسى, جاستار اراسىندا قارىم-قاتىناس ورناتۋ ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى. كۇنى كەشە قازاقستان مەن وزبەكستان جاستارىنىڭ كەزەكتى كونگرەسى ءوتتى. بۇل باعىتتاعى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى رەتىندە بىلتىر ەكى ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارى اشىلدى. ءبىز ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ىقپالداستىقتى نىعايتۋدى, اكادەميالىق الماسۋ باعدارلامالارىن كوبەيتۋدى, بىرلەسكەن عىلىمي فورۋمدار مەن تاعىلىمداما وتكىزۋدى كوزدەيمىز. قازىرگى ۋاقىتتا وزبەكستاننىڭ باي مادەني-تاريحي مۇرالارىنا قازاق تۋريستەرىنىڭ زور قىزىعۋشىلىعى بايقالادى. بىلتىر ولاردىڭ سانى ءۇش ميلليونعا جەتتى. بۇل سالانىڭ الەۋەتىن اشا ءتۇسۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەرىمىزگە بىرلەسكەن تۋريستىك جوبالاردى دامىتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدى تاپسىردىق, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا پرەزيدەنتتەر وڭىرلىك جانە جاھاندىق كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ۇستانىمدارى ورتاق ەكەنىن تاعى دا راستاعان.
– ورتالىق ازيانىڭ تۇراقتىلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باسا ءمان بەردىك. ءوڭىردىڭ ورنىقتى دامۋى – بارلىق باۋىرلاس حالىقتاردىڭ تۇپكى مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىن ورتاق ماقساتىمىز. ەرتەڭ ءبىز ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ 7-ءشى كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋىنە قاتىسامىز. قازاقستان بارلىق دەڭگەيدە تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ەنگىزگەن وزبەك تاراپىنىڭ توراعالىعىن جوعارى باعالايدى. كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەر فورماتىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلداندى. ەرتەڭگى سامميت ءبىزدىڭ سان قىرلى ىقپالداستىعىمىزدى دامىتۋدا تاعى ءبىر ماڭىزدى كەزەڭ بولاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ءسوز سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى كەلىسسوزدەر قورىتىندىسىنا كوڭىلى تولاتىنىن جەتكىزىپ, پرەزيدەنت شاۆكات ميرزيوەۆكە ايرىقشا قوناقجاي كوڭىلى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ال شاۆكات ميرزيوەۆ بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ەكىجاقتى ىقپالداستىقتىڭ كەڭ كولەمدى باعىتتارىن نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن جەتكىزدى. «قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ بۇل ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى وداقتاستىق قاتىناستاردىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن تاعى دا راستادى. اتالعان ساپار ءبىزدىڭ كوپجوسپارلى ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنداعى ايتۋلى وقيعاعا اينالدى جانە بايلانىستارىمىزدى ارتتىرۋعا تىڭ سەرپىن بەردى. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار مەن كەلىسىمدەر سەرىكتەستىگىمىزدى ناقتى مازمۇنمەن تولىقتىرىپ, بىرلەسكەن جوبالاردىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ دامۋىنا بەرىك نەگىز قالايدى», دەدى وزبەكستان پرەزيدەنتى.
تاشكەنت
